{"id":924,"date":"2009-10-20T10:39:36","date_gmt":"2009-10-20T07:39:36","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=924"},"modified":"2024-03-08T10:00:18","modified_gmt":"2024-03-08T07:00:18","slug":"turkiye-israil-iliskilerinde-geleneksel-olana-donus-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=924","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinde geleneksel olana d\u00f6n\u00fc\u015f (20.10.2009) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\"><strong>Yahudilerin en \u00f6nemli din\u00ee g\u00fcn\u00fc say\u0131lan Yom K\u0131ppur (kefaret g\u00fcn\u00fc) \u00f6ncesinde baz\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 Yahudilerin Harem-i \u015eerif b\u00f6lgesi i\u00e7indeki El-Aksa Camii i\u00e7ine girme te\u015febb\u00fcsleri s\u0131ras\u0131nda gerginlik ya\u015fand\u0131. Araplar\u0131n giri\u015fine b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kapanan eski kente binlerce Yahudi akt\u0131.<\/strong>\u0130srail&#8217;in Petah Tikva kentinde Ermeni soyk\u0131r\u0131m iddialar\u0131n\u0131 yans\u0131tan bir an\u0131t\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na izin verilmesi, Mescid-i Aksa&#8217;n\u0131n \u0130srail askerlerince ku\u015fat\u0131lmas\u0131na T\u00fcrkiye&#8217;nin tepki g\u00f6stermesi, Anadolu Kartal\u0131 tatbikat\u0131na \u0130srail&#8217;in kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n iptal edilmesi, T\u00fcrkiye&#8217;nin devlet televizyonunda yay\u0131nlanan bir dizinin konusuna \u0130srail H\u00fck\u00fcmeti&#8217;nin tepki g\u00f6stermesi, T\u00fcrkiye ve \u0130srail d\u0131\u015fi\u015fleri bakanl\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak yapt\u0131klar\u0131 sert a\u00e7\u0131klamalarla, iki \u00fclke aras\u0131ndaki ili\u015fkiler son 3 hafta i\u00e7inde iyice gerildi. Gerginli\u011fin suni oldu\u011funu, asl\u0131nda bir erken se\u00e7im haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda olan H\u00fck\u00fcmetin, T\u00fcrk kamuoyunda Gazze olaylar\u0131ndan beri \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan \u0130srail kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131ndan istifade etmek i\u00e7in kontroll\u00fc olarak ili\u015fkilerin yo\u011funlu\u011funu azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyenler oldu\u011fu kadar, olup bitenlerin Hamas yetkililerinin Ankara&#8217;y\u0131 ziyaret etmeleri ve &#8220;One Minute&#8221; olay\u0131 ile ili\u015fkilendirip, T\u00fcrk D\u0131\u015f Politikas\u0131nda bir eksen de\u011fi\u015fikli\u011finin habercisi oldu\u011funu s\u00f6yleyenler de var.&nbsp;<strong>GERG\u0130NL\u0130K 1948&#8217;DEN BER\u0130 VAR&nbsp;<\/strong>H\u00e2lbuki \u0130srail&#8217;in kuruldu\u011fu 1948&#8217;den bu yana, T\u00fcrkiye&#8217;nin bu \u00fclkeyle siyasi ve ekonomik ili\u015fkilerinin geli\u015fimine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bug\u00fcn ya\u015fanmakta olanlar\u0131n \u015fa\u015f\u0131lacak hi\u00e7bir yan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. K\u0131sac\u0131k bir tarih turu yap\u0131p, benzer durumlar\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m: \u0130srail 1956&#8217;da M\u0131s\u0131r&#8217;a sald\u0131r\u0131nca, T\u00fcrkiye Tel Aviv&#8217;deki diplomatik temsilcisini geri \u00e7ekti; Ankara&#8217;daki \u0130srail temsilcisinin de gitmesini istedi. 1969&#8217;da Mescid-i Aksa&#8217;n\u0131n kundaklanmas\u0131 sonras\u0131nda T\u00fcrkiye \u0130slam \u00fclkelerinin toplant\u0131s\u0131na d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 seviyesinde kat\u0131larak, \u0130srail&#8217;i k\u0131nayan grupta yer ald\u0131. 1975&#8217;te Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu&#8217;nun, siyonizmi, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131kla e\u015f tutan karar\u0131na olumlu oy verenler aras\u0131nda T\u00fcrkiye de vard\u0131. \u0130srail Kud\u00fcs&#8217;\u00fc ilhak etti\u011fini a\u00e7\u0131klay\u0131nca, T\u00fcrkiye 1980&#8217;de Kud\u00fcs Ba\u015fkonsoloslu\u011fu&#8217;nu kapatt\u0131. Tel Aviv&#8217;deki temsilcili\u011fini ise ikinci k\u00e2tiplik seviyesine d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. 1987&#8217;de &#8220;\u0130ntifada&#8221; ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, \u0130srail askerlerinin Filistinli sivillere yapt\u0131\u011f\u0131 muamele, devlet televizyonunda b\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6sterildi. Mart 2001&#8217;de \u0130srail&#8217;in ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Gazap \u00dcz\u00fcmleri operasyonu s\u0131ras\u0131nda y\u00fczlerce Filistinli sivilin \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerine, d\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131, partisinin grup toplant\u0131s\u0131nda, \u0130srail&#8217;in yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n &#8220;soyk\u0131r\u0131m&#8221; oldu\u011funu s\u00f6yledi. \u0130srail&#8217;in T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan diplomatik olarak tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 1949 sonundan itibaren, iki \u00fclke aras\u0131ndaki ili\u015fkiler hep ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 oldu. T\u00fcrkiye, bu \u00fclkeye kar\u015f\u0131 tutumunu belirlerken, her zaman Arap \u00fclkeleriyle olan ili\u015fkilerini de dikkate ald\u0131. Bir denge politikas\u0131 izlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Diplomatik ili\u015fkilerini hi\u00e7bir zaman kesmedi ama \u0130srail&#8217;le \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ittifak ili\u015fkisi i\u00e7ine de girmekten uzak durdu.&nbsp;<strong>DENGE POL\u0130T\u0130KALARI&nbsp;<\/strong>1990&#8217;lar\u0131n ortas\u0131nda, T\u00fcrkiye&#8217;nin bu gelenekselle\u015fmi\u015f yakla\u015f\u0131m\u0131nda \u0130srail lehine bir durum ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130ki \u00fclke aras\u0131nda Asker\u00ee \u0130\u015fbirli\u011fi ve Serbest Ticaret Alan\u0131 Anla\u015fmalar\u0131 yap\u0131ld\u0131. Asl\u0131nda bu durum, d\u00f6nemin \u015fartlar\u0131 sebebiyle T\u00fcrkiye&#8217;nin uzun y\u0131llard\u0131r s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc denge politikas\u0131ndan bir sapmaya i\u015faret ediyordu. \u00d6zellikle asker\u00ee ili\u015fkilerdeki ola\u011fan\u00fcst\u00fc yak\u0131nla\u015fma, b\u00f6lge \u00fclkelerinin \u00e7o\u011fu taraf\u0131ndan ele\u015ftirildi. T\u00fcrkiye&#8217;nin o y\u0131llarda \u0130srail&#8217;e yak\u0131nla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7an \u00f6geler neydi? Bir kere, g\u00fcney kom\u015fumuz Suriye 1980&#8217;lerin sonundan itibaren PKK ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir destek vermekteydi. \u00d6rg\u00fct\u00fcn lideri \u015eam&#8217;da kalmakta, PKK militanlar\u0131 ise Suriye&#8217;nin denetimindeki Bekaa Vadisi&#8217;nde e\u011fitilmekteydi. T\u00fcrkiye&#8217;nin s\u00fcrekli uyar\u0131lar\u0131na ra\u011fmen Haf\u0131z Esad y\u00f6netimi bu tutumundan vazge\u00e7miyordu. \u0130kinci olarak, insan haklar\u0131 ihlallerini ve K\u0131br\u0131s meselesini bahane eden Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin \u00e7o\u011fu T\u00fcrk ordusunun ihtiyac\u0131 olan modernizasyon konusunda destek vermeyi kesmi\u015flerdi. T\u00fcrkiye&#8217;ye silah sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u015farta ba\u011flam\u0131\u015flard\u0131. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Ermeni lobisi ABD ve Avrupa Birli\u011fi \u00fclkelerinde T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kampanya ba\u015flatm\u0131\u015f, soyk\u0131r\u0131m iddialar\u0131n\u0131 bir\u00e7ok \u00fclkenin parlamentosundan ge\u00e7irtmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, T\u00fcrkiye&#8217;de baz\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f ki\u015filerin bir dizi suikastla \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinin ard\u0131nda, kendi rejimini ihra\u00e7 etmek isteyen \u0130ran oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde g\u00fc\u00e7l\u00fc delillerin bulundu\u011fu s\u00f6yleniyordu. ABD, \u0130ran ve Irak&#8217;a kar\u015f\u0131 &#8220;\u00e7ifte \u00e7evreleme&#8221; politikas\u0131 uyguluyor, b\u00f6lgedeki m\u00fcttefiklerinin bu iki \u00fclkeye kar\u015f\u0131 i\u015f birli\u011fi yapmalar\u0131n\u0131 te\u015fvik ediyordu.&nbsp;<strong>ORTA DO\u011eU&#8217;DA BARI\u015e S\u00dcREC\u0130&nbsp;<\/strong>Be\u015fincisi, Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc lideri Yaser Arafat ile \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 \u0130zak Rabin&#8217;in 1993&#8217;te Oslo Anla\u015fmas\u0131&#8217;n\u0131 imzalamalar\u0131yla, Orta Do\u011fu Bar\u0131\u015f s\u00fcrecinde umutlu bir d\u00f6neme girilmi\u015fti&#8230; B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 bir araya getirdi\u011fimizde d\u00f6nemin T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetleri, Suriye&#8217;yi ter\u00f6rizme destekten vazge\u00e7irmek, gerekirse cezaland\u0131rmak; Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin engel oldu\u011fu silah modernizasyonunu ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek; Ermeni lobisini dengeleyecek dost bir lobinin deste\u011fini alabilmek ve \u0130ran rejimine T\u00fcrkiye&#8217;nin b\u00f6lgede yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 imaj\u0131n\u0131 verebilmek gibi d\u00fc\u015f\u00fcncelerle \u0130srail&#8217;le yak\u0131nla\u015fma karar\u0131 ald\u0131lar. Orta Do\u011fu Bar\u0131\u015f s\u00fcreci \u00e7er\u00e7evesinde Filistinlilerle \u0130sraillilerin \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6n\u00fcndeki ortak ad\u0131mlar\u0131 da, T\u00fcrkiye&#8217;nin bu karar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran bir fakt\u00f6r oldu. Asker\u00ee \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131&#8217;n\u0131n 1996&#8217;da imzalanmas\u0131ndan bu yana k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn alt\u0131ndan \u00e7ok sular akt\u0131. \u0130srail&#8217;le ili\u015fkilerin tarihte hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde artmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u015fartlar bir \u00f6l\u00e7\u00fcde ortadan kalkt\u0131. 10 y\u0131l \u00f6nce sava\u015f\u0131n e\u015fi\u011finden d\u00f6nen T\u00fcrkiye ve Suriye, bug\u00fcn kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak vize uygulamas\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131yor; ekonomik entegrasyondan s\u00f6z ediyor, ortak asker\u00ee tatbikat planlar\u0131 yap\u0131yor. T\u00fcrk ordusunun modernizasyonu i\u00e7in a\u00e7\u0131lan ihalelere Rusya&#8217;dan, \u00c7in&#8217;e bir\u00e7ok \u00fclkenin \u015firketleri, hi\u00e7bir \u00f6n \u015fartlar\u0131 olmadan kat\u0131l\u0131yorlar. Irak&#8217;ta Saddam H\u00fcseyin d\u00f6nemi \u00e7oktan sona ermi\u015f; \u0130ran ise rejim ihrac\u0131 politikas\u0131ndan vazge\u00e7mi\u015f durumda. Ermeni iddialar\u0131n\u0131n ABD&#8217;nin g\u00fcndeminden d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesinin Musevi lobisinin deste\u011fiyle olamayaca\u011f\u0131 bug\u00fcn ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f durumda.&nbsp;<strong>BARI\u015eA DUVAR ENGEL\u0130&nbsp;<\/strong>\u00dcstelik Orta Do\u011fu Bar\u0131\u015f S\u00fcreci de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tahrip edildi. 2000&#8217;de ba\u015flayan ikinci intifada, \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 Ariel \u015earon&#8217;un Filistinlilere kar\u015f\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131 &#8220;suikast politikas\u0131&#8221;; Filistin topraklar\u0131n\u0131 b\u00f6len &#8220;duvar&#8221; in\u015fas\u0131; 2006&#8217;daki L\u00fcbnan sava\u015f\u0131; 2008 sonundaki Gazze operasyonu ve \u0130srail&#8217;de sertlik yanl\u0131s\u0131 Binyamin Netanyahu&#8217;nun hem de &#8220;Filistinliler bu topraklardan tamamen \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131 ve \u00dcrd\u00fcn&#8217;e g\u00f6nderilmeli&#8221; diyecek kadar \u00e7\u00f6z\u00fcme uzak duran Evimiz \u0130srail Partisi lideri Avigdor Liberman&#8217;la koalisyon yaparak ba\u015fbakanl\u0131k koltu\u011funa oturmas\u0131 gibi geli\u015fmeler, b\u00f6lgede kapsaml\u0131 ve kal\u0131c\u0131 bir bar\u0131\u015f\u0131n teminini iyice zorla\u015ft\u0131rd\u0131. T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinde bug\u00fcn ya\u015fanmakta olanlar asl\u0131nda ili\u015fkilerin tekrar geleneksel boyutuna d\u00f6nmesi olarak izah edilebilir. &#8220;Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sert a\u00e7\u0131klamalar&#8221; \u015feklindeki haberler kimseyi yan\u0131ltmas\u0131n. Unutmayal\u0131m, buras\u0131 Orta Do\u011fu; &#8220;sert olmayan&#8221; a\u00e7\u0131klamalar\u0131n garipsendi\u011fi bir co\u011frafyada bulunuyoruz. ABD her iki \u00fclkenin de m\u00fcttefiki oldu\u011fu s\u00fcrece, ne T\u00fcrkiye, ne de \u0130srail birbirleriyle ili\u015fkilerinden tamamen vazge\u00e7ebilir. Ama bir daha 1996-2002 d\u00f6nemindekine benzer d\u00fczeyde bir ili\u015fki beklemek de yak\u0131n d\u00f6nem i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yahudilerin en \u00f6nemli din\u00ee g\u00fcn\u00fc say\u0131lan Yom K\u0131ppur (kefaret g\u00fcn\u00fc) \u00f6ncesinde baz\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 Yahudilerin Harem-i \u015eerif b\u00f6lgesi i\u00e7indeki El-Aksa Camii i\u00e7ine girme te\u015febb\u00fcsleri s\u0131ras\u0131nda gerginlik ya\u015fand\u0131. Araplar\u0131n giri\u015fine b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kapanan eski kente binlerce Yahudi akt\u0131.\u0130srail&#8217;in Petah Tikva kentinde Ermeni soyk\u0131r\u0131m iddialar\u0131n\u0131 yans\u0131tan bir an\u0131t\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na izin verilmesi, Mescid-i Aksa&#8217;n\u0131n \u0130srail askerlerince ku\u015fat\u0131lmas\u0131na T\u00fcrkiye&#8217;nin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13849,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-924","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/924","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=924"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/924\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13849"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=924"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=924"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=924"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}