{"id":980,"date":"2010-02-23T12:16:10","date_gmt":"2010-02-23T10:16:10","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=980"},"modified":"2024-03-08T09:42:02","modified_gmt":"2024-03-08T06:42:02","slug":"obamanin-iran-konusundaki-zor-karari-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=980","title":{"rendered":"Obama&#8217;n\u0131n \u0130ran konusundaki zor karar\u0131  (23.02.2010) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\"><strong>Ba\u015fkan se\u00e7ildi\u011fi ilk g\u00fcnlerde ABD ile \u0130ran aras\u0131nda do\u011frudan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin bile yap\u0131labilece\u011fini ima eden Barack Obama, aradan ge\u00e7en zaman zarf\u0131nda \u0130ran&#8217;a kar\u015f\u0131 \u00e7ok daha sert tedbirler al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemeye ba\u015flad\u0131.&nbsp;<\/strong>\u0130ran &#8220;sivil ama\u00e7l\u0131&#8221; oldu\u011funu iddia etti\u011fi n\u00fckleer program\u0131na, ABD ba\u015fta olmak \u00fczere d\u00fcnya \u00fclkelerinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden gelen tepkilere ra\u011fmen devam ediyor. Reakt\u00f6r in\u015faat\u0131ndan sonra \u015fimdi de s\u00f6z konusu n\u00fckleer reakt\u00f6rlerde kullan\u0131lacak zenginle\u015ftirilmi\u015f uranyum \u00fcretmeye ba\u015flayan \u0130ran&#8217;\u0131n, n\u00fckleer silah yapma kapasitesine sahip oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen, hatta bu \u00fcretimin art\u0131k bir an meselesi oldu\u011funu ifade eden uzmanlar\u0131n say\u0131s\u0131 g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e art\u0131yor. &#8220;\u0130srail haritadan silinmeli&#8221; a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapan Mahmud Ahmedinecat&#8217;\u0131n cumhurba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu \u00fclkenin, Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131&#8217;n\u0131n (UAEA) uyar\u0131lar\u0131na ra\u011fmen kendi bildi\u011fi yolda \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmaya devam etmesi, T\u00fcrkiye&#8217;nin de i\u00e7inde bulundu\u011fu b\u00f6lgedeki gerilimi h\u0131zla y\u00fckseltiyor. ABD Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 koltu\u011funa oturdu\u011fu Ocak 2009&#8217;daki tav\u0131rlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ABD Ba\u015fkan\u0131 Barack Obama&#8217;n\u0131n da \u0130ran kar\u015f\u0131s\u0131nda giderek daha sert bir s\u00f6ylem tak\u0131nmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Daha \u00f6nce, ABD ile \u0130ran aras\u0131nda do\u011frudan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin bile yap\u0131labilece\u011fini ima eden, T\u00fcrkiye&#8217;nin iki \u00fclke aras\u0131nda arabuluculuk yapma iste\u011fine &#8220;hay\u0131r&#8221; demeyen Obama, aradan ge\u00e7en zaman zarf\u0131nda \u0130ran&#8217;a kar\u015f\u0131 \u00e7ok daha sert tedbirler al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini daha \u00e7ok s\u00f6ylemeye ba\u015flad\u0131.&nbsp;<strong>SERT TAVRIN SEBEPLER\u0130&nbsp;<\/strong>Obama&#8217;n\u0131n \u0130ran kar\u015f\u0131s\u0131nda sertle\u015fmesinin ba\u015fl\u0131ca d\u00f6rt sebebi var: Birincisi, \u0130ran&#8217;da se\u00e7imler yoluyla bir iktidar de\u011fi\u015fikli\u011fi ihtimalinin ortadan kalkmas\u0131 Obama&#8217;n\u0131n sertle\u015fmesine yol a\u00e7t\u0131. Haziran 2009&#8217;da yap\u0131lan ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde &#8220;hile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131&#8221; iddia edilen se\u00e7imleri Ahmedinecat&#8217;\u0131n kazanmas\u0131ndan sonra, Mir H\u00fcseyin Musavi liderli\u011findeki muhalif kanada kar\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131lan yo\u011fun bask\u0131 ve sindirme harek\u00e2t\u0131, \u0130ran&#8217;da iktidar ya da rejim de\u011fi\u015fikli\u011finin &#8220;sand\u0131k yoluyla&#8221; ger\u00e7ekle\u015fmesinin k\u0131sa vadede m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterdi. \u00dcstelik muhaliflerin din\u00ee destek\u00e7isi Muntazari&#8217;nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, muhalif hareket ilk g\u00fcnlerdeki heyecan\u0131n\u0131 kaybetmeye ba\u015flad\u0131. Sokak g\u00f6sterilerine, esnaf\u0131n ve i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n destek vermemesi, \u0130ran&#8217;da rejimin, Bat\u0131&#8217;n\u0131n zannetti\u011finin aksine, h\u00e2l\u00e2 g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funun deliliydi. \u0130kincisi, \u0130srail&#8217;den y\u00fckselen &#8220;gerekli g\u00f6r\u00fcrsek \u0130ran&#8217;\u0131 vururuz&#8221; \u015feklindeki a\u00e7\u0131klamalar ABD Ba\u015fkan\u0131&#8217;n\u0131 daha &#8220;kararl\u0131&#8221; bir tutum tak\u0131nmaya itti. Zira \u0130srail&#8217;in, Irak&#8217;\u0131n in\u015fa etmekte oldu\u011fu Osirak (Temmuz) n\u00fckleer santralini 7 Haziran 1981&#8217;de sadece birka\u00e7 dakika s\u00fcren bir F-16 sald\u0131r\u0131s\u0131yla yok etmesine benzer \u015fekilde, tek ba\u015f\u0131na \u0130ran&#8217;a kar\u015f\u0131 bir sald\u0131r\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesi Orta Do\u011fu&#8217;yu kan g\u00f6l\u00fcne \u00e7evirebilir. \u0130srail sald\u0131r\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u0130ran, b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcyle \u0130srail ve Bat\u0131 hedeflerine kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7ebilir. L\u00fcbnan ve Irak&#8217;taki &#8220;vekilleri&#8221; \u00fczerinden b\u00f6lgeyi \u015fimdikinden \u00e7ok daha derin bir kaosa s\u00fcr\u00fckleyebilecek g\u00f6z\u00fckara eylemler ba\u015flatabilir. Bu ise Irak&#8217;tan \u00e7ekilme karar\u0131 alan, Suriye ile yeni bir s\u0131cak d\u00f6nem ba\u015flatmaya \u00e7al\u0131\u015fan, L\u00fcbnan&#8217;da istikrar\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcde sa\u011flam\u0131\u015f bulunan ABD&#8217;nin Orta Do\u011fu planlar\u0131n\u0131 alt\u00fcst edebilir. K\u00fcresel liderin en tercih etmeyece\u011fi \u015fey, Orta Do\u011fu&#8217;da kendi bilgisi ve iste\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda, kendi y\u00f6netmedi\u011fi bir s\u00fcrecin ba\u015flamas\u0131d\u0131r. Obama \u0130srail&#8217;i kontrol edemeyece\u011finin fark\u0131nda oldu\u011fundan, \u0130ran&#8217;\u0131 sindirmeye y\u00f6nelmektedir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, ABD i\u00e7inde Obama&#8217;ya verilen deste\u011fin daha ilk y\u0131l\u0131n sonunda d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7mesi, ABD Ba\u015fkan\u0131&#8217;n\u0131 d\u0131\u015far\u0131da ba\u015far\u0131lar elde etmeye itmektedir. Son kamuoyu yoklamalar\u0131, g\u00f6reve ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda %75 d\u00fczeyinde olan ABD kamuoyunun Obama&#8217;ya deste\u011finin, bir y\u0131l sonra %50 d\u00fczeyine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir. Bu ise 2012&#8217;de yap\u0131lacak ve Obama&#8217;n\u0131n ikinci d\u00f6nem i\u00e7in ba\u015fkanl\u0131\u011fa aday olaca\u011f\u0131 ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imiyle ilgili olarak Demokrat Parti \u00e7evrelerinde tehlike \u00e7anlar\u0131n\u0131n \u00e7almas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp;<strong>DESTEK AZALIYOR MU?<\/strong>ABD toplumu bir y\u0131ll\u0131k Obama iktidar\u0131 sonunda tam anlam\u0131yla kutupla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Gallup \u015firketinin 25 Ocak 2010 tarihli ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re, Ba\u015fkan&#8217;\u0131n politikalar\u0131na, geleneksel olarak Cumhuriyet\u00e7i Parti&#8217;ye oy veren se\u00e7menlerden gelen destek %41&#8217;den %23&#8217;e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumdad\u0131r. B\u00f6ylece Ba\u015fkan Obama ikinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n sona ermesinden sonra g\u00f6reve gelen 11 ABD Ba\u015fkan\u0131 aras\u0131nda, Demokrat ve Cumhuriyet\u00e7i se\u00e7men kitlesinin ba\u015fkana verdi\u011fi destek aras\u0131ndaki fark a\u00e7\u0131s\u0131ndan, George W. Bush&#8217;un bile gerisinde kalarak, son s\u0131raya yerle\u015fmi\u015ftir. Di\u011fer taraftan 2010 Kas\u0131m&#8217;\u0131nda, Kongre i\u00e7in ara se\u00e7imler yap\u0131lacak, Temsilciler Meclisi&#8217;nin tamam\u0131, Senato&#8217;nun ise \u00fc\u00e7te biri de\u011fi\u015fecektir. Obama&#8217;n\u0131n mevcut performans\u0131yla, Demokrat Partinin bu se\u00e7imlerden &#8220;hezimet&#8221; d\u0131\u015f\u0131nda bir sonu\u00e7la \u00e7\u0131kmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130\u015fte bu noktada, i\u00e7eride zorlanan t\u00fcm iktidarlar\u0131n ba\u015fvurdu\u011fu &#8220;can simidine&#8221; Obama da sar\u0131lmak zorunda kalm\u0131\u015f, d\u0131\u015f politikay\u0131 g\u00fcndemin \u00f6n s\u0131ralar\u0131na sokarak, \u0130ran kar\u015f\u0131s\u0131nda kazanabilece\u011fi ba\u015far\u0131 sayesinde ABD kamuoyunun kendisine verdi\u011fi deste\u011fi art\u0131rma yoluna gitmi\u015ftir. Yine de Obama, ister sert, ister yumu\u015fak g\u00fcce dayal\u0131 olsun, \u0130ran politikas\u0131ndaki en ufak bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n, kendi siyasi sonunu da haz\u0131rlayaca\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011finden, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca temkinli hareket etmektedir. ABD&#8217;nin \u0130ran&#8217;a kar\u015f\u0131 sertle\u015fmeye ba\u015flamas\u0131n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sebebi ise n\u00fckleer yak\u0131t pazar\u0131ndaki ola\u011fan\u00fcst\u00fc rekabettir. Her ne kadar N\u00fckleer Silahlar\u0131n Yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00d6nlenmesi Antla\u015fmas\u0131 (NPT) t\u00fcm \u00fclkelere sivil ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m i\u00e7in n\u00fckleer enerji \u00fcretebilme imk\u00e2n\u0131 verse de, &#8220;n\u00fckleer enerjinin askeri ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nleme&#8221; bahanesiyle, n\u00fckleer santrali bulunan \u00fclkelerin, kendi in\u015fa ettikleri santrif\u00fcjlerde uranyumu zenginle\u015ftirerek, n\u00fckleer yak\u0131t \u00fcretmelerine ba\u015fta ABD olmak \u00fczere pek \u00e7ok Bat\u0131l\u0131 \u00fclke so\u011fuk bakmaktad\u0131r. Bu tutumun arkas\u0131ndaki as\u0131l sebep, n\u00fckleer yak\u0131t\u0131n son derece pahal\u0131 olmas\u0131 ve t\u0131pk\u0131 petrol ve do\u011falgaz gibi, bu enerji t\u00fcr\u00fcn\u00fcn de d\u00fcnya pazarlar\u0131na belli tedarik\u00e7iler taraf\u0131ndan sunulmas\u0131n\u0131n teminat alt\u0131na al\u0131nmas\u0131d\u0131r. \u00dcstelik, d\u00fcnya \u00fclkeleri, s\u0131rf sivil ama\u00e7l\u0131 bile olsa, yo\u011fun bi\u00e7imde n\u00fckleer enerjiye y\u00f6nelir ve kendi yak\u0131tlar\u0131n\u0131 da kendileri \u00fcretmeye ba\u015flarlarsa, bu petrol ve do\u011falgaza olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltacak, sonu\u00e7ta enerji ticaretinden ola\u011fan\u00fcst\u00fc k\u00e2rlar elde eden Bat\u0131l\u0131 \u015firketler bundan zarar g\u00f6recektir.&nbsp;<strong>PETROL LOB\u0130S\u0130N\u0130N BASKISI&nbsp;<\/strong>ABD&#8217;nin Irak sald\u0131r\u0131s\u0131ndan sonra varil fiyat\u0131 bir ara 150 dolar\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131kan, bug\u00fcn ise 80 dolar civar\u0131nda seyreden petrol\u00fcn, ABD firmalar\u0131na Suudi Arabistan&#8217;daki kuyu ba\u015f\u0131 maliyetinin sadece 2.5 dolar oldu\u011funu s\u00f6ylersek, bu ticaretten ne kadar b\u00fcy\u00fck bir &#8220;vurgun&#8221; elde edildi\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermi\u015f oluruz. ABD petrol \u015firketleri i\u00e7in, \u0130ran&#8217;\u0131n kendi n\u00fckleer yak\u0131t\u0131n\u0131 \u00fcretmesi, ba\u015fka \u00fclkeler i\u00e7in &#8220;\u00e7ok k\u00f6t\u00fc bir \u00f6rnek&#8221; te\u015fkil etmektedir. Geleneksel olarak Cumhuriyet\u00e7i Parti&#8217;ye destek veren Amerikan enerji lobisi, Ba\u015fkan Obama&#8217;n\u0131n \u0130ran&#8217;a kar\u015f\u0131 sert bir tutum i\u00e7ine girmesini te\u015fvik etmekte, Obama ise ikinci d\u00f6nem tekrar ba\u015fkan olabilmek i\u00e7in bu lobiyle bir \u015fekilde uzla\u015fabilmenin yollar\u0131n\u0131 aramaktad\u0131r. G\u00f6r\u00fcnen o ki, \u0130ran kar\u015f\u0131s\u0131nda daha sert bir tutum tak\u0131nmaya ba\u015flasa da Ba\u015fkan Obama hen\u00fcz bir sald\u0131r\u0131 emrini verme noktas\u0131ndan uzakt\u0131r. Irak ve Afganistan tecr\u00fcbeleri, Obama&#8217;y\u0131 \u0130ran&#8217;a sald\u0131rmak konusunda en az iki kere d\u00fc\u015f\u00fcnmeye itmektedir. Di\u011fer taraftan, yukar\u0131daki sebepler, Ba\u015fkan&#8217;\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc t\u0131kamaktad\u0131r. ABD Ba\u015fkan\u0131, daha iktidar\u0131n\u0131n ilk y\u0131l\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir a\u00e7mazla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Kendi se\u00e7im propagandas\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 &#8220;de\u011fi\u015fim&#8221; slogan\u0131n\u0131n, sadece &#8220;tatl\u0131 bir hat\u0131ra&#8221; olarak kalmamas\u0131, \u0130ran konusunda ataca\u011f\u0131 ad\u0131ma ba\u011fl\u0131d\u0131r; Orta Do\u011fu&#8217;nun gelece\u011fi de, Obama&#8217;n\u0131n karar\u0131na&#8230;<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ba\u015fkan se\u00e7ildi\u011fi ilk g\u00fcnlerde ABD ile \u0130ran aras\u0131nda do\u011frudan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin bile yap\u0131labilece\u011fini ima eden Barack Obama, aradan ge\u00e7en zaman zarf\u0131nda \u0130ran&#8217;a kar\u015f\u0131 \u00e7ok daha sert tedbirler al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemeye ba\u015flad\u0131.&nbsp;\u0130ran &#8220;sivil ama\u00e7l\u0131&#8221; oldu\u011funu iddia etti\u011fi n\u00fckleer program\u0131na, ABD ba\u015fta olmak \u00fczere d\u00fcnya \u00fclkelerinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden gelen tepkilere ra\u011fmen devam ediyor. Reakt\u00f6r in\u015faat\u0131ndan sonra \u015fimdi de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13806,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-980","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/980","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=980"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/980\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=980"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=980"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=980"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}