{"id":864,"date":"2009-06-02T10:06:16","date_gmt":"2009-06-02T07:06:16","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=864"},"modified":"2024-03-08T10:19:30","modified_gmt":"2024-03-08T07:19:30","slug":"kuzey-korenin-nukleer-denemelerinin-sirri-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=864","title":{"rendered":"Kuzey Kore’nin n\u00fckleer denemelerinin s\u0131rr\u0131 (02.06.2009) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"

D\u00fcnya liderleri k\u00fcresel ekonomik kriz konusuna odaklanm\u0131\u015flarken, 25 May\u0131s’ta haber ajanslar\u0131na d\u00fc\u015fen bir haber uzunca bir aradan sonra Kuzey Kore’nin tekrar uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin \u00f6ncelikli konular\u0131 aras\u0131na girmesine yol a\u00e7t\u0131. Haberlere g\u00f6re, Kuzey Kore yer alt\u0131nda bir n\u00fckleer deneme ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, iki adet n\u00fckleer ba\u015fl\u0131k ta\u015f\u0131ma kapasitesine sahip f\u00fczeyi uzaya f\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131. Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi acilen topland\u0131 ve Kuzey Kore’nin bu eylemlerini k\u0131nayan sert bir karar ald\u0131. Kuzey Kore 1980’lerin ortalar\u0131ndan itibaren n\u00fckleer silah elde etmeye d\u00f6n\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla g\u00fcndemde yer alan bir \u00fclke. 1985’te N\u00fckleer Silahlar\u0131n Yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00d6nlenmesi Antla\u015fmas\u0131’na (NPT) taraf olmas\u0131na ra\u011fmen, Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131’n\u0131n (UAEA) Pyongyang y\u00f6netiminin n\u00fckleer silah pe\u015finde oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131 \u00fczerine 1992’de NPT’den \u00e7ekilmi\u015fti. Antla\u015fma’dan \u00e7ekildi\u011fi i\u00e7in de, UAEA’n\u0131n denetimlerine tak\u0131lmadan n\u00fckleer program\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. BM G\u00fcvenlik Konseyi 1993’te, Kuzey Kore’nin n\u00fckleer silah yapmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek maksad\u0131yla 825 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131 ald\u0131ysa da, etkili olamad\u0131. Y\u0131llarca ambargoya maruz b\u0131rak\u0131lan \u00fclke, ad\u0131m ad\u0131m program\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi. 1993-2003 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen ikna \u00e7abalar\u0131 hi\u00e7bir olumlu sonu\u00e7 vermedi. 2003’te ise \u00c7in, ABD, Rusya, Japonya, Kuzey Kore ve G\u00fcney Kore aras\u0131nda, “Alt\u0131l\u0131 G\u00f6r\u00fc\u015fmeler” ad\u0131 verilen diplomatik m\u00fczakereler ba\u015flad\u0131. Bu ad\u0131mlar da, Pyongyang’\u0131n kararl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam etmesine engel olamad\u0131. Hatta, BM’nin ald\u0131\u011f\u0131 1696 ve 1718 say\u0131l\u0131 kararlar\u0131na ra\u011fmen, n\u00fckleer denemeler yapmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. HAVAYI GEREN TATB\u0130KAT <\/strong>\u0130\u015fin ilgin\u00e7 taraf\u0131, s\u00fcratle n\u00fckleer kapasiteye ula\u015fmakta olan Kuzey Kore ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelere devam edildi. Ekim 2007’de, taraflar aras\u0131nda uzla\u015fmaya var\u0131ld\u0131\u011f\u0131, Kuzey Kore’nin n\u00fckleer program\u0131na son verece\u011fi a\u00e7\u0131kland\u0131. Hatta, bir iyi niyet g\u00f6sterisi olarak, Kuzey Kore Yongbyon n\u00fckleer tesisinin bir so\u011futma kulesini, televizyonlardan canl\u0131 yay\u0131nlanan bir t\u00f6renle imha etti. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k olarak da, ABD y\u00f6netimi 11 Ekim 2008’de Kuzey Kore’yi “Ter\u00f6rizmi Destekleyen \u00dclkeler” listesinden \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Fakat, bu \u00fclkeye uygulad\u0131\u011f\u0131 ambargolar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, Kuzey Kore y\u00f6netiminin daha fazla i\u015f birli\u011fi yapmas\u0131 \u015fart\u0131na ba\u011flad\u0131. Ne olduysa, bundan sonra oldu. ABD ile G\u00fcney Kore, 9-20 Mart 2009 tarihlerinde, G\u00fcney Kore topraklar\u0131nda toplam 26.000 Amerikan askerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kapsaml\u0131 bir tatbikat ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bu tatbikat\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131, kendisine kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca bir eylem olarak de\u011ferlendiren Kuzey Kore de, daha \u00f6nce “Alt\u0131l\u0131 G\u00f6r\u00fc\u015fmeler”de var\u0131lan mutabakat\u0131 bir kenara b\u0131rakarak, \u00f6nce 5 Nisan’da bir uzun menzilli f\u00fcze denemesi ger\u00e7ekle\u015ftirdi, ard\u0131ndan da d\u00fcnyay\u0131 alarma ge\u00e7iren n\u00fckleer denemesini yapt\u0131. Kore Sava\u015f\u0131’ndan bug\u00fcne, iki Kore aras\u0131ndaki sava\u015f durumunun devam etti\u011fini, Japonya’n\u0131n da Kuzey Kore’den \u00e7ok yo\u011fun bir tehdit alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurursak, mevcut durumun kelimenin tam anlam\u0131yla bir “kriz” oldu\u011funu s\u00f6ylemekte zorlanmay\u0131z. Fakat, meseleye \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, g\u00f6r\u00fcnen resmin \u00f6tesinde, mutlaka cevaplanmas\u0131 gereken baz\u0131 sorular oldu\u011funu da unutmamal\u0131y\u0131z. CEVAPSIZ KALAN SORULAR<\/strong>Cevaplanmas\u0131 gereken en \u00f6nemli soru, hi\u00e7bir somut delil olmamas\u0131na ra\u011fmen Kitle \u0130mha Silahlar\u0131 \u00fcretti\u011fi gerek\u00e7esiyle 2003’te Irak’a sald\u0131ran ABD’nin, nas\u0131l olup da, n\u00fckleer silah pe\u015finde oldu\u011fu UAEA’n\u0131n raporlar\u0131yla apa\u00e7\u0131k ortaya konulan Kuzey Kore’ye daha etkili bir bask\u0131 mekanizmas\u0131 uygulamad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, ABD y\u00f6netiminin mutlaka cevaplamas\u0131 gereken bir ba\u015fka soru da, n\u00fckleer program\u0131n\u0131 tamamen sonu\u00e7land\u0131rmam\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, Kuzey Kore’ye neden diplomatik tabirle “havu\u00e7” uzatt\u0131\u011f\u0131, yani bu \u00fclkeyi ter\u00f6r listesinden \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Son olarak, Kuzey Kore’nin n\u00fckleer denemelerden vazge\u00e7ti\u011fini beyan etti\u011fi bir d\u00f6nemde, bu \u00fclkenin burnunun dibinde binlerce Amerikan askerinin kat\u0131l\u0131m\u0131yla bir tatbikat yapman\u0131n mant\u0131\u011f\u0131 nedir? Bu eylemin Kuzey Kore taraf\u0131ndan “d\u00fc\u015fmanca” bir davran\u0131\u015f olarak nitelendirilebilece\u011fi, y\u00fczlerce d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fuyla (think-tank) i\u015f birli\u011fi halinde olan Amerikan Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 (Pentagon) taraf\u0131ndan tahmin edilememi\u015f midir? Tam bu noktada, merce\u011fimizi Kore yar\u0131madas\u0131n\u0131n \u00fczerinden Japonya’ya kayd\u0131r\u0131p, yukar\u0131daki sorulara cevap arayal\u0131m. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra ABD ordular\u0131n\u0131n muzaffer komutan\u0131 Mare\u015fal McArthur, Japonya Anayasas\u0131n\u0131 yazarken, bu \u00fclkenin geleneksel bi\u00e7imde silahl\u0131 kuvvetlere sahip olmayaca\u011f\u0131na dair 9. maddeyi de metne eklemeyi unutmam\u0131\u015ft\u0131. Bu y\u00fczden Japonya y\u0131llar boyunca, “Kendini Savunma G\u00fcc\u00fc” ad\u0131 verilen k\u00fc\u00e7\u00fck bir silahl\u0131 kuvvet d\u0131\u015f\u0131nda orduya sahip olamad\u0131. So\u011fuk Sava\u015f y\u0131llar\u0131ndan ba\u015flayarak ABD ile Japonya aras\u0131nda yap\u0131lan anla\u015fmalar \u00e7er\u00e7evesinde, art\u0131k ABD’nin m\u00fcttefiki olan bu \u00fclkenin savunmas\u0131n\u0131 da Amerikan donanmas\u0131 \u00fcstlendi. 2003’teki Irak Harekat\u0131’ndan itibaren ABD, Japonya’n\u0131n art\u0131k kendi ordusunu olu\u015fturmas\u0131n\u0131n zaman\u0131n\u0131n geldi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131klamalar yapmaya ba\u015flad\u0131. Silahl\u0131 kuvvetler olu\u015fturmay\u0131 yasaklayan Anayasan\u0131n 9. maddesinin de\u011fi\u015ftirilmesi konusu Japonya i\u00e7 siyasetinde \u0131s\u0131t\u0131ld\u0131. Bunun iki temel sebebi vard\u0131. Birincisi, So\u011fuk Sava\u015f sona erdikten sonra ABD art\u0131k Japonya’n\u0131n savunulmas\u0131 i\u00e7in eskisi kadar \u00e7ok masraf yapmakta istekli de\u011fildi. \u0130kincisi ve daha \u00f6nemlisi ise, George W. Bush-Dick Chenney ikilisinin yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7inde oldu\u011fu Amerikan savunma sanayi \u015firketleri Japonya pazar\u0131na g\u00f6z dikmi\u015flerdi. \u00d6yle ya, e\u011fer Japonya ordu kuracaksa, bu ABD’den silah ithalat\u0131 \u015feklinde olabilirdi. Bu ise y\u00fcz milyarlarca dolarl\u0131k bir pazar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyordu. B\u0130R ABD OYUNU MU? <\/strong>\u015eimdi, Kuzey Kore’nin n\u00fckleer denemeleriyle, Japonya’n\u0131n silahlanmas\u0131 aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 kural\u0131m. Japonya siyasetinde, anayasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesine ve ordu kurulmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar iki arg\u00fcman\u0131 dile getiriyorlar. Birincisi, Japonya d\u0131\u015far\u0131dan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir tehdit alg\u0131lam\u0131yor. \u0130kincisi, Japonya’n\u0131n h\u0131zla kalk\u0131nmas\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131, silahlanmaya de\u011fil, e\u011fitime ve bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara kaynak ayr\u0131lmas\u0131nda yat\u0131yor. Bunlara g\u00f6re, Japonya silahlanmaya ba\u015flarsa, zaten durgunluk ya\u015fayan Japon ekonomisi \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe ge\u00e7ebilir. Kuzey Kore n\u00fckleer denemeler yapt\u0131k\u00e7a, Japonya’da silahl\u0131 kuvvetler kurulmas\u0131ndan yana olanlar\u0131n, var g\u00fc\u00e7leriyle, Kuzey Kore’nin \u00fclke i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir tehdit olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirmeleri ve acilen silahlan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemeleri tesad\u00fcf olabilir mi? Ve bu noktada bu haftaki yaz\u0131m\u0131z\u0131 \u00fczerinde kafa yorulmas\u0131 gereken bir soruyla bitirelim: Acaba ABD y\u00f6netimi, Kuzey Kore’nin kendi kontrol\u00fc alt\u0131nda n\u00fckleer bir g\u00fc\u00e7 olmas\u0131na, bilerek mi izin vermektedir?<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

D\u00fcnya liderleri k\u00fcresel ekonomik kriz konusuna odaklanm\u0131\u015flarken, 25 May\u0131s’ta haber ajanslar\u0131na d\u00fc\u015fen bir haber uzunca bir aradan sonra Kuzey Kore’nin tekrar uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin \u00f6ncelikli konular\u0131 aras\u0131na girmesine yol a\u00e7t\u0131. Haberlere g\u00f6re, Kuzey Kore yer alt\u0131nda bir n\u00fckleer deneme ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, iki adet n\u00fckleer ba\u015fl\u0131k ta\u015f\u0131ma kapasitesine sahip f\u00fczeyi uzaya f\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131. Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi acilen topland\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13896,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-864","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/864","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=864"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/864\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13896"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=864"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=864"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=864"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}