{"id":956,"date":"2009-12-29T12:01:44","date_gmt":"2009-12-29T10:01:44","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=956"},"modified":"2024-03-08T09:49:55","modified_gmt":"2024-03-08T06:49:55","slug":"2009-yilinda-dunyada-neler-oldu-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=956","title":{"rendered":"2009 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyada neler oldu? (29.12.2009) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\"><strong>Bu y\u0131l\u0131n en \u00f6nemli konusu ku\u015fkusuz, 2008 sonbahar\u0131nda ba\u015flayan k\u00fcresel ekonomik krizdi. 2008&#8217;den devreden Irak ve Afganistan&#8217;daki \u00e7at\u0131\u015fmalarla Gazze&#8217;deki dram da aynen devam etti<\/strong>.&nbsp;<strong>20 Ocakta yemin ederek g\u00f6reve ba\u015flayan ABD Ba\u015fkan\u0131 Barack Obama&#8217;n\u0131n o tarihten sonra de\u011fi\u015fik zeminlerde b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 ilgilendiren konularda\u2008yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmalar\u0131n \u00e7o\u011fu, kula\u011fa ho\u015f gelen ama reel bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan s\u00f6zler olarak kald\u0131.&nbsp;<\/strong>2009 y\u0131l\u0131n\u0131n sona ermesine iki g\u00fcn kald\u0131. Hepimiz geride b\u0131rakmakta oldu\u011fumuz y\u0131l\u0131n muhasebesini yap\u0131yor, yeni y\u0131l\u0131n neler getirebilece\u011fini tahmin etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Bu \u00e7er\u00e7evede Diplomatik Muhakeme&#8217;de de, 2009 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnya geli\u015fmelerini g\u00f6zden ge\u00e7irece\u011fiz&#8230; D\u00fcnyada 2009 y\u0131l\u0131n\u0131n en \u00f6nemli konusu ku\u015fkusuz, 2008 sonbahar\u0131nda ba\u015flayan k\u00fcresel ekonomik krizdi. Y\u0131l boyunca, hemen her g\u00fcn krizin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 noktayla ilgili haberler ajanslarda yer ald\u0131. Kimi ekonomistler en k\u00f6t\u00fc g\u00fcnlerin atlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken, kimileri de 2010&#8217;un krizin art\u00e7\u0131 sars\u0131nt\u0131lar\u0131na sahne olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirmesini yapt\u0131lar. Y\u0131l boyunca krizle ilgili en fazla dile getirilen c\u00fcmle, bu krizin \u00fclkelerin tek ba\u015flar\u0131na alacaklar\u0131 tedbirlerle de\u011fil, uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fiydi. Y\u0131l boyunca s\u00f6z konusu i\u015f birli\u011fini yans\u0131tan \u00e7ok say\u0131da toplant\u0131 yap\u0131ld\u0131. Hem Londra ve Pittsburg&#8217;taki G-20 toplant\u0131lar\u0131nda, hem \u0130stanbul&#8217;daki D\u00fcnya Bankas\u0131-IMF ortak toplant\u0131s\u0131nda \u00fclkelerin beraberce neler yapabilecekleri tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Krizin hafifleme sinyalleri vermeye ba\u015flamas\u0131yla, bu m\u00fc\u015fterek m\u00fccadele anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yerini yava\u015f yava\u015f her \u00fclkenin kendi ba\u015f\u0131n\u0131n \u00e7aresine bakmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi almaya ba\u015flad\u0131 ki, tam anlam\u0131yla atlat\u0131lmam\u0131\u015f olan bir badirenin yeniden alevlenmesine sebep olabilecek bu bencil yakla\u015f\u0131m, 2010&#8217;a ili\u015fkin temkinli bir tutum i\u00e7ine girilmesini de beraberinde getirdi.&nbsp;<strong>TEMENN\u0130DEN \u0130BARET<\/strong>&nbsp;&#8220;K\u00fcresel i\u015f birli\u011fi&#8221; kavram\u0131n\u0131n asl\u0131nda h\u00e2l\u00e2 bir iyi niyet temennisinden ibaret oldu\u011funun en \u00e7arp\u0131c\u0131 g\u00f6stergeleri herhalde Mart&#8217;ta \u0130stanbul&#8217;da yap\u0131lan D\u00fcnya Su Forumu ile aral\u0131k ay\u0131nda Kopenhag&#8217;da toplanan \u0130klim Zirvesi&#8217;nde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Zira t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fini ilgilendiren ve ortak bir \u00e7abayla m\u00fccadele edilmesi gereken problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerle, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin ne kadar farkl\u0131 \u00f6nceliklere sahip olduklar\u0131n\u0131 bu iki \u00f6nemli toplant\u0131da t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6rme f\u0131rsat\u0131m\u0131z oldu. Hi\u00e7bir somut yapt\u0131r\u0131m gerektirmeyen, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131, kapsay\u0131c\u0131, kucaklay\u0131c\u0131 ve k\u00fcresel dayan\u0131\u015fmaya bol miktarda vurgu yapan hamasi konu\u015fmalar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ilip de, birtak\u0131m ciddi ad\u0131mlar at\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda, hi\u00e7bir \u00fclke kendi ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131na halel getirebilecek bir pazarl\u0131\u011f\u0131n par\u00e7as\u0131 olmaya yana\u015fmad\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla, k\u00fcreselle\u015fme ad\u0131 verilen ve kanaatimizce kendisine hak etti\u011finden \u00e7ok fazla anlam y\u00fcklenen kavram\u0131n, asl\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n geli\u015fmi\u015f devletlerinin \u00e7\u0131karlar\u0131 paralelinde, bizzat bu \u00fclkelerin devlet adamlar\u0131, \u015firketleri, kanaat \u00f6nderleri ve akademisyenleri taraf\u0131ndan in\u015fa edilip y\u00f6nlendirilen bir s\u00fcre\u00e7ten ibaret oldu\u011funu bir kez daha g\u00f6rm\u00fc\u015f olduk.&nbsp;<strong>KAR\u015eILI\u011eI OLMAYAN S\u00d6ZLER<\/strong>Bu y\u00f6n\u00fcyle 2009, d\u00fcnya \u00fclkeleri aras\u0131nda &#8220;kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k&#8221;tan \u00e7ok, zay\u0131flar\u0131n kuvvetlilere ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, &#8220;uluslararas\u0131 dayan\u0131\u015fma&#8221;n\u0131n da ancak geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e s\u00f6z konusu olabilece\u011fini g\u00f6steren say\u0131s\u0131z \u00f6rneklerle doluydu. Yukar\u0131da i\u015faret etti\u011fim, iyi haz\u0131rlanm\u0131\u015f, kula\u011fa ho\u015f gelen ama reel bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan konu\u015fmalar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc ABD Ba\u015fkan\u0131 Barack Obama yapt\u0131. 20 Ocakta Washington&#8217;da g\u00f6reve ba\u015flarken, 4 Haziranda Kahire&#8217;de &#8220;M\u00fcsl\u00fcman D\u00fcnyas\u0131&#8221;na seslenirken ve 24 Eyl\u00fclde New York&#8217;ta Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu&#8217;na hitap ederken ABD Ba\u015fkan\u0131&#8217;n\u0131n defalarca alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi husus d\u00fcnya siyasetinde ABD&#8217;nin tek ba\u015f\u0131na hareket etmekten vazge\u00e7ip, uluslararas\u0131 ili\u015fkilere yeni bir \u00e7ok tarafl\u0131l\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n h\u00e2kim olmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck edece\u011fiydi. Obama&#8217;ya g\u00f6re, &#8220;birbirimizi anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131yd\u0131k&#8221;, &#8220;\u00f6n yarg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 ortadan kald\u0131rmal\u0131yd\u0131k&#8221;, &#8220;hepimizi ilgilendiren problemlere, hep birlikte \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmeliydik.&#8221; 2009 Obama&#8217;n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi &#8220;\u00e7ok tarafl\u0131l\u0131k&#8221; a\u00e7\u0131s\u0131ndan vasat\u0131n alt\u0131nda bir y\u0131l oldu.<strong>GAZZE DRAMI S\u00dcR\u00dcYOR<\/strong>&nbsp;\u00d6te yandan, \u00f6nceki y\u0131llardan 2009&#8217;a intikal eden pek \u00e7ok konu, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde birer problem olmaya devam etti. 2008&#8217;i \u0130srail&#8217;in ac\u0131mas\u0131zca y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc Gazze operasyonuyla tamamlam\u0131\u015ft\u0131k. \u0130srail&#8217;de yap\u0131lan se\u00e7imlerde iktidara gelen Binyamin Netanyahu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki koalisyon h\u00fck\u00fcmetinden 2009 y\u0131l\u0131 boyunca, Filistin meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne dair olumlu bir i\u015faret gelmedi.&nbsp;<strong>YEN\u0130 STRATEJ\u0130LER<\/strong>&nbsp;\u0130ran h\u00e2l\u00e2 aralanmam\u0131\u015f bir esrar perdesi ard\u0131nda s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc n\u00fckleer \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla d\u00fcnya g\u00fcndemindeki yerini korudu. Zaman zaman Kuzey Kore&#8217;nin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi f\u00fcze denemelerinin g\u00f6lgesinde kalsa da, y\u0131l\u0131n geneline bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tehdit alg\u0131lamas\u0131nda \u015fampiyonlu\u011fu elden b\u0131rakmad\u0131! 12 Hazirandaki cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7iminde en yak\u0131n rakibi Mir H\u00fcseyin Musavi&#8217;yi ge\u00e7erken hileye ba\u015fvurdu\u011fu iddia edilen Mahmud Ahmedinecat, n\u00fckleer silah yapmad\u0131klar\u0131n\u0131 ama bask\u0131lara da boyun e\u011fmeyeceklerini s\u00f6ylemeye devam etti. Musavi&#8217;nin belki de en b\u00fcy\u00fck \u015fanss\u0131zl\u0131\u011f\u0131, rejim yanl\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan, \u0130ran&#8217;daki rejimi devirmeye \u00e7al\u0131\u015fan Bat\u0131&#8217;n\u0131n i\u00e7erideki ajan\u0131 olarak takdim edilmesiydi. 2010 tart\u0131\u015fmal\u0131 se\u00e7imlerin hesapla\u015fmas\u0131n\u0131n s\u00fcrece\u011fi, di\u011fer yandan da \u0130ran \u00fczerindeki uluslararas\u0131 bask\u0131lar\u0131n artaca\u011f\u0131 bir y\u0131l olaca\u011fa benziyor. 2009&#8217;da bir ba\u015fka tart\u0131\u015fmal\u0131 se\u00e7im de Afganistan&#8217;da ya\u015fand\u0131. Hakk\u0131ndaki t\u00fcm yolsuzluk iddialar\u0131na ra\u011fmen, ABD&#8217;nin ve AB&#8217;nin himayesi alt\u0131nda cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yar\u0131\u015f\u0131na tekrar giren Hamid Karzai, eski D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Abdullah Abdullah&#8217;\u0131 yendi yenmesine ama oylar\u0131n say\u0131m\u0131n\u0131n neredeyse 3 ay s\u00fcrmesi bu se\u00e7im hakk\u0131ndaki hile ve usuls\u00fczl\u00fck s\u00f6ylentilerinin doru\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Afganistan&#8217;\u0131n gelece\u011fini elbette bu se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 belirlemeyecek. \u00dclke halen i\u015fgal alt\u0131nda. Taliban g\u00fc\u00e7lenmeye devam ediyor. ABD Ba\u015fkan\u0131&#8217;n\u0131n a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 yeni Afganistan Stratejisi, \u00f6nceki tecr\u00fcbelerden ders \u00e7\u0131kar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, asker say\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n Taliban&#8217;\u0131n \u00fcstesinden gelmeye yeterli olabilece\u011fine ili\u015fkin bir inanc\u0131 ortaya koyuyor. Halbuki b\u00f6lgedeki yabanc\u0131 kuvvetlerin \u00e7ekilme tarihi olarak 2011&#8217;in a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 andan itibaren bu m\u00fccadeleyi ABD&#8217;nin kaybetti\u011fi \u00e7oktan tescil edildi. Afganistan halk\u0131n\u0131n 2010 i\u00e7in \u00fcmitli bir bekleyi\u015f i\u00e7ine girmesini gerektirecek g\u00fczel bir haber maalesef yok.&nbsp;<strong>AB VE D\u0130\u011eER KONULAR<\/strong>&nbsp;2009&#8217;un di\u011fer \u00f6nemli konular\u0131 aras\u0131nda, AB&#8217;nin \u00f6nemli &#8220;derinle\u015fme&#8221; a\u015famalar\u0131ndan Lizbon Antla\u015fmas\u0131&#8217;n\u0131n nihayet onaylanmas\u0131n\u0131, ABD&#8217;nin \u00c7ek Cumhuriyeti ve Polonya&#8217;ya f\u00fcze yerle\u015ftirmekten vazge\u00e7mesini, Somali a\u00e7\u0131klar\u0131ndaki korsanlar\u0131n y\u0131l boyunca gemi ka\u00e7\u0131rmaya devam etmelerini, Dubai emirinin iflas\u0131n\u0131 ilan edip, sonra &#8220;yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131&#8221; a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131, Yunanistan se\u00e7imlerinde Yorgo Papandreu&#8217;nun iktidara gelmesini ama arkas\u0131ndan \u00fclkede ba\u015f g\u00f6steren b\u00fcy\u00fck ekonomik krizi saymam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn. T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131nda 2009&#8217;un \u00f6ne \u00e7\u0131kan konular\u0131n\u0131n bir de\u011ferlendirmesini gelecek haftaya b\u0131rak\u0131rken, bence bu y\u0131l\u0131n en \u00f6nemli olay\u0131n\u0131n Ba\u015fbakan Erdo\u011fan&#8217;\u0131n Davos&#8217;taki D\u00fcnya Ekonomik Forumu&#8217;nda \u0130srail Cumhurba\u015fkan\u0131 \u015eimon Peres&#8217;e sesleni\u015fi oldu\u011funu s\u00f6ylemeden ge\u00e7emeyece\u011fim. 2010&#8217;un T\u00fcrk milletine, \u0130slam \u00e2lemine ve t\u00fcm insanl\u0131\u011fa huzur getirmesini diliyor, yeni y\u0131l\u0131n\u0131z\u0131 kutluyorum.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu y\u0131l\u0131n en \u00f6nemli konusu ku\u015fkusuz, 2008 sonbahar\u0131nda ba\u015flayan k\u00fcresel ekonomik krizdi. 2008&#8217;den devreden Irak ve Afganistan&#8217;daki \u00e7at\u0131\u015fmalarla Gazze&#8217;deki dram da aynen devam etti.&nbsp;20 Ocakta yemin ederek g\u00f6reve ba\u015flayan ABD Ba\u015fkan\u0131 Barack Obama&#8217;n\u0131n o tarihten sonra de\u011fi\u015fik zeminlerde b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 ilgilendiren konularda\u2008yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmalar\u0131n \u00e7o\u011fu, kula\u011fa ho\u015f gelen ama reel bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan s\u00f6zler olarak kald\u0131.&nbsp;2009 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13826,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-956","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/956","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=956"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/956\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13826"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=956"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=956"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=956"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}