{"id":934,"date":"2009-11-10T10:45:02","date_gmt":"2009-11-10T08:45:02","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=934"},"modified":"2024-03-08T09:57:26","modified_gmt":"2024-03-08T06:57:26","slug":"bilgiye-hukmeden-dunyaya-hukmeder-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=934","title":{"rendered":"Bilgiye h\u00fckmeden d\u00fcnyaya h\u00fckmeder (10.11.2009) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\"><strong>T\u00fcrkiye&#8217;de vakit ge\u00e7irmeden bir &#8220;D\u00fc\u015f\u00fcnce Kurulu\u015flar\u0131&#8221; yasas\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ana i\u015flevleri bu d\u00fczenlemeyle tarif edilmeli, T\u00dcB\u0130TAK veya T\u00fcrk Standartlar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nce belirlenecek standartlara sahip olmayan birimlerin d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu s\u0131fat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmelidir.&nbsp;<\/strong><strong>Kap\u0131s\u0131nda &#8220;Bilgiye h\u00fckmeden, d\u00fcnyaya h\u00fckmeder&#8221; ifadesi yer alan Uluslararas\u0131 Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Kurumu&#8217;nun (USAK) yeni hizmet binas\u0131, ge\u00e7en hafta Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdullah G\u00fcl&#8217;\u00fcn de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 t\u00f6renle a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.&nbsp;<\/strong>Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdullah G\u00fcl, Uluslararas\u0131 Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Kurumu&#8217;nun (USAK) yeni \u00e7al\u0131\u015fma mek\u00e2n\u0131 olan USAK Evi&#8217;nin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n modern devletlerin karar alma mekanizmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne kadar b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6rneklerle ortaya koydu. Ger\u00e7ekten de, \u00fclkemizde bilhassa son on y\u0131ld\u0131r bir hamle i\u00e7ine giren d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131, bir yandan kamuoyunun bilgilendirilmesinde, di\u011fer yandan da devletin politika olu\u015fturmas\u0131 i\u00e7in alternatifler sunmada giderek artan bir fonksiyon icra ediyor. Bat\u0131 \u00fclkelerindeki bir\u00e7ok \u00f6rnekle mukayese edildi\u011finde, nispeten \u00e7ok gen\u00e7 ve dar kapsaml\u0131 olan T\u00fcrkiye&#8217;deki d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve fayda sa\u011flay\u0131c\u0131 bir yap\u0131ya kavu\u015fmalar\u0131 i\u00e7in mutlaka ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gereken \u015feyler var. Her \u015feyden \u00f6nce, d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu olgusunun sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n temin edilmesi gerekli. Maalesef T\u00fcrkiye&#8217;de d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu (think tank) etiketi ta\u015f\u0131yan onlarca kurumun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu ne d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretiyor, ne de ger\u00e7ek bir kurum niteli\u011finde. 1990&#8217;lardan itibaren d\u00fcnyada y\u00fckselmekte olan trendi g\u00f6zlemleyen baz\u0131 pragmatik giri\u015fimcilerin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde olu\u015fturulan bu t\u00fcrden yap\u0131lanmalar, d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu olman\u0131n en temel gere\u011fi olan ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnebilme ve her t\u00fcrl\u00fc devlet ve\/veya devlet d\u0131\u015f\u0131 tesirden azade olarak, \u00fcrettikleri fikirleri kamuoyuyla payla\u015fabilme gibi bir kayg\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorlar.&nbsp;<strong>K\u00d6T\u00dc PARA \u0130Y\u0130 PARAYI KOVAR&nbsp;<\/strong>T\u00fcrkiye&#8217;de o kadar \u00e7ok &#8220;tek ki\u015filik think tank&#8221; ya da &#8220;tabela think tanki&#8221; olarak nitelendirilebilecek kurum var ki, bir ki\u015fiyi bas\u0131n \u00f6n\u00fcnde &#8220;parlat\u0131p&#8221; siyaset alan\u0131na tepeden indirebilme veya para kazanma d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir ama\u00e7 ta\u015f\u0131mayan bu t\u00fcrden kurulu\u015flar, ger\u00e7ek d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na da g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. \u0130ktisatta Gresham Yasas\u0131 olarak bilinen, &#8220;k\u00f6t\u00fc para iyi paray\u0131 kovar&#8221; ilkesine benzer bir bi\u00e7imde, say\u0131lar\u0131 giderek artan &#8220;tabela think tankleri&#8221; sa\u011fda solda mantar gibi bittik\u00e7e, b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve fiziki emekler harcanarak te\u015fekk\u00fcl ettirilen ciddi d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcnleri de kamuoyunda \u015f\u00fcpheyle kar\u015f\u0131lan\u0131r hale geliyor. Zira kamuoyunu do\u011fru bilgilendirme yerine, g\u00fcndemde kalabilmeyi \u015fiar edinmi\u015f olan baz\u0131 kurumlar, titiz bir arka plan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla desteklenmi\u015f, disiplinleraras\u0131 bir i\u015fbirli\u011finin \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 niteli\u011fine sahip, mant\u0131k \u00f6rg\u00fcs\u00fc ile kurgulanm\u0131\u015f ak\u0131lc\u0131 ve olabildi\u011fine bilimsel \u00fcr\u00fcnler yerine, reyting yapma ihtimali y\u00fcksek komplo teorileri uydurmay\u0131 tercih ediyorlar. \u00dcrettikleri dayanaktan yoksun bu komplo teorilerinin iflas etti\u011fi durumlarda ise, kendilerinin sadece alternatif bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 sunduklar\u0131n\u0131, ortaya konan g\u00f6r\u00fc\u015flerin yanl\u0131\u015flanabilmesinin bilimin tabiat\u0131 gere\u011fi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu dile getirip, s\u0131yr\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Fakat defalarca ger\u00e7ekle\u015fen bu durumdan en fazla zarar\u0131, bir kez daha iflas edece\u011fini bildikleri yeni komplo teorilerinin pe\u015finde ko\u015fmaktan ne bir mahcubiyet ne de yorgunluk sebebiyle vazge\u00e7en &#8220;tabela think tankleri&#8221; de\u011fil, dolayl\u0131 olarak ciddi kurumlar g\u00f6r\u00fcyor. Te\u015fbihte hata olmaz, usuls\u00fczl\u00fck ve yolsuzluklarla mudilerinin tasarruflar\u0131n\u0131 heba eden baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bankalar ge\u00e7mi\u015fte nas\u0131l T\u00fcrkiye&#8217;deki t\u00fcm bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcne olan g\u00fcvenin yok olmas\u0131na sebep olduysa, gayriciddi s\u00f6zde d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131 da benzer bir sonucun yava\u015f yava\u015f ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Bu durumun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ip, T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu sekt\u00f6r\u00fcne hak etti\u011fi sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 kazand\u0131rman\u0131n en iyi yolu, bu alan\u0131n gerekli yasal \u00e7er\u00e7eveye kavu\u015fturulmas\u0131ndan ge\u00e7iyor. T\u00fcrkiye&#8217;de faal durumda olan d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131 ya vak\u0131f, ya dernek, ya da \u015firket bi\u00e7iminde \u00f6rg\u00fctlenmek zorundalar. H\u00e2lbuki bir nevi bilimsel ara\u015ft\u0131rma kurumu \u00f6zelli\u011fine sahip bu kurulu\u015flar\u0131n, vak\u0131flar kanunu, dernekler kanunu veya \u015firketler hukukuna tabi olarak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 kadar yanl\u0131\u015f ne olabilir? \u00dclkemizde yedi ki\u015finin bir araya gelip de kurdu\u011fu ve&#8221;&#8230;.. enstit\u00fcs\u00fc&#8221; ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan her dernek, nas\u0131l ger\u00e7ek bir e\u011fitim kurumu olamazsa, ayn\u0131 bi\u00e7imde olu\u015fturulan her stratejik ara\u015ft\u0131rma merkezi de ger\u00e7ek bir d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu kimli\u011fine sahip olamaz. T\u00fcrkiye&#8217;de vakit ge\u00e7irmeden bir &#8220;D\u00fc\u015f\u00fcnce Kurulu\u015flar\u0131&#8221; yasas\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ana i\u015flevleri bu d\u00fczenlemeyle tarif edilmeli, d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu olabilmek i\u00e7in yeterlilik k\u0131staslar\u0131 geli\u015ftirilmeli, T\u00dcB\u0130TAK veya T\u00fcrk Standartlar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nce haz\u0131rlanacak bu standartlara sahip olmayan birimlerin d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu s\u0131fat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmelidir. Elbette d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ifade edebilme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc en temel insan haklar\u0131ndand\u0131r. Bunu k\u0131s\u0131tlamak \u00e7a\u011fda\u015f de\u011ferlerle ters d\u00fc\u015fmek anlam\u0131na gelir. Fakat m\u00fcteahhitlik ruhsat\u0131 olmayan bir ki\u015finin ta\u015ftan, tu\u011fladan bir bina in\u015fa etmesine, sanayi odas\u0131nda kayd\u0131 bulunmayan bir ki\u015finin fabrika a\u00e7mas\u0131na izin verilmeyen T\u00fcrkiye&#8217;de, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretme ve zihinleri in\u015fa etme iddias\u0131nda bulunan kurumlar\u0131n kendi alanlar\u0131yla ilgili herhangi bir mevzuatla ba\u011fl\u0131 olmamalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. T\u00fcrkiye&#8217;de nas\u0131l \u00f6zel televizyon ve radyo istasyonlar\u0131n\u0131n &#8220;anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen&#8221; bir ihtiyac\u0131n ve talebin zorlamas\u0131yla say\u0131lar\u0131ndaki art\u0131\u015fa ba\u011fl\u0131 olarak bu alana ili\u015fkin bir yasal \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturulmu\u015fsa, d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131na ili\u015fkin de benzer bir d\u00fczenlemenin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n zaman\u0131 gelmi\u015ftir. &#8220;D\u00fc\u015f\u00fcnce Kurulu\u015fu&#8221; etiketini kullanabilme, bug\u00fcnk\u00fc kadar kolay ve s\u0131radan olmamal\u0131d\u0131r.&nbsp;<strong>K\u00dc\u00c7\u00dcK DE OLSA ADIM ATILMALI&nbsp;<\/strong>Di\u011fer taraftan, \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretebilme ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131kla da do\u011frudan ilgilidir. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz bilgi \u00e7a\u011f\u0131nda, d\u00fcnyadaki bir\u00e7ok geli\u015fmi\u015f \u00fclkede d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131, vergiden muaf tutulma, ba\u011f\u0131\u015f kabul edebilme, miras b\u0131rak\u0131labilme ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da do\u011frudan veya dolayl\u0131 mali uygulamalarla desteklenirken, T\u00fcrkiye&#8217;de hen\u00fcz bu a\u015famaya gelinmemi\u015ftir. \u00dclkemizde sadece &#8220;kamu yararl\u0131 vak\u0131f veya dernek&#8221; ibaresini Bakanlar Kurulu karar\u0131yla elde etmi\u015f kurumlar\u0131n mali muafiyetleri s\u00f6z konusudur. H\u00e2lbuki bir d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015funun devlet taraf\u0131ndan &#8220;kamuya yararl\u0131&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131 bile ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir itibar sorununa sebep olabilir. Zira T\u00fcrkiye&#8217;nin milli menfaatleri paralelinde yabanc\u0131 devletlerin y\u00f6netimlerini ve kamuoylar\u0131n\u0131 bilin\u00e7lendirmek i\u00e7in de \u00e7al\u0131\u015fan d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n en ba\u015ftan &#8220;devletin g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde&#8221; veya &#8220;yar\u0131-resm\u00ee kurulu\u015f&#8221; olarak yaftalanmas\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7menin yolu da, d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu tarifini ba\u015ftan \u00e7ok iyi yaparak, bu kapsam i\u00e7ine giren t\u00fcm kurumlar\u0131n belli mali muafiyetlerden yararlanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Ay\u0131r\u0131mc\u0131l\u0131k yap\u0131lmadan, herkes i\u00e7in sa\u011flanacak bu imk\u00e2n ayn\u0131 zamanda her d\u00f6nem dillendirilen siyasile\u015fme, kadrola\u015fma gibi baz\u0131 iddialar\u0131n da g\u00fcndemden d\u00fc\u015fmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacakt\u0131r. T\u00fcrkiye art\u0131k sadece kendi b\u00f6lgesinde politika \u00fcreten bir \u00fclke olmaktan \u00e7\u0131kmakta, t\u00fcm k\u0131talarda ve t\u00fcm uluslararas\u0131 kurulu\u015flarda, inand\u0131\u011f\u0131 ve benimsedi\u011fi de\u011ferler \u00e7er\u00e7evesinde sesini duyuran bir g\u00fc\u00e7l\u00fc lider g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc vermeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n daha etkin hizmet vermelerini kolayla\u015ft\u0131racak birka\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131m\u0131n at\u0131lmas\u0131, T\u00fcrkiye&#8217;nin lider olma hedefine daha \u00e7abuk ula\u015fmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Yeni a\u00e7\u0131lan USAK Evi&#8217;nin kap\u0131s\u0131nda yer alan bir c\u00fcmleyi hi\u00e7 unutmayal\u0131m: &#8220;Bilgiye h\u00fckmeden, d\u00fcnyaya h\u00fckmeder.&#8221;<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye&#8217;de vakit ge\u00e7irmeden bir &#8220;D\u00fc\u015f\u00fcnce Kurulu\u015flar\u0131&#8221; yasas\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ana i\u015flevleri bu d\u00fczenlemeyle tarif edilmeli, T\u00dcB\u0130TAK veya T\u00fcrk Standartlar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nce belirlenecek standartlara sahip olmayan birimlerin d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu s\u0131fat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmelidir.&nbsp;Kap\u0131s\u0131nda &#8220;Bilgiye h\u00fckmeden, d\u00fcnyaya h\u00fckmeder&#8221; ifadesi yer alan Uluslararas\u0131 Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Kurumu&#8217;nun (USAK) yeni hizmet binas\u0131, ge\u00e7en hafta Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdullah G\u00fcl&#8217;\u00fcn de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 t\u00f6renle [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13842,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-934","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/934","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=934"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/934\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13842"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=934"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=934"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=934"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}