{"id":897,"date":"2009-08-18T10:28:26","date_gmt":"2009-08-18T07:28:26","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=897"},"modified":"2024-03-08T10:09:23","modified_gmt":"2024-03-08T07:09:23","slug":"uluslararasi-iliskilerde-cikarlar-on-plandadir-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=897","title":{"rendered":"Uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde \u00e7\u0131karlar \u00f6n plandad\u0131r! (18.08.2009) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"

\u00dclkelerin t\u00fcm\u00fcnde d\u0131\u015f politikaya \u00f6zg\u00fc ayr\u0131 bir terminoloji geli\u015fmi\u015ftir. Bunu, d\u0131\u015f politikan\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi sanat\u0131 olarak tan\u0131mlayabilece\u011fimiz diplomasiye has kelimelerle kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekir. Diplomatik lisan, umumiyetle Latince veya Frans\u0131zca k\u00f6kenli baz\u0131 tamlamalar\u0131 ve terimleri ihtiva eder. Hangi millete mensup olursa olsunlar, diplomatlar bu mesleki kavramlar\u0131 kullan\u0131rlar. Bug\u00fcnk\u00fc yaz\u0131m\u0131zda kastetti\u011fimiz ise, profesyonel olarak diplomasi yapmayan, ba\u015fka bir deyi\u015fle meslekten diplomat olmayan ama d\u0131\u015f politikan\u0131n \u00fcretilmesi s\u00fcre\u00e7lerine, siyasi g\u00f6revleri dolay\u0131s\u0131yla kat\u0131lanlar\u0131n, \u00fclkelerinin d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer \u00fclkeleriyle ili\u015fkilerini bi\u00e7imlendirirken ve y\u00fcr\u00fct\u00fcrken kulland\u0131klar\u0131 kavramlard\u0131r. S\u00f6z konusu kavramlar \u00e7o\u011fu zaman, ne manaya geldi\u011fi fazlaca sorgulanmadan kullan\u0131l\u0131r. D\u0131\u015f politika \u00fcretme ve y\u00fcr\u00fctme s\u00fcrecinin d\u0131\u015f\u0131nda kalan \u00e7ok geni\u015f bir n\u00fcfus kitlesi ise bu kavramlar\u0131n manas\u0131yla zaten ilgilenmez. Bu nev’iden s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z kavramsalla\u015ft\u0131rmalardan biri “dost-d\u00fc\u015fman” yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. \u00c7e\u015fitli \u00fclkelerden devlet adamlar\u0131, sadece ya\u015fan\u0131lmakta olan zaman diliminde ger\u00e7ekle\u015fen olaylar\u0131, olu\u015fumlar\u0131 ve ili\u015fkileri de\u011fil, bazen tarih boyunca geli\u015fip, bug\u00fcne de\u011fin uzanan baz\u0131 konular\u0131 izah etmek i\u00e7in de “dost-d\u00fc\u015fman” ay\u0131r\u0131m\u0131na ba\u015fvurabilirler. EBED\u0130 DOSTLUK MU EBED\u0130 \u00c7IKAR MI? <\/strong>Mesela, A \u00fclkesinin devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rlamakta olan B \u00fclkesinin devlet ba\u015fkan\u0131, “A ve B \u00fclkeleri aras\u0131ndaki ezeli ve ebedi dostluk ve karde\u015flikten” s\u00f6z edebilir. Tersine, iki \u00fclke birbirlerini d\u00fc\u015fman olarak da nitelendirebilir ve bunu da tarihe dayand\u0131rabilirler. H\u00e2lbuki 20. y\u00fczy\u0131lda ana kurallar\u0131, teorileri, ilkeleri ve metodolojisiyle ortaya \u00e7\u0131kan “uluslararas\u0131 ili\u015fkiler disiplini”, \u00fclkeler aras\u0131nda ezelden ebede uzanan dostluk veya d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n olamayaca\u011f\u0131n\u0131 vaz’eder. Disiplin i\u00e7inde epeyce destek bulan bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re, “uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde ebedi dostluklar de\u011fil, ebedi \u00e7\u0131karlar s\u00f6z konusudur”. Elbette, dostluklardan veya d\u00fc\u015fmanl\u0131klardan s\u00f6z eden devlet adamlar\u0131n\u0131n, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler kavramlar\u0131n\u0131, bu disiplinin kurallar\u0131na uygun \u015fekilde kullanmalar\u0131n\u0131 beklemek durumunda de\u011filiz. Kald\u0131 ki, ister h\u00fck\u00fcmetlerin se\u00e7imle i\u015fba\u015f\u0131na geldi\u011fi ve halka -sadece halka – hesap verdi\u011fi ger\u00e7ek demokrasilerde, isterse koltuklar\u0131n babalardan o\u011fullara devredildi\u011fi veya se\u00e7ilmi\u015f h\u00fck\u00fcmetlerin atanm\u0131\u015f kurumlar\u0131n vesayetinde bulundu\u011fu anti demokratik rejimlerde olsun, siyasal alan\u0131n var oldu\u011fu her yerde, i\u00e7eride ve d\u0131\u015far\u0131da kullan\u0131lan kavramlar\u0131n siyasal bir getirisinin olmas\u0131 mutlaka hesap edilir. Bu noktada, en az dost ve d\u00fc\u015fman kavramlar\u0131 kadar \u00e7ok kullan\u0131lan “ulusal \u00e7\u0131kar” kavram\u0131n\u0131 sorgulamakta fayda var. Kula\u011fa ne kadar da ho\u015f geliyor, ulusal \u00e7\u0131kar. Ya da “milli menfaat.” Yani, bir \u00fclkede ya\u015fayan herkesin \u00e7\u0131kar\u0131na olan \u015fey. Peki bu m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? D\u00fcnyadaki t\u00fcm y\u00f6neticilerin, ayn\u0131 anlamda kulland\u0131klar\u0131 e\u015f tan\u0131ml\u0131 “ulusal \u00e7\u0131kar”lardan s\u00f6z edebilir miyiz? Bir kabileden\/klandan\/soydan gelen kraliyet ailesinin y\u00f6netti\u011fi bir \u00fclkeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn? Bu \u00fclkenin ulusal \u00e7\u0131kar\u0131 olarak tan\u0131mlanan konu ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n, kraliyet ailesini olu\u015fturanlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131ndan farkl\u0131 olmas\u0131, onlarla z\u0131t d\u00fc\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilir mi? Ya da, \u00e7ok partili demokratik yar\u0131\u015f\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerde, \u00fclkeyi y\u00f6neten tek partiye mensup olanlar\u0131n, o tek partinin ileri gelenlerinin \u00e7\u0131karlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir ulusal \u00e7\u0131kardan s\u00f6z edebilir miyiz? Peki, bir ulusun olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerde, ulusal \u00e7\u0131kardan nas\u0131l bahsedece\u011fiz? Irak’\u0131 akl\u0131n\u0131za getirin. Ba\u015fbakan Maliki, S\u00fcnni Arap, \u015eii Arap, K\u00fcrt, T\u00fcrkmen, Asur\u00ee alt kimliklerine b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f Irak’ta, var olmayan “Irak ulusunun, ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak”tan bahsetti\u011finde acaba ne kadar inand\u0131r\u0131c\u0131 geliyor size? Maalesef demokrasilerde de, benzer sorular\u0131n sorulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu da bir\u00e7ok siyaset bilimci taraf\u0131ndan Bat\u0131 tipi liberal demokrasinin zaaflar\u0131ndan biri olarak nitelendirilir. \u015e\u00f6yle ki, \u00f6zg\u00fcr se\u00e7imler yoluyla iktidara gelmi\u015f me\u015fru h\u00fck\u00fcmetler bile, d\u0131\u015f politikada att\u0131klar\u0131 ve sadece kendilerini destekleyen \u00e7\u0131kar ve bask\u0131 gruplar\u0131n\u0131n veya b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin i\u015fine yarayabilecek ad\u0131mlar\u0131, milletin tamam\u0131n\u0131n lehine olan ulusal \u00e7\u0131kar konular\u0131 gibi pek\u00e2l\u00e2 takdim edebilir. Bunu yaparken de, yine liberal demokrasilerin vazge\u00e7ilmez unsuru olan ba\u011f\u0131ms\u0131z medya organlar\u0131n\u0131 kullanabilirler. Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7inde \u00f6zellikle ABD ve \u0130ngiltere gibi Anglosakson alt-k\u00fclt\u00fcre mensup olan \u00fclkelerde d\u0131\u015f politikan\u0131n, ulusal \u00e7\u0131kar kavram\u0131n\u0131n suiistimal edilmesi yoluyla, asl\u0131nda i\u00e7erideki bir ya da birka\u00e7 siyasi yanda\u015f grubun \u00e7\u0131kar\u0131na alet edildi\u011finin bir\u00e7ok \u00f6rne\u011fi vard\u0131r. Hatta ABD’nin, hi\u00e7bir hukuki gerek\u00e7esi yokken, 2003 y\u0131l\u0131nda Irak’a sald\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131 da, d\u00f6nemin Ba\u015fkan\u0131 Bush ile Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Chenney’nin silah ve petrol \u015firketlerini zenginle\u015ftirmek i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f bir eylem olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Almanya Ba\u015fbakan\u0131yken imzalad\u0131\u011f\u0131 ve Almanya’n\u0131n ulusal \u00e7\u0131kar\u0131na uygun oldu\u011funu iddia etti\u011fi enerji anla\u015fmalar\u0131 sebebiyle, Almanya’y\u0131 Rusya’ya a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirmekle itham edilen Schr\u00f6der’in, ba\u015fbakanl\u0131ktan sonra Rusya’n\u0131n Gazprom \u015firketinde, son derece y\u00fcksek bir maa\u015fla dan\u0131\u015fmanl\u0131k g\u00f6revine getirilmesini nas\u0131l a\u00e7\u0131klayabiliriz? “Ulusal \u00e7\u0131kar” ve ki\u015fisel \u00e7\u0131kar acaba bu \u00f6rnekte biraz fazla i\u00e7 i\u00e7e girmi\u015f gibi g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor mu? Sonu\u00e7 olarak, demokrasilerde bile ulusal \u00e7\u0131kar\u0131n, son tahlilde o \u00fclkedeki h\u00e2kim s\u0131n\u0131f\u0131n\/s\u0131n\u0131flar\u0131n grup \u00e7\u0131kar\u0131na indirgendi\u011fi ele\u015ftirisi pop\u00fclerli\u011fini kaybedecek gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Yine d\u0131\u015f politikada kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ama i\u00e7e-ri\u011fini \u00e7ok sorgulamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kavramlardan biri de “ulusal g\u00fc\u00e7”, di\u011fer bir deyi\u015fle “milli g\u00fc\u00e7” kavram\u0131d\u0131r. Bir \u00fclkenin uluslararas\u0131 alanda g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu neyle \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr? Acaba yery\u00fcz\u00fcnde, “ey halk\u0131m, biz \u00e7ok g\u00fc\u00e7s\u00fcz bir \u00fclkeyiz” diyen devlet adam\u0131 var m\u0131d\u0131r? Herhalde t\u00fcm h\u00fck\u00fcmet ba\u015fkanlar\u0131, vatanda\u015flar\u0131na \u015fu veya bu \u015fekilde \u00fclkelerinin ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu ya da daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olmak i\u00e7in neler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 anlat\u0131yorlard\u0131r. \u00dclkemize 3-G teknolojisinin de kullan\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla internetten bilgiye eri\u015fimin son derece s\u00fcratlendi\u011fi \u015fu g\u00fcnlerde gelin T\u00fcrkiye gazetesi okuyucular\u0131 olarak hep beraber bir konuyu internetten ara\u015ft\u0131ral\u0131m: Farkl\u0131 \u00fclkelerin devlet veya h\u00fck\u00fcmet ba\u015fkanlar\u0131 kendi ulusal g\u00fc\u00e7leriyle ilgili neler s\u00f6ylemi\u015fler? Ben, Latin Amerika’dan Afrika’ya ve Pasifik’e uzanan bir hat \u00fczerinde rastgele 6 \u00fclkeyi ara\u015ft\u0131rd\u0131m. Sonu\u00e7 hi\u00e7 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil. T\u00fcm h\u00fck\u00fcmetler, kendi \u00fclkelerinin d\u00fcnya siyasetinde ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu vatanda\u015flar\u0131na anlat\u0131yorlar. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, bir\u00e7ok \u00fclkenin kendi konumunu “son derece stratejik” olarak nitelendirmi\u015f oldu\u011funu da m\u00fc\u015fahede ettim. HEDEF DAHA FAZLA \u00c7IKAR SA\u011eLAMAK <\/strong>Dolay\u0131s\u0131yla, “ulusal g\u00fc\u00e7” de tamamen izafi bir kavramd\u0131r. Milli g\u00fcc\u00fc olu\u015fturan unsurlar olarak, lisedeki Milli G\u00fcvenlik dersinde bize ezberletilenlerin asl\u0131nda hi\u00e7birinin tek ba\u015f\u0131na bir \u00f6nemi yoktur. Ancak bir araya getirilip, hepsinden belli bir derece sahip olundu\u011funda nispeten “g\u00fc\u00e7l\u00fc” oluyorsunuz. Bilimsel g\u00f6zle yakla\u015f\u0131rsan\u0131z, milli g\u00fc\u00e7 unsurlar\u0131n\u0131n tamam\u0131na, yeterince sahip olan \u00fclke say\u0131s\u0131 iki elin parmaklar\u0131n\u0131 ge\u00e7miyor. Ama siyasi liderleri dinlerseniz, neredeyse d\u00fcnyadaki \u00fclke say\u0131s\u0131 kadar, b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 var! Kavramlar kar\u0131\u015f\u0131k, ger\u00e7ek anlamlar\u0131ndan farkl\u0131 ve ekseriyetle de siyasi \u00e7\u0131karlar\u0131 temin etmek i\u00e7in \u00e7arp\u0131t\u0131larak kullan\u0131l\u0131yorsa, gazetelerin d\u0131\u015f politika sayfalar\u0131nda d\u00fcnya liderlerinin beyanlar\u0131n\u0131 okurken bize d\u00fc\u015fen nedir? Bir yandan, d\u0131\u015f politikan\u0131n, i\u00e7 politikan\u0131n devam\u0131 oldu\u011funu unutmamam\u0131z, di\u011fer yandan, d\u0131\u015f politika alan\u0131n\u0131n da, tabii olarak, i\u00e7 politika i\u00e7in kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bilmemiz gerekiyor. Ezc\u00fcmle, d\u0131\u015f politika asl\u0131nda, \u00fclke d\u00fczeyinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen siyasetin, biraz daha geni\u015f \u00f6l\u00e7ekte, biraz daha farkl\u0131 kavramlarla ama ayn\u0131 ama\u00e7 i\u00e7in, yani daha fazla \u00e7\u0131kar sa\u011flamak i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Bu \u00e7\u0131kar bazen ulusal, bazen s\u0131n\u0131fsal, bazen ki\u015fisel olur. ….. NOT: Yakla\u015fmakta olan ramazan ay\u0131n\u0131, millet\u00e7e huzur ve karde\u015flik i\u00e7inde idrak edebilmeyi temenni ederim.<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00dclkelerin t\u00fcm\u00fcnde d\u0131\u015f politikaya \u00f6zg\u00fc ayr\u0131 bir terminoloji geli\u015fmi\u015ftir. Bunu, d\u0131\u015f politikan\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi sanat\u0131 olarak tan\u0131mlayabilece\u011fimiz diplomasiye has kelimelerle kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekir. Diplomatik lisan, umumiyetle Latince veya Frans\u0131zca k\u00f6kenli baz\u0131 tamlamalar\u0131 ve terimleri ihtiva eder. Hangi millete mensup olursa olsunlar, diplomatlar bu mesleki kavramlar\u0131 kullan\u0131rlar. Bug\u00fcnk\u00fc yaz\u0131m\u0131zda kastetti\u011fimiz ise, profesyonel olarak diplomasi yapmayan, ba\u015fka bir deyi\u015fle […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13873,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-897","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/897","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=897"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/897\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}