{"id":971,"date":"2010-02-02T12:10:44","date_gmt":"2010-02-02T10:10:44","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=971"},"modified":"2024-03-08T09:45:02","modified_gmt":"2024-03-08T06:45:02","slug":"ermenistan-turkiye-iliskilerinde-son-durum-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=971","title":{"rendered":"ERMEN\u0130STAN-T\u00dcRK\u0130YE ili\u015fkilerinde son durum (02.02.2010) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\"><strong>T\u00fcrkiye\u2008ile Ermenistan aras\u0131ndaki ili\u015fkiler,\u2008G\u00fcl ile\u2008Sarkisyan&#8217;\u0131n milli ma\u00e7larda bir araya gelmesiyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.&nbsp;<\/strong>T\u00fcrkiye ile Ermenistan aras\u0131nda s\u0131n\u0131r kap\u0131lar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak diplomatik ili\u015fkilerin kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren protokoller imzaland\u0131\u011f\u0131nda esen bahar havas\u0131na ra\u011fmen &#8220;Diplomatik Muhakeme&#8221;de temkini elden b\u0131rakmam\u0131\u015f, bu i\u015fin \u00f6yle zannedildi\u011fi kadar kolay olamayaca\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131k. Hatta bir ad\u0131m daha ileri gitmi\u015f, T\u00fcrkiye&#8217;nin bir s\u00fcredir d\u0131\u015f politikada geli\u015ftirdi\u011fi &#8220;kom\u015fularla s\u0131f\u0131r sorun&#8221; yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n, Ermenistan&#8217;la ili\u015fkilerde giderek &#8220;s\u0131f\u0131r \u00e7\u00f6z\u00fcm&#8221; halini alabilece\u011fi de\u011ferlendirmesinde bulunmu\u015ftuk. &#8220;Ermeni A\u00e7\u0131l\u0131m\u0131&#8221; konusu ilk ortaya at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden itibaren bu k\u00f6\u015feden hep ayn\u0131 ikazlar\u0131 yapt\u0131k: Ermenistan&#8217;la sorunlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7\u00f6zece\u011fiz derken Azerbaycan&#8217;\u0131 kaybetmeyelim; Ermenilerin Azeri topraklar\u0131n\u0131 bo\u015faltaca\u011f\u0131 konusunda kesin emareler yokken, herhangi bir taahh\u00fctte bulunup kendimizi ba\u011flamayal\u0131m; Ermenistan i\u00e7 siyasetini ve i\u00e7 siyasi dengeleri \u00e7ok iyi g\u00f6zleyelim; daha sonra uygulamaya sokamayaca\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6zler vererek, uluslararas\u0131 alandaki g\u00fcvenilirli\u011fimizi sorgulatmayal\u0131m.&nbsp;<strong>AZER\u0130LER \u0130KNA ED\u0130LMEL\u0130&nbsp;<\/strong>Bug\u00fcn maalesef endi\u015felerimizin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Ermenistan&#8217;la s\u0131f\u0131r sorun ama\u00e7larken, kar\u015f\u0131m\u0131zda bug\u00fcn &#8220;s\u00fcper sorun&#8221; duruyor. Bug\u00fcn i\u011fneyi kendimize, \u00e7uvald\u0131z\u0131 ba\u015fkas\u0131na bat\u0131rarak T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131 ad\u0131na bir \u00f6z ele\u015ftiri yapal\u0131m; Ermenistan a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 neden iyi y\u00f6netemedi\u011fimizi ad\u0131m ad\u0131m de\u011ferlendirelim: \u0130lk olarak, Azerbaycan&#8217;\u0131 ikna etmeden bu i\u015fe soyunmak yanl\u0131\u015ft\u0131. Azerbaycan y\u00f6netiminin ve kamuoyunun ikna edilece\u011fi, etkili ve yo\u011fun bir kamu diplomasisi faaliyetinin ard\u0131ndan Ermenistan&#8217;la g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015flamak gerekiyordu. Her ne kadar, Ermenistan&#8217;la yap\u0131lan her temas\u0131n Azerbaycan&#8217;a bildirildi\u011fi ifade edilse bile, Bak\u00fc y\u00f6netiminin bu s\u00fcre\u00e7ten rahats\u0131zl\u0131k duydu\u011fu hissedildi\u011finde, Ermenistan&#8217;la temaslarda frene bas\u0131lmal\u0131, Azerbaycan&#8217;\u0131n ikna edilmesine a\u011f\u0131rl\u0131k verilmeliydi. \u0130kincisi, Avrupa G\u00fcvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 b\u00fcnyesinde faaliyet g\u00f6steren Minsk Grubu&#8217;ndan, &#8220;Ermeni i\u015fgal g\u00fc\u00e7lerinin Azerbaycan topraklar\u0131ndan \u00e7ekilmeyi kabul ettikleri&#8221; y\u00f6n\u00fcnde bir teminat almadan bu \u00fclkeyle diplomatik ili\u015fkiler kurmay\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bir protokol\u00fc imzalamak yanl\u0131\u015ft\u0131. Zira uluslararas\u0131 hukukun Ermenistan taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a ihlal edildi\u011fi bir ortamda, bu \u00fclke \u00fczerindeki en etkili bask\u0131 yollar\u0131ndan olan s\u0131n\u0131r\u0131n kapal\u0131 tutulmas\u0131ndan neden vazge\u00e7ti\u011fimizi Azerbaycan&#8217;a izah etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Nitekim izah edemedik. Azerbaycan Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130lham Aliyev&#8217;in son g\u00fcnlerde, T\u00fcrkiye&#8217;ye sat\u0131lan do\u011falgaz\u0131n fiyat\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131laca\u011f\u0131ndan s\u00f6z etmesinin, T\u00fcrkiye&#8217;nin Ermenistan&#8217;la imzalad\u0131\u011f\u0131 protokollerle hi\u00e7 ilgisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 herhalde s\u00f6yleyemeyiz.&nbsp;<strong>KUVVETLER AYRILI\u011eI&nbsp;<\/strong>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, imzalanan protokollerde var olmayan bir durumu, imza i\u015fleminin ger\u00e7ekle\u015fmesinden sonra, protokollerin TBMM&#8217;de onaylanmas\u0131n\u0131n \u00f6n \u015fart\u0131 olarak sunmak yanl\u0131\u015ft\u0131. Protokollere imza koyduktan sonra, &#8220;Azerbaycan&#8217;\u0131n kabul etmedi\u011fi hi\u00e7bir \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00f6z konusu olamaz&#8221; ya da &#8220;Ermeniler i\u015fgal alt\u0131ndaki topraklardan \u00e7ekilmedik\u00e7e, bu protokolleri onaylamayaca\u011f\u0131z&#8221; demeye ba\u015flad\u0131k. \u0130yi de, &#8220;protokolleri imzalarken bunlar akl\u0131n\u0131za gelmedi mi?&#8221; diye sormazlar m\u0131? D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, imzalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z protokolleri onaylanmak \u00fczere TBMM&#8217;ye sevk ettik ama bu i\u015flemi yaparken de, y\u00fcr\u00fctmeyle yasama aras\u0131ndaki klasik g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibini g\u00f6rmezden gelerek, Meclis Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n onay s\u00fcrecini yava\u015flatmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131k. Ku\u015fkusuz bunda, T\u00fcrk kamuoyunun Azerbaycan&#8217;a ra\u011fmen Ermenistan&#8217;la yak\u0131nla\u015fmaya s\u0131cak bakmamas\u0131n\u0131n etkisi b\u00fcy\u00fckt\u00fc. Madem i\u00e7 politik dengeler dikkate al\u0131nacakt\u0131, evvela kamuoyunun bu konuya nas\u0131l yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli anketlerle \u00f6l\u00e7\u00fclmesi, Ermenistan&#8217;a kar\u015f\u0131 nas\u0131l davran\u0131laca\u011f\u0131na sonra karar verilmesi gerekmez miydi?&nbsp;<strong>BASKI GEL\u0130RSE&nbsp;<\/strong>Be\u015fincisi, protokolleri ABD, AB, Rusya ve \u0130svi\u00e7re d\u0131\u015fi\u015fleri bakanlar\u0131n\u0131n \u015fahitli\u011finde imzalad\u0131k. Yani bir \u00f6l\u00e7\u00fcde bu \u00fclkelere kar\u015f\u0131 da y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck alt\u0131na girdik. ABD y\u00f6netimi, 24 Nisan yakla\u015f\u0131rken, &#8220;bizim \u015fahitli\u011fimizde imzalad\u0131\u011f\u0131n\u0131z protokol\u00fcn gere\u011fini yap\u0131n&#8221; diye T\u00fcrkiye ve Ermenistan \u00fczerinde bask\u0131 uygulamaya ba\u015flarsa, acaba bu bask\u0131dan, protokoller gere\u011fi &#8220;soyk\u0131r\u0131m&#8221; yalanlar\u0131ndan vazge\u00e7mek ya da Azerbaycan topraklar\u0131ndan \u00e7ekilmek gibi bir zorunlulu\u011fu olmayan Erivan y\u00f6netimi mi yoksa T\u00fcrkiye mi daha fazla etkilenir?&nbsp;<strong>\u00dcLT\u0130MATOM VER\u0130LMEL\u0130&nbsp;<\/strong>Alt\u0131nc\u0131s\u0131, hatay\u0131 hatayla tamir etmek gibi yanl\u0131\u015f bir yolda y\u00fcr\u00fcmeye devam ettik; Ermenistan Anayasa Mahkemesi&#8217;nin ald\u0131\u011f\u0131 karar\u0131 ileri s\u00fcrerek, protokollerin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmemesinin Ermeni taraf\u0131n\u0131n uzla\u015fmaz tutumundan kaynakland\u0131\u011f\u0131 gibi bir s\u00f6ylemi uluslararas\u0131 alanda yaymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Sanki biz s\u00f6z konusu protokollerin onaylanmas\u0131 i\u00e7in TBMM&#8217;de gerekli ad\u0131mlar\u0131 atm\u0131\u015f\u0131z gibi. Dost ac\u0131 s\u00f6yler. &#8220;Ermenistan a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131&#8221; olarak isimlendirilen ve &#8220;kom\u015fularla s\u0131f\u0131r sorun&#8221; politikas\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00f6rne\u011fi olarak takdim edilen s\u00fcre\u00e7 iflas etmenin e\u015fi\u011fine gelmi\u015ftir. Bu politikan\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6rneklerini de g\u00f6lgelemektedir. Acil bir manevra yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve etkin tedbirler al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, Ermenistan&#8217;la ili\u015fkilerimizin durumunun bu s\u00fcre\u00e7 ba\u015flamadan \u00f6nce T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131na vermekte oldu\u011fu s\u0131k\u0131nt\u0131dan, \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n s\u0131rt\u0131m\u0131za y\u00fcklenmesi muhtemeldir. Her \u015feyden \u00f6nce, Ermenistan yetkilileriyle, uluslararas\u0131 toplant\u0131lar vesilesiyle yap\u0131lacak ilk temasta, &#8220;Ermenistan&#8217;\u0131n Azerbaycan topraklar\u0131ndan \u00e7ekilmesiyle ilgili a\u00e7\u0131k ve net bir tutum sergilemeye ba\u015flamamalar\u0131 durumunda, T\u00fcrkiye&#8217;nin protokollerden imzas\u0131n\u0131 \u00e7ekece\u011fi&#8221; resm\u00ee bir mektupla bildirilmelidir. Ermenistan&#8217;a verilecek bu \u00fcltimatomda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcre 1 ay\u0131 ge\u00e7memelidir. S\u00f6z konusu s\u00fcre zarf\u0131nda Ermeni taraf\u0131nda herhangi bir tutum de\u011fi\u015fikli\u011fi olmaz ise, T\u00fcrkiye protokollerden imzas\u0131n\u0131 \u00e7ekmeli, bundan sonraki ad\u0131mlar\u0131n\u0131 daha hesapl\u0131 atmak \u00fczere, &#8220;Ermenistan a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131&#8221;n\u0131 bir ba\u015fka bahara ertelemelidir. \u015eayet Ermeniler, T\u00fcrkiye&#8217;nin talebini kar\u015f\u0131lamaya d\u00f6n\u00fck bir ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yakarlarsa, o zaman protokoller derhal TBMM&#8217;de onaylanmal\u0131d\u0131r.&nbsp;<strong>D\u0130PLOMAT\u0130K TAARRUZ&nbsp;<\/strong>Ermenistan&#8217;a rest \u00e7ekerken, Ankara&#8217;n\u0131n yapmas\u0131 gereken di\u011fer bir \u015fey, ABD, AB ve Rusya nezdinde giri\u015fimlerde bulunarak, s\u00fcrecin neden bu duruma d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, mant\u0131ksal de\u011feri olan arg\u00fcmanlarla a\u00e7\u0131klamakt\u0131r. Bilhassa Washington y\u00f6netiminin 24 Nisan&#8217;da &#8220;soyk\u0131r\u0131m&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc telaffuz etmesini engellemek i\u00e7in, bu konunun T\u00fcrk-Ermeni ili\u015fkilerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu ve Obama&#8217;n\u0131n a\u011fz\u0131ndan d\u00f6k\u00fclecek b\u00f6yle bir ifadenin T\u00fcrkiye-ABD ili\u015fkilerine tamir edilemeyecek zararlar verece\u011fi hat\u0131rlat\u0131lmal\u0131d\u0131r. ABD ile T\u00fcrkiye aras\u0131nda var oldu\u011fu s\u00f6ylenen &#8220;model ortakl\u0131\u011f\u0131n&#8221; daha do\u011fmadan b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6rmesini engellemenin Washington y\u00f6netiminin tavr\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu dile getirilmelidir. Azerbaycan&#8217;la ili\u015fkilerimiz ihmal edilmemeli, 2010 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde Cumhurba\u015fkan\u0131 ve Ba\u015fbakan d\u00fczeyinde resm\u00ee ziyaretler ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir. Son olarak, T\u00fcrk kamuoyuna &#8220;Ermenistan a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131&#8221;n\u0131n bug\u00fcn ne noktada oldu\u011fu -kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak yap\u0131lan hatalar da dile getirilerek- g\u00fcven verici bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klanmal\u0131d\u0131r. S\u00fcrecin iflas\u0131n\u0131n t\u00fcm faturas\u0131n\u0131n Ermenistan Anayasa Mahkemesine y\u00fcklenmesi hem inand\u0131r\u0131c\u0131 de\u011fildir hem de T\u00fcrkiye&#8217;nin uluslararas\u0131 alandaki itibar\u0131na katk\u0131 sa\u011flamaz. D\u0131\u015f politikada t\u00fcm devletler yanl\u0131\u015f yapabilirler. Yanl\u0131\u015fta \u0131srar etmemek, acil ve ak\u0131lc\u0131 manevralarla politika de\u011fi\u015fikliklerine gidebilmek ise B\u00fcy\u00fck Devletlere mahsus bir haslettir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye\u2008ile Ermenistan aras\u0131ndaki ili\u015fkiler,\u2008G\u00fcl ile\u2008Sarkisyan&#8217;\u0131n milli ma\u00e7larda bir araya gelmesiyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.&nbsp;T\u00fcrkiye ile Ermenistan aras\u0131nda s\u0131n\u0131r kap\u0131lar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak diplomatik ili\u015fkilerin kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren protokoller imzaland\u0131\u011f\u0131nda esen bahar havas\u0131na ra\u011fmen &#8220;Diplomatik Muhakeme&#8221;de temkini elden b\u0131rakmam\u0131\u015f, bu i\u015fin \u00f6yle zannedildi\u011fi kadar kolay olamayaca\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131k. Hatta bir ad\u0131m daha ileri gitmi\u015f, T\u00fcrkiye&#8217;nin bir s\u00fcredir d\u0131\u015f politikada geli\u015ftirdi\u011fi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13814,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-971","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/971","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=971"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/971\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13814"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}