{"id":873,"date":"2009-06-23T10:13:07","date_gmt":"2009-06-23T07:13:07","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=873"},"modified":"2024-03-08T10:16:41","modified_gmt":"2024-03-08T07:16:41","slug":"iranda-rejim-degisir-ama-bugun-degil-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=873","title":{"rendered":"\u0130ran’da rejim de\u011fi\u015fir, ama bug\u00fcn de\u011fil (23.06.2009) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"

Tart\u0131\u015fmal\u0131 cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinden sonra \u0130ran’da muhalefetin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6steriler ba\u015fta Tahran olmak \u00fczere b\u00fcy\u00fck kentlerde devam ederken, g\u00fcvenlik kuvvetlerinin m\u00fcdahalesiyle \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131n\u0131n 20’ye y\u00fckseldi\u011fi resm\u00ee kaynaklarca bildiriliyor. \u00d6zellikle internet \u00fczerinden seslerini duyurmaya \u00e7al\u0131\u015fan Musavi yanl\u0131lar\u0131n\u0131n verdi\u011fi bilgilere g\u00f6re ise g\u00f6sterilerde hayat\u0131n\u0131 kaybedenlerin say\u0131s\u0131 bu rakam\u0131n \u00e7ok \u00fczerinde. Tahran \u00dcniversitesi \u00f6\u011frencilerinin y\u00f6netimi protesto etmek i\u00e7in ba\u015flatt\u0131klar\u0131 ve \u00e7ok say\u0131da \u00f6\u011frencinin \u00f6l\u00fcm\u00fc ve yaralanmas\u0131yla sonu\u00e7lanan 1999’daki eylemlerden sonra \u0130ran ilk kez b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck bir halk hareketine sahne oluyor. Haber b\u00fcltenlerine yans\u0131yan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler olaylar\u0131n cesametini ortaya koymakla birlikte, mevcut \u0130ran rejiminin bu protesto g\u00f6sterileri sonucunda de\u011fi\u015fece\u011fine, ya da \u0130ran’da G\u00fcrcistan ve Ukrayna’dakilere benzer bir “devrim” meydana gelece\u011fine ihtimal vermek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. 4 \u00d6NEML\u0130 SEBEP <\/strong>\u0130ran’da rejim 30 y\u0131l boyunca, b\u00fct\u00fcn yozla\u015fmas\u0131na ra\u011fmen, \u00f6ylesine k\u00f6kle\u015fmi\u015f durumda ki, s\u00fcr\u00fcp giden g\u00f6sterilerle bu rejimi devirmek s\u00f6z konusu olamaz. Zira en az d\u00f6rt sebeple Musavi’nin \u00f6nderlik edece\u011fi bir rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi denemesinin ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131 mukadder. Birincisi, \u015eia’da var olan “merci-i taklid” anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ya\u015fayan be\u015f imam\u0131ndan biri durumundaki Ayetullah-\u0131 Uzma (B\u00fcy\u00fck Ayetullah) Ali Hamaney’in, se\u00e7imlerde hile olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek Ahmedinejad’a destek vermesi. Bir din\u00ee liderin ya da bir kanaat \u00f6nderinin herhangi bir \u00fclkede bu y\u00f6nde bir a\u00e7\u0131klama yapmas\u0131, halk\u0131n se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131na dair d\u00fc\u015f\u00fcncelerine \u00e7ok fazla tesirde bulunmayabilir. Ama s\u00f6z konusu \u00fclke \u0130ran ise ve her \u015eii kendisine taklid mercii olarak se\u00e7ti\u011fi bir \u0130mam’\u0131n davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerini tekrar etmek zorundaysa, hatta \u015eii uleman\u0131n ekseriyetine g\u00f6re \u0130mam’\u0131 taklid etmek “vacib” say\u0131l\u0131yorsa, b\u00f6yle bir durumda \u0130ran halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun Ali Hamaney’in s\u00f6zlerinden sonra Musavi’yi desteklemekten vazge\u00e7ece\u011fini bekleyebiliriz. Ayetullah Humeyni’nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra “rehber” se\u00e7ilen Ali Hamaney’in g\u00fcc\u00fcn\u00fc, Ayetullah-\u0131 Uzma Ali Sistani’nin Irak \u015eiileri \u00fczerindeki etkisiyle mukayese edersek belki daha iyi anlayabiliriz. Fakat Hamaney’i Sistani’den daha da etkin k\u0131lan \u00f6zellik ise, Humeyni’nin geli\u015ftirdi\u011fi “velayet-i fakih” yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n temsilcisi olu\u015fu. Yani, Hamaney sadece be\u015f “merci-i taklid”den biri de\u011fil ayn\u0131 zamanda, \u015eia’ya g\u00f6re, “kay\u0131p 12. \u0130mam Muhammed el Mehdi”nin d\u00fcnyaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcne kadar kendisine velayet edecek ki\u015fi. Ve bug\u00fcn, b\u00f6yle bir g\u00fcc\u00fc elinde bulunduran ki\u015fi Ahmedinejad’\u0131n yan\u0131nda duruyor. \u0130kincisi, 1979 devriminden sonra ikiye b\u00f6l\u00fcnen \u0130ran ordusunun durumu. Humeyni’nin talimat\u0131yla olu\u015fturulan ve bug\u00fcn do\u011frudan dini lider Hamaney’e ba\u011fl\u0131 olarak hareket eden Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131’n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u0130ran ordusunun kara, hava ve deniz kuvvetlerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de yine do\u011frudan dini lidere ba\u011fl\u0131 durumdalar. Geri kalan\u0131 da zaten cumhurba\u015fkan\u0131 Ahmedinejad’\u0131n kontrol\u00fcnde. B\u00f6yle bir durumda, Musavi yanl\u0131lar\u0131n\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 protesto g\u00f6sterilerinin \u00f6tesine ge\u00e7erek, rejimi de\u011fi\u015ftirmeye d\u00f6n\u00fck ad\u0131mlar atmalar\u0131n\u0131n kendileri i\u00e7in \u00e7ok trajik sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini unutmamak gerekir. Ordunun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ileride Musavi yan\u0131nda yer alsa bile, b\u00f6yle bir durumda da \u00fclke kanl\u0131 bir i\u00e7 sava\u015fa s\u00fcr\u00fcklenir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, G\u00fcrcistan ve Ukrayna devrimlerinin aksine, \u0130ran’daki muhaliflere d\u0131\u015far\u0131dan, \u00f6zellikle ABD’den yap\u0131lacak bir deste\u011fin hi\u00e7bir anlam ifade etmemesi. \u0130ran, Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131ndan y\u0131llard\u0131r \u00f6ylesine izole olmu\u015f durumda ki, ABD destek veriyor diye, Musavi’nin \u0130ran toplumundaki siyasi deste\u011fini art\u0131rmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmaz. Tam tersine, y\u0131llarca yap\u0131lan propagandayla toplumun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde art\u0131k kesin bir \u00f6nyarg\u0131 haline gelen ABD kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131, s\u0131rtlar\u0131n\u0131 “d\u0131\u015far\u0131ya” dayamak isteyenlere kar\u015f\u0131 da sosyal bir \u00f6fkenin patlamas\u0131na yol a\u00e7abilir. Bunun gayet iyi fark\u0131nda olan Cumhurba\u015fkan\u0131 Ahmedinejad, muhalefet ile ABD aras\u0131nda ili\u015fki oldu\u011funu ima eden a\u00e7\u0131klamalar yapmaya ba\u015flad\u0131 bile. MUHALEFET\u0130N YANLI\u015eLARI <\/strong>Her ne hikmetse, Musavi yanl\u0131lar\u0131, sokak g\u00f6sterileri s\u0131ras\u0131nda “Benim oyum nerede” yazan \u0130ngilizce d\u00f6vizler ta\u015f\u0131yarak bu imay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirecek davran\u0131\u015flarda bulunuyorlar. Benzer bir hatay\u0131 2006’daki Azerbaycan parlamento se\u00e7imlerinde Azadl\u0131k Partisi lideri Ali Kerimli de yapm\u0131\u015f ve ABD’nin deste\u011fini almaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bu ise, halk nezdindeki deste\u011finin azalmas\u0131 sonucunu vermi\u015fti. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, 1979 devriminin temel itici g\u00fc\u00e7lerinden olan \u0130ran burjuvazisi yani “bazaar” tam olarak Musavi’nin yan\u0131nda yer alm\u0131yor. K\u00fcresel ekonomik buhran\u0131n ve d\u00fc\u015fen petrol fiyatlar\u0131n\u0131n \u00e7ok k\u00f6t\u00fc etkiledi\u011fi \u0130ran’da ticaret erbab\u0131 bir \u015feylerin de\u011fi\u015fmesini istiyor elbette. \u00d6zellikle, yolsuzluklar\u0131n ortadan kalkmas\u0131 burjuvazinin ortak talebi. Fakat t\u00fcccar \u00fclkenin daha b\u00fcy\u00fck bir istikrars\u0131zl\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fcklenmesini ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n, “sonu belli olmayan bir macera” sebebiyle daha da zarar g\u00f6rmesini arzu etmiyor. Dahas\u0131, devrimden sonra ekonominin can damar\u0131 olan bir\u00e7ok sekt\u00f6r dini vak\u0131flar\u0131n y\u00f6netiminde. Bunlar ise Ali Hamaney’in s\u00f6z\u00fcnden \u00e7\u0131km\u0131yorlar. B\u00fct\u00fcn bu amilleri bir araya getirdi\u011fimizde, Ali Hamaney’in deste\u011fini arkas\u0131na alan Mahmud Ahmedinejad’\u0131n se\u00e7imlerde yolsuzluk yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131n\u0131 asla kabul etmeyece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bununla birlikte, e\u011fer Ahmedinejad, reformcular\u0131n taleplerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yeni g\u00f6rev s\u00fcresi i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirmezse, rejim daha da sertle\u015firse ve reformcu-muhafazak\u00e2r ayr\u0131m\u0131n\u0131n yan\u0131na etnik ayr\u0131mlar da eklenirse, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda \u0130ran’\u0131n \u00e7ok daha ciddi siyasi buhranlar ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin edebiliriz. Belki o zaman, 2009 se\u00e7imlerinden sonra olanlar, o g\u00fcn ya\u015fanacaklar\u0131n bir provas\u0131 olarak an\u0131lacakt\u0131r. Hi\u00e7bir totaliter rejim sonsuza kadar ya\u015fayamaz. \u0130ran’da da rejim bir g\u00fcn mutlaka de\u011fi\u015fecektir. Bu de\u011fi\u015fim, 70 y\u0131ll\u0131k kom\u00fcnist SSCB’yi, kom\u00fcnist ideolojiye g\u00f6sterdi\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131z sadakatle y\u00fckseldi\u011fi makam\u0131 kullanarak y\u0131kan Gorbachov benzeri bir ki\u015finin eliyle olacakt\u0131r. Yani, \u0130ran’da k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Musavi’den de\u011fil, ulemadan beklemek gerekiyor. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tart\u0131\u015fmal\u0131 cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinden sonra \u0130ran’da muhalefetin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6steriler ba\u015fta Tahran olmak \u00fczere b\u00fcy\u00fck kentlerde devam ederken, g\u00fcvenlik kuvvetlerinin m\u00fcdahalesiyle \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131n\u0131n 20’ye y\u00fckseldi\u011fi resm\u00ee kaynaklarca bildiriliyor. \u00d6zellikle internet \u00fczerinden seslerini duyurmaya \u00e7al\u0131\u015fan Musavi yanl\u0131lar\u0131n\u0131n verdi\u011fi bilgilere g\u00f6re ise g\u00f6sterilerde hayat\u0131n\u0131 kaybedenlerin say\u0131s\u0131 bu rakam\u0131n \u00e7ok \u00fczerinde. Tahran \u00dcniversitesi \u00f6\u011frencilerinin y\u00f6netimi protesto etmek i\u00e7in ba\u015flatt\u0131klar\u0131 ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13890,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-873","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/873","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=873"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/873\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13890"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}