{"id":959,"date":"2010-01-05T12:03:40","date_gmt":"2010-01-05T10:03:40","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=959"},"modified":"2024-03-08T09:49:02","modified_gmt":"2024-03-08T06:49:02","slug":"2009-yilinda-turk-dis-politikasi-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=959","title":{"rendered":"2009 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131 (05.01.2010) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\"><strong>&#8220;Kom\u015fularla s\u0131f\u0131r sorun&#8221;, &#8220;yumu\u015fak g\u00fc\u00e7&#8221;, &#8220;ritmik d\u0131\u015f politika&#8221; gibi kavramlar Prof. Dr. Ahmet Davuto\u011flu&#8217;nun D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revine getirilmesinden sonra daha fazla konu\u015fulur hale geldi.&nbsp;<\/strong>Daha \u00f6nceki y\u0131llarla mukayese edildi\u011finde 2009 y\u0131l\u0131n\u0131n T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli g\u00fcndem maddelerinin s\u0131ralamas\u0131nda \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler oldu. &#8220;Kom\u015fularla s\u0131f\u0131r sorun&#8221;, &#8220;yumu\u015fak g\u00fc\u00e7&#8221;, &#8220;ritmik d\u0131\u015f politika&#8221; gibi kavramlar Prof. Dr. Ahmet Davuto\u011flu&#8217;nun d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 olmas\u0131yla daha fazla konu\u015fulur hale geldi. Yani 2009&#8217;da d\u0131\u015f politikam\u0131z\u0131n hem konu yelpazesi hem de kavramsal \u00e7er\u00e7evesi epeyce renklendi. 1999&#8217;da T\u00fcrkiye&#8217;nin aday \u00fclke ilan edilmesinden sonra 10 y\u0131l boyunca T\u00fcrkiye&#8217;nin de\u011fi\u015fmez d\u0131\u015f politika \u00f6nceliklerinden olan Avrupa Birli\u011fi ile ili\u015fkiler konusu, son iki y\u0131ld\u0131r s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fc\u015f e\u011filimini 2009&#8217;da da devam ettirerek, \u00f6n s\u0131ralarda bir mevzu olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. Her ne kadar y\u0131l i\u00e7inde Avrupa Birli\u011fi ile \u0130li\u015fkilerden Sorumlu Devlet Bakanl\u0131\u011f\u0131 koltu\u011funa oturan Egemen Ba\u011f\u0131\u015f y\u0131l boyunca sergiledi\u011fi \u00fcst\u00fcn performansla T\u00fcrkiye&#8217;nin AB yolunu a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fsa da, mevcut t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 a\u015fmaya ne Ba\u011f\u0131\u015f&#8217;\u0131n \u00e7abalar\u0131 ne de T\u00fcrkiye&#8217;nin topyek\u00fbn bir AB seferberli\u011fine yeniden giri\u015fi ba\u015flamas\u0131 olabilir.&nbsp;<strong>AB YOLUNDAK\u0130 SIKINTILAR&nbsp;<\/strong>AB&#8217;de ya\u015fanmakta olan geni\u015fleme ve derinle\u015fme yorgunluklar\u0131 a\u015f\u0131lmad\u0131k\u00e7a, Avrupal\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcrel ve dinsel \u00f6geler \u00fcst\u00fcnden tan\u0131mlayan sorumsuz Avrupal\u0131 liderler koltuklar\u0131n\u0131 akl\u0131selim sahibi siyaset\u00e7ilere b\u0131rakmad\u0131k\u00e7a 2010&#8217;da AB ile ili\u015fkilerde ancak bir arpa boyu yol ilerlenebilir. Ya \u0130spanya&#8217;n\u0131n ya da y\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Bel\u00e7ika&#8217;n\u0131n d\u00f6nem ba\u015fkanl\u0131klar\u0131 s\u0131ras\u0131nda &#8220;G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi&#8221; fas\u0131l\u0131 m\u00fczakerelere a\u00e7\u0131l\u0131r. Onun d\u0131\u015f\u0131nda bir ilerleme s\u00fcrpriz olur. Muhtemelen Br\u00fcksel&#8217;deki AB nezdindeki daimi temsilcili\u011fimiz -neredeyse hi\u00e7 a\u00e7\u0131lacak fas\u0131l kalmad\u0131\u011f\u0131ndan ve a\u00e7\u0131lan t\u00fcm fas\u0131llar\u0131n ge\u00e7ici kapanmas\u0131 ise K\u0131br\u0131s \u015fart\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fundan- 2010&#8217;da \u015fimdiye kadarki en hafif i\u015f y\u00fck\u00fcne sahip olacak. Herhalde bu y\u0131l daha \u00e7ok Br\u00fcksel&#8217;de yeni al\u0131nan b\u00fcy\u00fck Temsilcilik binam\u0131z\u0131n tefri\u015fi i\u015fleriyle me\u015fgul olurlar. AB ile ili\u015fkilerin teselli kabilinden bir-iki fas\u0131l a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na indirgendi\u011fi bu d\u00f6nemde ba\u015fka alanlarla olan ili\u015fkilerimizde bir yo\u011funla\u015fmaya \u015fahit olduk. Baz\u0131 s\u0131\u011f analizlerde, hi\u00e7 hak etmedi\u011fi \u015fekilde &#8220;T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131nda eksen kaymas\u0131&#8221; olarak nitelendirilen bu yo\u011funla\u015fma esasen 1990&#8217;lar\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri T\u00fcrkiye&#8217;nin d\u00f6nem d\u00f6nem ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc d\u0131\u015f politika manevras\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. Bu \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcl\u00fck aray\u0131\u015f\u0131n\u0131, &#8220;Bat\u0131&#8217;dan uzakla\u015fma&#8221; olarak yorumlay\u0131p, T\u00fcrkiye&#8217;nin \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma hedefinden koptu\u011funu s\u00f6ylemek ne kadar yanl\u0131\u015fsa, Suriye, Arnavutluk, \u00dcrd\u00fcn, Libya gibi \u00fclkelerle kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak vize uygulamas\u0131na son vermeyi T\u00fcrkiye&#8217;nin itibar\u0131n\u0131n s\u00fcratle y\u00fckseldi\u011fi \u015feklinde yorumlamak da o kadar yanl\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye elbette, 2009 boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, yak\u0131n ve orta mesafedeki kom\u015fular\u0131yla sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zme y\u00f6n\u00fcnde gayret g\u00f6stermeye devam etmelidir. Ama Ermenistan s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve bu \u00fclkeyle diplomatik ili\u015fkiler kurulmas\u0131na ili\u015fkin protokollerin nas\u0131l i\u015flevsiz kald\u0131\u011f\u0131 \u00f6rne\u011finde de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, d\u0131\u015f politika tabiat\u0131 itibar\u0131yla \u00e7ok bilinmeyenli bir denklem h\u00fcviyetindedir.&nbsp;<strong>AZERBAYCAN&#8217;LA \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER&nbsp;<\/strong>Bir &#8220;sorunlu kom\u015fu&#8221; ile problemlerimizi \u00e7\u00f6zelim derken, &#8220;ezeli ve ebedi dost kom\u015fumuz&#8221; Azerbaycan ile ili\u015fkilerimizi zedelemek ne kadar yararl\u0131d\u0131r? Peki, \u00f6nce protokolleri imzalay\u0131p, ard\u0131ndan bunlar\u0131n onaylanmas\u0131n\u0131 &#8220;Karaba\u011f&#8217;dan Ermeni kuvvetlerinin \u00e7ekilmesine&#8221; endekslemek bir takdim tehir de\u011fil midir? Evvela bu y\u00f6nde bir s\u00f6z al\u0131n\u0131p, ard\u0131ndan protokollerin imzalanmas\u0131 icap etmez miydi? \u0130mzalanan protokollerin onaylanmamas\u0131, t\u0131pk\u0131 2005 Temmuzunda imzalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve h\u00e2l\u00e2 onaylamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z &#8220;Ankara Anla\u015fmas\u0131&#8217;n\u0131n AB&#8217;ye yeni kat\u0131lan \u00fclkelere de uygulanmas\u0131&#8221; protokol\u00fc \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi hi\u00e7 de istemedi\u011fimiz bir inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k bunal\u0131m\u0131 do\u011furmuyor mu?&nbsp;<strong>&#8220;G\u00dcVEN\u0130L\u0130R ARABULUCU&#8221;&nbsp;<\/strong>Benzer \u015fekilde, Gazze&#8217;yi hedef alan insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131lardan sonra \u0130srail&#8217;le ili\u015fkilerimizde 2009 y\u0131l\u0131 boyunca ya\u015fanan geriye gidi\u015fin beraberinde Suriye ile ili\u015fkilerimizin m\u00fc\u015fterek bakanlar kurulu toplant\u0131lar\u0131 ve ortak asker\u00ee tatbikat planlar\u0131 yap\u0131lmas\u0131 d\u00e2hil \u00e7ok \u00fcst d\u00fczeye t\u0131rmanmas\u0131, T\u00fcrkiye&#8217;nin Orta Do\u011fu&#8217;daki &#8220;g\u00fcvenilir arabulucu&#8221; rol\u00fcn\u00fc acaba olumlu mu, olumsuz mu y\u00f6nde etkilemi\u015ftir? Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkilerin &#8220;gayya kuyusu&#8221; diye hakl\u0131 bir nama sahip Orta Do\u011fu&#8217;da yakla\u015f\u0131k yar\u0131m y\u00fczy\u0131ld\u0131r takip edilen denge politikas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;ye hakl\u0131 bir itibar kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ak\u0131ldan \u00e7\u0131kartmamak icap eder. Ak\u0131ldan \u00e7\u0131kar\u0131lmamas\u0131 icap eden bir ba\u015fka \u015fey de, &#8220;kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 rol&#8221; ile &#8220;arabuluculu\u011fun&#8221; ayn\u0131 \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye \u00e7a\u011fda\u015f demokrasisi, ekonomisi, kalifiye insan g\u00fcc\u00fc, askeri g\u00fcc\u00fc ve ba\u015fta NATO olmak \u00fczere Bat\u0131l\u0131 kurumlardaki \u015fahsiyetli varl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden Orta Do\u011fu halklar\u0131n\u0131n ve ister istemez y\u00f6netimlerinin g\u0131pta etti\u011fi bir \u00fclkedir; Orta Do\u011fu&#8217;lu oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil. 2009&#8217;da bu b\u00f6lgeye d\u00f6n\u00fck olarak izlenen siyasetin, 2010&#8217;da ince bir balans ayar\u0131na ihtiya\u00e7 duyaca\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2rd\u0131r. Arap d\u00fcnyas\u0131yla ticari, k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal ili\u015fkilerimizi olabildi\u011fince geli\u015ftirirken, herhalde b\u00f6lge \u00fclkelerinin t\u00fcm\u00fcyle daha dengeli bir siyasi ili\u015fkiler a\u011f\u0131 kurmaya \u00e7al\u0131\u015fmakta yarar vard\u0131r.&nbsp;<strong>&#8220;B\u00dcY\u00dcK A\u011eABEY&#8221; \u0130MAJIMIZ&nbsp;<\/strong>T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 -Azerbaycan&#8217;la ya\u015fanan ve maalesef tamamen giderilemeyen gerilim d\u0131\u015f\u0131nda- 2009&#8217;da neredeyse T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n &#8220;kapsama alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda&#8221; kalm\u0131\u015ft\u0131r. Orta Asya&#8217;da 1990&#8217;lardan beri var edilen &#8220;b\u00fcy\u00fck a\u011fabey&#8221; imaj\u0131m\u0131z solmaya y\u00fcz tutmu\u015ftur. B\u00f6lge \u00fclkeleri bir yandan Putin sonras\u0131nda da etkinli\u011fini art\u0131rmaya devam eden Rusya&#8217;n\u0131n, di\u011fer yandan da b\u00f6lgeye s\u00fcrat ve c\u00fcretle s\u0131zan \u00c7in&#8217;in ola\u011fan\u00fcst\u00fc etkisi alt\u0131na girmi\u015ftir. 2010&#8217;da bu iki \u00fclkenin Orta Asya&#8217;daki n\u00fcfuz alanlar\u0131n\u0131 daha da art\u0131racaklar\u0131n\u0131 g\u00f6steren emareler vard\u0131r. T\u00fcrkiye 2010&#8217;da &#8220;kom\u015fularla s\u0131f\u0131r sorun&#8221; kadar &#8220;soyda\u015f ve akraba T\u00fcrk \u00fclkeleriyle stratejik i\u015f birli\u011fi&#8221; konseptine de hak etti\u011fi \u00f6nemi vermelidir. Rusya&#8217;yla 2009 boyunca ba\u015fta enerji alan\u0131 olmak \u00fczere y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7en ikili ili\u015fkilerimizin 2010&#8217;da da ayn\u0131 ivmeyle devam edece\u011fi g\u00f6z\u00fckmektedir. Bununla birlikte, ABD&#8217;nin \u00c7ek Cumhuriyeti ve Polonya&#8217;ya yerle\u015ftirmekten vazge\u00e7ti\u011fi f\u00fczelerin, bu kez bir NATO projesiymi\u015f gibi yeni bir ambalaja sokularak T\u00fcrkiye&#8217;ye yerle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 &#8220;kuzeydeki b\u00fcy\u00fck kom\u015fumuz&#8221; taraf\u0131ndan yak\u0131ndan izlenmektedir. Obama&#8217;n\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;ye gelmesiyle &#8220;yeni bir evreye&#8221; girdi\u011fi ifade edilen T\u00fcrk-Amerikan ili\u015fkilerindeki dura\u011fanl\u0131k, Ba\u015fbakan&#8217;\u0131n y\u0131l sonunda Washington&#8217;a ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ziyarete ra\u011fmen tam olarak giderilememi\u015ftir. &#8220;Model Ortakl\u0131k&#8221; tabirinin bir iyi niyet beyan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6sterilmesi ancak bu kutunun i\u00e7inin doldurulmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir. 2010 belki de bu y\u00f6nde \u00e7abalara sahne olacakt\u0131r.<strong>DOSTLARI KAYBETMEMEK&nbsp;<\/strong>Di\u011fer yandan, 2009&#8217;da ABD&#8217;yle ili\u015fkilerimizde ortaya \u00e7\u0131kan ilgin\u00e7 bir durum, yeni Amerikan y\u00f6netiminin T\u00fcrkiye&#8217;den taleplerinin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak, AB&#8217;nin kat\u0131l\u0131m ortakl\u0131\u011f\u0131 belgelerinde ve ilerleme raporlar\u0131nda yer alanlarla benzerlik g\u00f6steren, i\u00e7 politikam\u0131za dair talepler olmas\u0131d\u0131r. Washington, ikinci bir AB&#8217;ymi\u015f\u00e7esine Heybeliada Ruhban Okulunun a\u00e7\u0131lmas\u0131, demokratikle\u015fme, gayrim\u00fcslimlerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 gibi hususlara, daha \u00f6nce olmad\u0131\u011f\u0131 kadar a\u011f\u0131rl\u0131k vermi\u015ftir. Son olarak, ikili ili\u015fkilerimizi y\u0131llard\u0131r zehirleyen &#8220;Ermeni iddialar\u0131&#8221; hen\u00fcz ABD&#8217;nin g\u00fcndeminden \u00e7\u0131km\u0131\u015f de\u011fildir. 24 Nisan yakla\u015ft\u0131k\u00e7a, koro halinde t\u00fcm d\u0131\u015f politika yazarlar\u0131m\u0131z yine &#8220;acaba Ba\u015fkan soyk\u0131r\u0131m diyecek mi, demeyecek mi?&#8221; nakarat\u0131n\u0131 -y\u0131llard\u0131r oldu\u011fu gibi- yine terenn\u00fcm edeceklerdir. 2010&#8217;un, d\u0131\u015f politikam\u0131zda ba\u015far\u0131l\u0131 bir y\u0131l olmas\u0131n\u0131 \u00fcmit ediyorum. Bozuk olmayan\u0131 tamir etmeye kalkmazsak; reel d\u00fcnya ile hayal d\u00fcnyas\u0131n\u0131 birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmazsak, ilkeli d\u0131\u015f politikam\u0131z\u0131n, etkili d\u0131\u015f politikaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesi yak\u0131nd\u0131r. 2010&#8217;da Ebu M\u00fcslim Horasani&#8217;nin m\u00fchim tespitini unutmayal\u0131m: &#8220;Zarar vermeyeceklerinden emin olduklar\u0131 i\u00e7in dostlar\u0131n\u0131 uzak tuttular. Kendilerine ba\u011flamak ve kazanmak i\u00e7in de d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 yak\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131lar. Yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lan d\u00fc\u015fman dost olmad\u0131. Ama uzakla\u015ft\u0131r\u0131lan dost d\u00fc\u015fman oldu.&#8221;<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Kom\u015fularla s\u0131f\u0131r sorun&#8221;, &#8220;yumu\u015fak g\u00fc\u00e7&#8221;, &#8220;ritmik d\u0131\u015f politika&#8221; gibi kavramlar Prof. Dr. Ahmet Davuto\u011flu&#8217;nun D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revine getirilmesinden sonra daha fazla konu\u015fulur hale geldi.&nbsp;Daha \u00f6nceki y\u0131llarla mukayese edildi\u011finde 2009 y\u0131l\u0131n\u0131n T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli g\u00fcndem maddelerinin s\u0131ralamas\u0131nda \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler oldu. &#8220;Kom\u015fularla s\u0131f\u0131r sorun&#8221;, &#8220;yumu\u015fak g\u00fc\u00e7&#8221;, &#8220;ritmik d\u0131\u015f politika&#8221; gibi kavramlar Prof. Dr. Ahmet Davuto\u011flu&#8217;nun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13823,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-959","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/959","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=959"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/959\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=959"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=959"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=959"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}