{"id":915,"date":"2009-09-29T10:35:32","date_gmt":"2009-09-29T07:35:32","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=915"},"modified":"2024-03-08T10:03:24","modified_gmt":"2024-03-08T07:03:24","slug":"turkiye-birlesmis-milletler-reformunda-oncu-olabilir-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=915","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye, Birle\u015fmi\u015f Milletler reformunda \u00f6nc\u00fc olabilir (29.09.2009) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"

Ge\u00e7ti\u011fmiz g\u00fcnlerde New York’ta yap\u0131lan BM G\u00fcvenlik Konseyi zirvesinde T\u00fcrkiye’yi Ba\u015fbakan Erdo\u011fan temsil etti. <\/strong>Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu her y\u0131l oldu\u011fu gibi bu y\u0131l da eyl\u00fcl ay\u0131nda topland\u0131. 192 \u00fcyenin temsilcilerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Genel Kurul toplant\u0131lar\u0131 liderlerin k\u00fcrs\u00fcden \u00f6nemli mesajlar\u0131 dile getirdikleri ve birbirleriyle ikili temaslarda bulunduklar\u0131 bir platform oldu. Genel Kurul toplant\u0131lar\u0131na ABD Ba\u015fkan\u0131 Barack H\u00fcseyin Obama’n\u0131n ve \u0130ran Cumhurba\u015fkan\u0131 Mahmud Ahmedinecat’\u0131n yapt\u0131klar\u0131 konu\u015fmalar damgas\u0131n\u0131 vurdu. Toplant\u0131lar boyunca bir kez daha g\u00f6r\u00fcld\u00fc ki, Birle\u015fmi\u015f Milletler bir d\u00fcnya h\u00fck\u00fcmeti olmak fonksiyonundan \u00e7ok uzakt\u0131r. Te\u015fkilat\u0131n, 1945’te kuruldu\u011funda ortaya konulan d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131n\u0131, istikrar\u0131n\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fini korumak \u015feklinde \u00f6zetlenebilecek en \u00f6ncelikli vazifesini yerine getirebilmesi i\u00e7in kapsaml\u0131 bir reforma ihtiyac\u0131 vard\u0131r. AYRICALIKLI DEVLETLER<\/strong> Her \u015feyden \u00f6nce Birle\u015fmi\u015f Milletler baz\u0131 devletlerin di\u011ferlerine g\u00f6re daha fazla yetkiye sahip olduklar\u0131, G\u00fcvenlik Konseyi’nin be\u015f daimi \u00fcyesi olan ABD, \u0130ngiltere, Fransa, \u00c7in Halk Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu’nun kabul etmedi\u011fi hi\u00e7bir karar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulamad\u0131\u011f\u0131 mevcut yap\u0131s\u0131ndan kurtar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu be\u015f devlet, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n galipleri aras\u0131nda bulunduklar\u0131ndan, kendilerine b\u00f6yle bir ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015f’\u0131n sona ermesinin \u00fczerinden 64 y\u0131l ge\u00e7tikten sonra bile, b\u00f6yle bir ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 devam ettirmelerinin hi\u00e7bir mant\u0131kl\u0131 izah\u0131 olamaz. Daimi \u00fcyelerden \u0130ngiltere ve Fransa 1945’teki g\u00fc\u00e7lerinin \u00e7ok gerisinde olduklar\u0131 gibi, o zaman d\u00fc\u015fman saflar\u0131nda bulunan Almanya ve Japonya bug\u00fcn d\u00fcnya siyasetinin \u00f6nemli akt\u00f6rleri aras\u0131nda bulunmaktad\u0131r. Bir milyardan fazla n\u00fcfusa sahip Hindistan hangi mant\u0131kla G\u00fcvenlik Konseyi’nin d\u0131\u015f\u0131nda tutulabilir? Daimi \u00fcyeler aras\u0131nda tek bir Afrika \u00fclkesinin bulunmamas\u0131n\u0131n sebebi nedir? Ge\u00e7en y\u0131l G\u00fcvenlik Konseyi’nin ge\u00e7ici \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilen T\u00fcrkiye, ekonomik g\u00f6stergeleri, stratejik konumu, n\u00fcfusu, Avrasya co\u011frafyas\u0131nda sahip oldu\u011fu sosyo-k\u00fclt\u00fcrel a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve BM operasyonlar\u0131nda ba\u015far\u0131yla g\u00f6rev yapan asker\u00ee g\u00fcc\u00fcyle daimi \u00fcye olmay\u0131 \u00e7oktan hak etmemi\u015f midir? Birle\u015fmi\u015f Milletler’in mevcut yap\u0131s\u0131 apa\u00e7\u0131k bir e\u015fitsizli\u011fi yans\u0131tmaktad\u0131r. E\u011fer Obama BM k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011finin geli\u015ftirilmesini ger\u00e7ekten istiyorsa, bu y\u00f6nde ilk ad\u0131m\u0131 Birle\u015fmi\u015f Milletler’in \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na ve k\u00fcresel realitelerine g\u00f6re yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015farak atabilir. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ger\u00e7ekle\u015fmedik\u00e7e, Birle\u015fmi\u015f Milletler’in d\u00fcnyaya faydas\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde giderek artan \u015fekilde sorgulanmaya a\u00e7\u0131lacakt\u0131r. KR\u0130ZLE M\u00dcCADELE <\/strong>Genel Kurul’un hemen ard\u0131ndan ABD’nin Pittsburgh kentinde yap\u0131lan G-20 toplant\u0131s\u0131 da en az Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu kadar \u00f6nemliydi. D\u00fcnyan\u0131n sanayile\u015fmi\u015f ve y\u00fckselmekte olan 19 \u00fclkesini ve Avrupa Birli\u011fi’nin bir araya getiren G-20 toplant\u0131s\u0131n\u0131n ana g\u00fcndem maddesi k\u00fcresel ekonomik krizle daha etkin bir m\u00fccadele stratejisi belirlemekti. D\u00fcnya n\u00fcfusunun \u00fc\u00e7te ikisini temsil eden, k\u00fcresel gayrisafi h\u00e2s\u0131lan\u0131n %85’ini \u00fcreten ve d\u00fcnya ticaretinin %80’ini y\u00f6neten bu \u00fclkelerin beraber hareket edebilmesi, bug\u00fcn y\u00fcz y\u00fcze oldu\u011fumuz \u00e7ok say\u0131da problemin \u00e7\u00f6z\u00fclmesine elbette katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Aralar\u0131nda, Almanya, Arjantin, Avustralya, Brezilya, Hindistan, Endonezya, Meksika, Suudi Arabistan, Japonya, G\u00fcney Afrika, G\u00fcney Kore ve T\u00fcrkiye gibi Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi daimi \u00fcyesi olmayan \u00fclkelerin de bulundu\u011fu G-20, d\u00fcnyada sahip oldu\u011fu ekonomik ve siyasi a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda hissettiremez mi? Ba\u015fka bir deyi\u015fle, mademki, 1999’da \u00f6nde gelen \u00fclkelerin ekonomi bakanlar\u0131 ve merkez bankas\u0131 ba\u015fkanlar\u0131 aras\u0131nda bir isti\u015fare mekanizmas\u0131 olarak kurulmu\u015f olan G-20, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, y\u0131lda iki kez devlet ve h\u00fck\u00fcmet ba\u015fkanlar\u0131 d\u00fczeyinde \u00f6nemli toplant\u0131lar yapan ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anlay\u0131\u015f ve g\u00fcvenin temin edildi\u011fi bir kuruma d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr, bu kurumun BM’nin verimsizli\u011fini giderici y\u00f6nde bir etkisi olamaz m\u0131? Belki de, Birle\u015fmi\u015f Milletler’in yeniden yap\u0131lanmas\u0131 G-20’nin y\u00f6nlendirmesiyle olacakt\u0131r. Ba\u015fkan Obama’n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi “daha fazla uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011fi” ve Rusya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Dimitri Medvedev’in -biraz da memnuniyetle- ifade etti\u011fi, “ABD’nin lider oldu\u011fu tek kutuplu d\u00fcnya d\u00fczeninden, \u00e7ok kutuplulu\u011fa ge\u00e7i\u015f”, G-20’nin ekonomik oldu\u011fu kadar siyasi y\u00f6n\u00fc de a\u011f\u0131r basan bir kurumsal h\u00fcviyete kavu\u015fturulmas\u0131yla s\u00f6z konusu olabilir. DA\u0130M\u0130 \u00dcYELER ARTMALI<\/strong> Asl\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gereken, Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi’nin daimi \u00fcyelerinin say\u0131s\u0131n\u0131 5’ten 20’ye \u00e7\u0131kartmak ve G-20 \u00fcyelerini (19 \u00fclke ve AB) G\u00fcvenlik Konseyi’nin daimi \u00fcye koltuklar\u0131na oturtmakt\u0131r (Zaten be\u015fi orada bulunmaktad\u0131r). Ge\u00e7ici \u00fcye say\u0131s\u0131 da 20’ye \u00e7\u0131kar\u0131labilir. Bug\u00fcnk\u00fc sistemde oldu\u011fu gibi, ge\u00e7ici \u00fcyeler iki\u015fer y\u0131ll\u0131k s\u00fcrelerle d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc olarak se\u00e7ilebilirler. 20’si daimi stat\u00fcde 40 \u00fcyeden olu\u015fan G\u00fcvenlik Konseyi, tabii olarak, 192 \u00fcyenin sadece 15’inin temsil edildi\u011fi bug\u00fcnk\u00fc yap\u0131dan daha iyi \u00e7al\u0131\u015facak, \u00fcstelik temsil kabiliyeti daha y\u00fcksek olacakt\u0131r. Yeni G\u00fcvenlik Konseyi’nin ger\u00e7ekten d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131na ve istikrar\u0131na hizmet edebilmesinin olmazsa olmaz \u015fartlar\u0131ndan biri de, daimi stat\u00fcdeki \u00fcyelere tan\u0131nm\u0131\u015f olan veto etme ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Yeni yap\u0131da kararlar \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlukla al\u0131nabilir. Ama di\u011fer t\u00fcm \u00fcyelerin olumlu y\u00f6nde oy verdi\u011fi bir karar tasar\u0131s\u0131na tek bir “b\u00fcy\u00fck” \u00fclkenin kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131yla t\u00fcm s\u00fcrecin bloke edildi\u011fi bug\u00fcnk\u00fc yap\u0131 mutlak surette ortadan kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. D\u00fcnyada pek \u00e7ok adaletsizli\u011fin ve \u00e7ifte standard\u0131n kayna\u011f\u0131 olan bu yap\u0131 devam ettik\u00e7e, Obama’n\u0131n “\u00f6zlem duydu\u011fu” kapsaml\u0131 uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011fi mekanizmas\u0131 kurulamaz. Bu ba\u011flamda T\u00fcrkiye’nin \u00f6n\u00fcnde son derece b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsat vard\u0131r. Takip etti\u011fi d\u0131\u015f politikayla, k\u00fcresel alanda itibar kazanmakta olan, b\u00f6lgesel istikrars\u0131zl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, arabulucu roller oynayan, siyasi, ekonomik ve askeri g\u00fcc\u00fc itibariyle G-20’nin \u00f6nemli \u00fclkeleri aras\u0131nda yer alan, Medeniyetler \u0130ttifak\u0131 projesinin \u00f6nc\u00fcleri aras\u0131nda bulunan ve bir y\u0131ld\u0131r G\u00fcvenlik Konseyi ge\u00e7ici \u00fcyeli\u011fini ba\u015far\u0131l\u0131 bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fcten T\u00fcrkiye, Birle\u015fmi\u015f Milletler’in reforme edilmesi s\u00fcrecinde ba\u015fka hi\u00e7bir \u00fclkenin ifa edemeyece\u011fi kadar ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00f6nc\u00fcl\u00fck rol\u00fc \u00fcstlenebilir. T\u00dcRK\u0130YE KAZANACAK<\/strong> T\u00fcrkiye’nin G\u00fcvenlik Konseyi ge\u00e7ici \u00fcyeli\u011fi sona ermeden \u00f6nce biri Kanada, di\u011feri de G\u00fcney Kore’de yap\u0131lacak iki G-20 zirve toplant\u0131s\u0131 olacakt\u0131r. Haz\u0131rlanacak kapsaml\u0131 reform \u00f6nerisi bu toplant\u0131lar\u0131n g\u00fcndemine sokulabilir ve 2010’da yap\u0131lacak Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu’nda T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan ilan edilebilir. “T\u00fcrkiye’nin b\u00f6yle bir g\u00fcc\u00fc var m\u0131?” sorusu abesle i\u015ftigaldir. \u0130yi haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve iyi takdim edilen bir reform \u00f6nerisinin \u00f6ncelikle G-20’nin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden destek alaca\u011f\u0131, Birle\u015fmi\u015f Milletler’in geriye kalan \u00fcyelerinin de, kendilerine daha fazla s\u00f6z hakk\u0131 getirecek bu \u00f6neriye big\u00e2ne kalmayacaklar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Di\u011fer yandan, T\u00fcrkiye’nin bu \u00e7abalar\u0131 \u015fu veya bu sebeple sonu\u00e7suz kalsa bile, uluslararas\u0131 alanda, sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri getiren, k\u00fcresel duyarl\u0131l\u0131kla hareket eden bir \u00fclke oldu\u011fumuz imaj\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesine katk\u0131 sa\u011flamaz m\u0131? Yani, her iki durumda da kazanan \u00fclke oluruz.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ge\u00e7ti\u011fmiz g\u00fcnlerde New York’ta yap\u0131lan BM G\u00fcvenlik Konseyi zirvesinde T\u00fcrkiye’yi Ba\u015fbakan Erdo\u011fan temsil etti. Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu her y\u0131l oldu\u011fu gibi bu y\u0131l da eyl\u00fcl ay\u0131nda topland\u0131. 192 \u00fcyenin temsilcilerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Genel Kurul toplant\u0131lar\u0131 liderlerin k\u00fcrs\u00fcden \u00f6nemli mesajlar\u0131 dile getirdikleri ve birbirleriyle ikili temaslarda bulunduklar\u0131 bir platform oldu. Genel Kurul toplant\u0131lar\u0131na ABD Ba\u015fkan\u0131 Barack H\u00fcseyin […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13856,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-915","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=915"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/915\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}