<\/p>\n
Ger\u00e7ekten T\u00fcrkiye ile Ermenistan aras\u0131nda k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde diplomatik ili\u015fkiler kuruluyor ve s\u0131n\u0131r a\u00e7\u0131l\u0131yor mu? Bu suali hemen “evet” diye cevaplamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bir ad\u0131m \u00f6teye giderek s\u00f6yleyeyim, bu sualin cevab\u0131n\u0131n orta vadede “evet” olmas\u0131 da bence m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Neden mi?<\/strong><\/span><\/p>\n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Ahmet Davuto\u011flu ile Ermeni mevkida\u015f\u0131 Eduard Nalbantyan’\u0131n imzalad\u0131\u011f\u0131 anla\u015fma yeni bir d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu. <\/strong>T\u00fcrkiye’nin d\u0131\u015f politikas\u0131nda Cumhuriyet tarihimizin hi\u00e7bir d\u00f6neminde g\u00f6rmedi\u011fimiz \u00f6l\u00e7\u00fcde bir yo\u011funluk var. D\u0131\u015f politikam\u0131z\u0131 olu\u015fturan ve y\u00f6nlendiren simalar\u0131, bir g\u00fcn Atlantik’in \u00f6tesinde uluslararas\u0131 bir konferansta, daha sonraki g\u00fcn Ankara’da yabanc\u0131 bir devletle yap\u0131lan ikili diplomatik temaslarda g\u00f6rebiliyorsunuz. Ayn\u0131 anda hem kom\u015fular\u0131m\u0131zla ili\u015fkilerde son derece \u00f6nemli siyasi ve ekonomik s\u00fcre\u00e7leri y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7aba g\u00f6steriyoruz, hem de k\u00fcresel d\u00fczeyde d\u00fcnyan\u0131n yeniden \u015fekillendirildi\u011fi toplant\u0131larda s\u00f6z sahibi olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Son bir ayda T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n g\u00fcndemini i\u015fgal eden konular\u0131 bir g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcne getirirseniz, neden bahsetmekte oldu\u011fumu daha iyi anlayabilirsiniz: \u0130HT\u0130YATLI VE YER\u0130NDE ADIMLAR<\/strong> \u0130ki kom\u015fumuz Suriye ve Irak aras\u0131ndaki ihtilaf\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in T\u00fcrkiye’nin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ba\u015far\u0131l\u0131 mekik diplomasisi; Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak vizelerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla sonu\u00e7lanan Suriye Devlet Ba\u015fkan\u0131 Be\u015far Esad’\u0131n \u0130stanbul’a yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaret; T\u00fcrkiye’nin g\u00f6zlemci stat\u00fcs\u00fcyle yer ald\u0131\u011f\u0131, Arap Birli\u011fi Te\u015fkilat\u0131’n\u0131n Kahire’deki d\u0131\u015fi\u015fleri bakanlar\u0131 toplant\u0131s\u0131; T\u00fcrkiye’nin G\u00fcvenlik Konseyi \u00fcyesi oldu\u011fu Birle\u015fmi\u015f Milletler’in y\u0131ll\u0131k Genel Kurul toplant\u0131lar\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131; ABD’nin Pittsburgh kentinde yap\u0131lan G-20 toplant\u0131s\u0131; Avrupa Birli\u011fi Komisyonu taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan 2009 y\u0131l\u0131 \u0130lerleme Raporu tasla\u011f\u0131n\u0131n bas\u0131na s\u0131zmas\u0131; T\u00fcrkiye’yi yak\u0131ndan ilgilendiren \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer program\u0131 ve ABD-\u0130ran ili\u015fkilerindeki t\u0131rmanma; K\u00fcresel ekonomik krize \u00e7are aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n damgas\u0131n\u0131 vurdu\u011fu \u0130stanbul’daki Uluslararas\u0131 Para Fonu (IMF) – D\u00fcnya Bankas\u0131 ortak toplant\u0131s\u0131; K\u0131br\u0131s’ta y\u00fcr\u00fct\u00fclen toplumlar aras\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler… Ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir h\u0131zla devam eden ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir gelecekte hacmini kaybedecek gibi g\u00f6z\u00fckmeyen bu g\u00fcndeme yeti\u015fmek i\u00e7in D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcrokratlar\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir performans g\u00f6steriyorlar. Ku\u015fkusuz personel eksikli\u011fi ve Bakanl\u0131\u011f\u0131n te\u015fkilat yap\u0131s\u0131n\u0131n 21. Y\u00fczy\u0131l diplomasisinin ger\u00e7eklerine g\u00f6re g\u00fcncellenmesi gibi ihtiya\u00e7lar, diplomatlar\u0131m\u0131z\u0131n bazen iki, \u00fc\u00e7 ki\u015filik i\u015fi y\u00fcr\u00fctmelerine de sebep oluyor. Yine de, d\u0131\u015f politikam\u0131zda T\u00fcrkiye’nin b\u00f6lgesel bir g\u00fc\u00e7 olman\u0131n ilerisine ge\u00e7erek k\u00fcresel akt\u00f6rler aras\u0131nda yer almas\u0131na yol a\u00e7abilecek ihtiyatl\u0131 fakat yerinde ad\u0131mlar at\u0131l\u0131yor. KOLAY S\u00dcRE\u00c7 DE\u011e\u0130L<\/strong> B\u00fct\u00fcn bu g\u00fcndem i\u00e7inde en fazla dikkati \u00e7eken geli\u015fme, T\u00fcrkiye ile Ermenistan aras\u0131nda diplomatik ili\u015fkilerin tesisini ve kapal\u0131 bulunan s\u0131n\u0131r\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren protokollerin, \u0130svi\u00e7re’nin Z\u00fcrih kentinde 10 Ekim g\u00fcn\u00fc imzalanmas\u0131. Protokollerin imza t\u00f6reninde ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hillary Clinton, AB’nin D\u0131\u015f Politika Y\u00fcksek Temsilcisi Javier Solana, Rusya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Sergei Lavrov gibi isimlerin m\u00fc\u015fahit s\u0131fat\u0131yla yer almalar\u0131 bile ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bu protokollerin imzalanmas\u0131n\u0131n ne kadar b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u0130mzalar\u0131n at\u0131lmas\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye ve Ermenistan d\u0131\u015fi\u015fleri bakanlar\u0131n\u0131n yapmalar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen a\u00e7\u0131klama taslaklar\u0131nda taraflar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak itiraz ettikleri hususlar\u0131n bulunmas\u0131ndan dolay\u0131, imza t\u00f6reninin ba\u015flamas\u0131 yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 saat gecikmi\u015f ve iki d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131n\u0131n gidermekte zorland\u0131klar\u0131 gergin y\u00fcz ifadeleri salonda bulunanlar\u0131 bir s\u00fcre endi\u015felendirmi\u015f olsa da, imzalanm\u0131\u015f antla\u015fma dosyalar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015f toku\u015f edilmesi ve iki bakan\u0131n kameralar \u00f6n\u00fcnde el s\u0131k\u0131\u015fmalar\u0131yla t\u00f6ren kazas\u0131z belas\u0131z sonu\u00e7lanm\u0131\u015f oldu. Zorlan\u0131larak, hatta biraz da ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Clinton’un telkinleri sayesinde at\u0131labilen imzalar bug\u00fcnk\u00fc a\u015famaya gelinmesinin bile hi\u00e7 de kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi. Peki ger\u00e7ekten de T\u00fcrkiye ile Ermenistan aras\u0131nda k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde diplomatik ili\u015fkiler kuruluyor ve s\u0131n\u0131r a\u00e7\u0131l\u0131yor mu? Bu suali hemen “evet” diye cevaplamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bir ad\u0131m \u00f6teye giderek s\u00f6yleyeyim, bu sualin cevab\u0131n\u0131n orta vadede “evet” olmas\u0131 da bence m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Neden mi? H\u00dcK\u00dcMET \u0130STERSE…<\/strong> \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu protokollerin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi i\u00e7in evvela T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi taraf\u0131ndan uygun bulunmas\u0131 gerekiyor. Zira Anayasam\u0131z\u0131n uluslararas\u0131 antla\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle 90. Maddesi “T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na yabanc\u0131 devletlerle ve milletleraras\u0131 kurulu\u015flarla yap\u0131lacak andla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin onaylamay\u0131 bir kanunla uygun bulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r” h\u00fckm\u00fcn\u00fc i\u00e7eriyor. B\u00f6yle olunca da, diplomatik ili\u015fkilerin kurulabilmesi de, s\u0131n\u0131r\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi de ancak imzalanm\u0131\u015f protokol metinlerinin TBMM taraf\u0131ndan da onay g\u00f6rmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olabiliyor. Anayasam\u0131z\u0131n 90. Maddesinde, s\u00f6z konusu uygun bulma kanunun \u00e7\u0131kar\u0131labilmesi i\u00e7in nitelikli \u00e7o\u011funluk aranaca\u011f\u0131na dair bir h\u00fck\u00fcm yok. Dolay\u0131s\u0131yla, muhalefetin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Ermenistan’la yap\u0131lan protokollere “hay\u0131r” oyu verse de, H\u00fck\u00fcmet, Meclis’teki \u00e7o\u011funlu\u011funa dayanarak bu belgeleri s\u00fcratle y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokabilir. Ama isterse. “\u0130sterse” diyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye’nin Ermenistan’la y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc diplomasinin en \u00f6nemli noktas\u0131 buras\u0131. T\u00fcrkiye’nin en \u00fcst d\u00fczeyde defalarca ifade etti\u011fi gibi, Azerbaycan’\u0131 rahats\u0131z edecek hi\u00e7bir ad\u0131m\u0131n Ankara taraf\u0131ndan at\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle, Karaba\u011f sorununda, Azerbaycan’\u0131n da olumlu yakla\u015faca\u011f\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm plan\u0131n\u0131 Ermenistan kabul etmedik\u00e7e ve i\u015fgal alt\u0131nda tuttu\u011fu Azerbaycan topraklar\u0131ndan \u00e7ekilmeye dair bir takvimi ba\u015flatmad\u0131k\u00e7a, H\u00fck\u00fcmet, imzalanm\u0131\u015f olan protokollerin Meclis taraf\u0131ndan onaylanmas\u0131n\u0131 “istemeyecek”. H\u00fck\u00fcmet, protokolleri Meclis’e sevk edecek ama bu metinlerin onay i\u00e7in Meclis Genel Kurulu’nun g\u00fcndemine al\u0131nmas\u0131n\u0131 da geciktirecek. D\u0131\u015far\u0131dan bir bask\u0131 geldi\u011finde ise, T\u00fcrkiye’de yasama ile y\u00fcr\u00fctme aras\u0131nda, t\u00fcm Bat\u0131 tipi demokrasilerde oldu\u011fu gibi bir g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibinin var oldu\u011fu, y\u00fcr\u00fctmenin, yasaman\u0131n i\u015flerine m\u00fcdahale edemeyece\u011fi, yani “topun art\u0131k Parlamento’da oldu\u011fu” ifade edilecek. Ne zaman ki, Ermenistan ve Azerbaycan, Azeri karde\u015flerimizi tatmin edecek \u015fekilde bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015facaklar, i\u015fte o zaman TBMM, bu protokolleri hi\u00e7 geciktirmeden onaylayacak. KIBRIS’TA DA YA\u015eANMI\u015eTI<\/strong> Benzeri bir durum, K\u0131br\u0131s meselesiyle ilgili olarak da ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Hat\u0131rlarsan\u0131z, T\u00fcrkiye Temmuz 2005’te g\u00fcmr\u00fck birli\u011fini “K\u0131br\u0131s” d\u00e2hil AB’ye yeni kat\u0131lan \u00fclkelere geni\u015fleten bir protokol\u00fc imzalam\u0131\u015f ama s\u00f6z konusu metin TBMM taraf\u0131ndan hen\u00fcz onaylanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, limanlar\u0131n\u0131 Rum band\u0131ral\u0131 gemilere kapal\u0131 tutmaya devam etmi\u015fti. K\u0131br\u0131s’ta, KKTC’yi izolasyonlardan kurtaran d\u00fczenlemeler yap\u0131lmad\u0131k\u00e7a, bu konuda bir ilerleme olmayaca\u011f\u0131n\u0131 net bir dille ifade etmi\u015fti. Tabii, Avrupa Birli\u011fi’nin buna tepkisi gecikmemi\u015f, T\u00fcrkiye ile m\u00fczakereler sekiz fas\u0131lda dondurulmu\u015ftu. Ermenistan protokolleri konusunda, AB’nin tepkisine benzer bir tepkiyle kar\u015f\u0131la\u015fma riski bulunmuyor. T\u00fcrkiye’nin eli gayet kuvvetli. Meclis’in onay konusunda acele etmesini gerektirecek hi\u00e7bir durum da s\u00f6z konusu de\u011fil. B\u00f6yle olunca da, Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdullah G\u00fcl’\u00fcn ge\u00e7en y\u0131l Erivan’a yapt\u0131\u011f\u0131 ma\u00e7 ziyaretinden bug\u00fcne T\u00fcrkiye’nin arka arkaya att\u0131\u011f\u0131 olumlu ad\u0131mlara, Ermenistan’\u0131n art\u0131k cevap vermesi gerekiyor. Uluslararas\u0131 hukuku hi\u00e7e sayarak i\u015fgal alt\u0131nda bulundurdu\u011fu Azerbaycan topraklar\u0131ndan \u00e7ekilmesinin zaman\u0131n\u0131n geldi\u011fini anlamas\u0131 gerekiyor. Son olarak, s\u0131n\u0131r\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, protokolleri sadece TBMM’nin de\u011fil, Ermenistan Parlamentosu’nun da onaylamas\u0131 icap ediyor. Ermenistan Parlamentosu’nda bu i\u015flem ger\u00e7ekle\u015ftirilmeden, bizim \u00f6nce davran\u0131p ad\u0131m atmam\u0131z\u0131 zorlayan bir durumun da ortada olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 akl\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131kartmamam\u0131z laz\u0131m. Onay, Karaba\u011f…<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ger\u00e7ekten T\u00fcrkiye ile Ermenistan aras\u0131nda k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde diplomatik ili\u015fkiler kuruluyor ve s\u0131n\u0131r a\u00e7\u0131l\u0131yor mu? Bu suali hemen “evet” diye cevaplamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bir ad\u0131m \u00f6teye giderek s\u00f6yleyeyim, bu sualin cevab\u0131n\u0131n orta vadede “evet” olmas\u0131 da bence m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Neden mi? D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Ahmet Davuto\u011flu ile Ermeni mevkida\u015f\u0131 Eduard Nalbantyan’\u0131n imzalad\u0131\u011f\u0131 anla\u015fma yeni bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13851,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-921","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/921","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=921"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/921\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13851"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=921"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=921"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=921"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}