{"id":931,"date":"2009-11-03T10:42:41","date_gmt":"2009-11-03T08:42:41","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=931"},"modified":"2024-03-08T09:58:26","modified_gmt":"2024-03-08T06:58:26","slug":"turkiye-doguya-mi-yoneliyor-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=931","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye Do\u011fu&#8217;ya m\u0131 y\u00f6neliyor? (03.11.2009) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\"><strong>Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan, ge\u00e7en hafta resm\u00ee, ziyaret i\u00e7in gitti\u011fi \u0130ran&#8217;da Cumhurba\u015fkan\u0131 Mahmud Ahmedinecad&#8217;la bir araya geldi.<\/strong>Bir s\u00fcredir yabanc\u0131 bas\u0131nda, tek merkezden y\u00f6nlendirildi\u011fine \u015f\u00fcphe b\u0131rakmayacak kadar sistematik bir \u015fekilde, T\u00fcrkiye&#8217;nin Bat\u0131 ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131, g\u00fcvenilir bir m\u00fcttefik olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, ABD&#8217;nin d\u00fc\u015fman\u0131 olan \u0130ran&#8217;la yak\u0131nla\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 gibi baz\u0131 haber ve yorumlar yer almaya ba\u015flad\u0131. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde bu t\u00fcr haberlerin say\u0131s\u0131nda bir art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclebilir. Dahas\u0131, kendi ba\u015flar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcnmek, d\u00fcnyaya T\u00fcrkiye&#8217;den bakmak yerine, yabanc\u0131 bas\u0131n\u0131 terc\u00fcme etmeyi al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmi\u015f, uluslararas\u0131 ili\u015fkileri Washington, Tel Aviv ve Br\u00fcksel g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcyle okumay\u0131 marifet sayan bir k\u0131s\u0131m d\u0131\u015f politika uzman\u0131m\u0131z da benzer g\u00f6r\u00fc\u015fleri dile getiriyorlar. T\u00fcrkiye&#8217;nin do\u011fusundaki kom\u015fular\u0131yla son d\u00f6nemde eskiye nazaran daha s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki i\u00e7ine girdi\u011fini ink\u00e2r etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ger\u00e7ekten de, Suriye, Irak, \u0130ran gibi s\u0131n\u0131r kom\u015fular\u0131m\u0131z, Arap d\u00fcnyas\u0131 ve Pakistan gibi \u00fclkelerle mevcut ili\u015fkileri bilhassa ekonomik alanda daha ileriye ta\u015f\u0131maya matuf yo\u011fun bir \u00e7al\u0131\u015fma vard\u0131r. Yap\u0131lmas\u0131 gereken, bu vak\u0131ay\u0131 tespit ettikten sonra, &#8220;neden?&#8221; diye sormakt\u0131r.&nbsp;<strong>FELAKET SENARYOLARI&nbsp;<\/strong>Yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki yabanc\u0131 T\u00fcrkiye uzmanlar\u0131 ile &#8220;T\u00fcrkiye&#8217;nin ger\u00e7eklerine yabanc\u0131&#8221; yerli uzmanlar\u0131n temel hatas\u0131 bu noktada d\u00fc\u011f\u00fcmleniyor. &#8220;Neden?&#8221; sorusunu sorup da cevaplamak yerine, &#8220;T\u00fcrkiye Do\u011fu&#8217;ya kay\u0131yor&#8221; yaz\u0131p, sonra da bunun &#8220;ne kadar k\u00f6t\u00fc bir geli\u015fme&#8221; oldu\u011funu dile getirdikleri felaket senaryolar\u0131 yazmaya giri\u015fiyorlar. \u00dcstelik T\u00fcrk D\u0131\u015f Politikas\u0131nda ya\u015fanmakta olanlar\u0131 sadece bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcp, di\u011fer geli\u015fmelere tamamen g\u00f6zlerini kapat\u0131yorlar. &#8220;Do\u011fu&#8217;ya kayan&#8221; T\u00fcrkiye&#8217;nin Balkanlar&#8217;da i\u015fi ne? T\u00fcrkiye, Bosna Hersek&#8217;le, S\u0131rbistan&#8217;la da Suriye&#8217;yle olana benzer bir d\u00fczeyde g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f ili\u015fki kurmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor mu? Bug\u00fcn &#8220;Bat\u0131 ba\u011flant\u0131m\u0131z zarar g\u00f6r\u00fcyor&#8221; diye haber ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 atanlar, \u00e7ok de\u011fil sadece bir ay evvel Rusya&#8217;yla imzalanan enerji anla\u015fmalar\u0131n\u0131 &#8220;Tarihi ad\u0131m&#8221;, &#8220;Rusya&#8217;yla stratejik i\u015f birli\u011fi&#8221; gibi man\u015fetlerle \u00f6ve \u00f6ve bitiremeyenler de\u011fil mi? Ya Afrika&#8217;da yeni b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilikler a\u00e7\u0131lmas\u0131na ve Latin Amerika \u00fclkeleriyle s\u0131cak temaslara ne demeli? T\u00fcrkiye Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi&#8217;nin ge\u00e7ici \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ildi\u011finde, bu durumu menfi g\u00f6ren hi\u00e7 kimseyi hat\u0131rlam\u0131yorum. Son olarak, AB ilerleme raporunda yer alan t\u00fcm ele\u015ftirilere ra\u011fmen, raporun genelinde AB&#8217;nin T\u00fcrkiye&#8217;ye &#8220;olumlu not verdi\u011fini&#8221; s\u00f6yleyenler de ayn\u0131 kalemler de\u011fil mi? Tek ba\u015f\u0131na T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinin gerilmesi, T\u00fcrkiye&#8217;nin &#8220;Do\u011fu&#8217;ya kayd\u0131\u011f\u0131&#8221; h\u00fckm\u00fcn\u00fc \u00e7\u0131kartmaya yeter mi? E\u011fer, yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fim &#8220;tek merkez&#8221; oras\u0131ysa, bu yaz\u0131lanlara \u015fa\u015f\u0131racak hi\u00e7bir \u015fey yok. At sahibine g\u00f6re ki\u015fner. Haritay\u0131 a\u00e7\u0131n, bak\u0131n. Bulundu\u011fu co\u011frafi alan itibar\u0131yla, T\u00fcrkiye gibi bir \u00fclkenin &#8220;tek y\u00f6nl\u00fc&#8221; bir d\u0131\u015f politika izlemesi m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Do\u011frudur; d\u00fcnyan\u0131n iki ideoloji aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc So\u011fuk Sava\u015f y\u0131llar\u0131nda, T\u00fcrkiye ABD&#8217;nin kutup liderli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131 blok i\u00e7inde yer alm\u0131\u015f ve on y\u0131llar boyunca ABD&#8217;ye endeksli politikalar izlemi\u015fti. O d\u00f6nemde bile, kutup lideriyle \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7ine girdi\u011fi d\u00f6nemler olmad\u0131 m\u0131? Johnson Mektubu, Ha\u015fha\u015f Krizi, K\u0131br\u0131s Harek\u00e2t\u0131 dolay\u0131s\u0131yla gelen silah ambargosu bu d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fti. So\u011fuk Sava\u015f&#8217;\u0131n biti\u015finin \u00fczerinden 20 y\u0131l ge\u00e7ti. Bug\u00fcn s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz &#8220;Bat\u0131&#8221; neresidir? K\u00fcreselle\u015fme \u00e7a\u011f\u0131nda, &#8220;Do\u011fu&#8221; ve &#8220;Bat\u0131&#8221; ay\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 hangi ideolojik kavramlar\u0131 kullanarak yap\u0131yoruz? Bir ad\u0131m daha \u00f6teye gideyim: Bug\u00fcn &#8220;Do\u011fu&#8221; ve &#8220;Bat\u0131&#8221; kald\u0131 m\u0131? Hastal\u0131kl\u0131 m\u00fcste\u015frik (orientalist) zihinlerin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan &#8220;c\u00fczaml\u0131, haz d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc, g\u00fcvenilmez ve az geli\u015fmi\u015f Do\u011fu&#8221; imgesi \u00e7oktan demode olmad\u0131 m\u0131? T\u0131pk\u0131 ayn\u0131 zihinlerin imal etti\u011fi &#8220;D\u00fcnyaya h\u00fckmetmesi e\u015fyan\u0131n tabiat\u0131 gere\u011fi olan, geli\u015fmi\u015f Bat\u0131&#8221; imaj\u0131n\u0131n k\u00fcreselle\u015fme dalgalar\u0131n\u0131n tahribat\u0131na maruz kalmas\u0131 gibi. T\u00fcrkiye hem bulundu\u011fu co\u011frafyan\u0131n hem de tarih\u00ee m\u00fcktesebat\u0131n\u0131n kendisine y\u00fckledi\u011fi zorunluluklar sebebiyle, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir d\u0131\u015f politika izlemek durumundad\u0131r. Avrupa Birli\u011fi \u00fcyelik hedefinden sapmak elbette d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. T\u00fcrkiye pek tabii, NATO&#8217;nun g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00f6nemli bir \u00fclkesidir. ABD ile hem Avrupa siyaseti, hem de Orta Do\u011fu ve Kafkasya-Orta Asya stratejileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan kolay kolay ikame edilemez bir i\u015f birli\u011fi vard\u0131r. Ama Sarkozy-Merkel ikilisinin lokomotifi oldu\u011fu &#8220;imtiyazl\u0131 ortakl\u0131k&#8221; savunucular\u0131n\u0131n h\u00e2kim olduklar\u0131 Avrupa Birli\u011fi &#8220;so\u011fuk bak\u0131yor&#8221; diye, g\u00f6zlerini d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131na kapatacak de\u011fildir. ABD d\u0131\u015f politikas\u0131, akl\u0131 ba\u015f\u0131nda Amerikal\u0131 stratejistlerin de en sert \u015fekilde ele\u015ftirdikleri gibi, \u0130srail lobisinin etkisinde diye, T\u00fcrkiye Orta Do\u011fu&#8217;da &#8220;ABD&#8217;yi k\u00fcst\u00fcrmemek&#8221; ad\u0131na, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi hamleleri yapmaktan geri duracak da de\u011fildir. \u00d6te yandan, d\u0131\u015f politikayla i\u00e7 politika aras\u0131nda iki y\u00f6nl\u00fc bir etkile\u015fim mevcuttur. Her iki alan da birbirini do\u011frudan etkiler. H\u00fck\u00fcmetler, bazen i\u00e7 politik kazan\u0131mlar elde etmek i\u00e7in d\u0131\u015f politikada &#8220;ince ayarlar&#8221; yaparlar. Bazen de, d\u0131\u015far\u0131da izlenen siyasetin sonucu olarak, i\u00e7 politikada baz\u0131 sonu\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bu durum t\u00fcm demokratik \u00fclkeler gibi T\u00fcrkiye&#8217;de de b\u00f6yle i\u015flemektedir. S\u00f6z konusu olan ister ABD ister T\u00fcrkiye olsun, e\u011fer h\u00fck\u00fcmetler, d\u0131\u015far\u0131yla yak\u0131n ba\u011flant\u0131s\u0131 olan bir grupla \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7ine girerse, o h\u00fck\u00fcmete kar\u015f\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bask\u0131 gelmesi s\u00f6z konusu olur. Benzer bir durum, bir devletin izledi\u011fi d\u0131\u015f politikas\u0131nda ba\u015fka bir devletin \u00e7\u0131karlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 bir tutum tak\u0131nmas\u0131 durumunda da ortaya \u00e7\u0131kar.&nbsp;<strong>LOB\u0130LER\u0130N ETK\u0130S\u0130&nbsp;<\/strong>\u00c7\u0131karlar\u0131 zedelenen \u00fclkeyle yak\u0131n ili\u015fkisi olan i\u00e7erdeki gruplar -ki bunlar genellikle etnik lobiler, ekonomik ve ticari \u00e7evrelerdir- y\u00f6netime kar\u015f\u0131 a\u011f\u0131r bir ele\u015ftiri s\u00fcrecini i\u015fletmeye ba\u015flarlar. Bill Clinton&#8217;\u0131n ABD Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ikinci d\u00f6neminde, Orta Do\u011fu Bar\u0131\u015f S\u00fcrecini i\u015fletebilmek i\u00e7in Benyamin Netanyahu&#8217;nun ba\u015fbakan oldu\u011fu \u0130srail&#8217;e bask\u0131 yapmas\u0131 \u00fczerine, ABD&#8217;deki Musevi Lobisinin Demokratlara olan deste\u011finin azalmas\u0131, 2000 se\u00e7imlerinde George W. Bush&#8217;un ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131n\u0131n arkas\u0131nda yatan \u00f6nemli bir fakt\u00f6rd\u00fcr. T\u00fcrkiye kom\u015fular\u0131ndan ba\u015flayarak b\u00f6lgesinde g\u00fcvenilir, sa\u011flam ve \u00e7ok boyutlu ili\u015fkiler geli\u015ftirdik\u00e7e, geleneksel m\u00fcttefikleriyle olan yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 zarar g\u00f6rmeyecek, tam tersine duygulardan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kar ili\u015fkisine dayanan daha rasyonel temellere oturacakt\u0131r. M\u00fcttefikleriyle, kom\u015fular\u0131 aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015f bir \u00fclkenin b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel a\u00e7\u0131l\u0131mlar yapmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. S\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131ktan \u00e7\u0131kman\u0131n \u015fartlar\u0131 ise cesaret, feraset ve geni\u015f bir vizyona sahip olmakt\u0131r. T\u00fcrk Hariciyesinde bunlar\u0131n tamam\u0131 ve fazlas\u0131 vard\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan, ge\u00e7en hafta resm\u00ee, ziyaret i\u00e7in gitti\u011fi \u0130ran&#8217;da Cumhurba\u015fkan\u0131 Mahmud Ahmedinecad&#8217;la bir araya geldi.Bir s\u00fcredir yabanc\u0131 bas\u0131nda, tek merkezden y\u00f6nlendirildi\u011fine \u015f\u00fcphe b\u0131rakmayacak kadar sistematik bir \u015fekilde, T\u00fcrkiye&#8217;nin Bat\u0131 ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131, g\u00fcvenilir bir m\u00fcttefik olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, ABD&#8217;nin d\u00fc\u015fman\u0131 olan \u0130ran&#8217;la yak\u0131nla\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 gibi baz\u0131 haber ve yorumlar yer almaya ba\u015flad\u0131. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13845,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-931","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=931"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/931\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13845"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}