{"id":858,"date":"2009-05-19T09:59:44","date_gmt":"2009-05-19T06:59:44","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=858"},"modified":"2024-03-08T10:21:59","modified_gmt":"2024-03-08T07:21:59","slug":"suriye-ile-nereden-nereye-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=858","title":{"rendered":"Suriye ile nereden, nereye… (19.05.2009) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"

Cumhurba\u015fkan\u0131 Say\u0131n Abdullah G\u00fcl’\u00fcn beraberinde kalabal\u0131k bir heyetle Suriye’ye ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi resmi ziyaret esnas\u0131nda T\u00fcrkiye ve Suriye taraflar\u0131nca dile getirilen son derece s\u0131cak mesajlar, iki \u00fclke ili\u015fkilerinin son 10 y\u0131lda nas\u0131l 180 derece z\u0131t bir istikamete d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn son ve en \u00e7arp\u0131c\u0131 g\u00f6stergeleri oldu. Elbette bu tersine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn her iki \u00fclke i\u00e7in de hay\u0131rl\u0131 bir s\u00fcrece i\u015faret etti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmemiz laz\u0131m. \u00c7ok de\u011fil, sadece 10 y\u0131l \u00f6nce Suriye, T\u00fcrkiye i\u00e7in tehdit arz etti\u011fi de\u011ferlendirilen \u00fclkeler listesinde \u00f6n s\u0131ralarda yer almaktayd\u0131. \u00c7e\u015fitli yay\u0131n organlar\u0131 \u00fczerinden kamuoyuna aksettirilen Milli G\u00fcvenlik Siyaset Belgelerinde, \u015eam y\u00f6netiminin \u00fc\u00e7 temel sebeple T\u00fcrkiye’nin d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011fu belirtiliyordu. Evvela, Haf\u0131z Esad’\u0131n devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki Suriye, kontrol\u00fc alt\u0131nda tuttu\u011fu L\u00fcbnan’\u0131n Bekaa Vadisi’nde PKK militanlar\u0131n\u0131n e\u011fitimine imkan veriyordu. \u00dcstelik ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticileri de \u015eam’da bar\u0131n\u0131yorlard\u0131. \u0130kinci olarak, Suriye’nin Hatay \u00fczerindeki hak iddialar\u0131 devam ediyor, \u00fclkede kullan\u0131lan haritalarda, 1939’da vatana kat\u0131lan Hatay’\u0131n Suriye’ye ait oldu\u011fu g\u00f6steriliyordu. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak da, Suriye y\u00f6netimi F\u0131rat suyunun adil payla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla, T\u00fcrkiye’nin G\u00fcneydo\u011fu Anadolu Projesi kapsam\u0131ndaki barajlar\u0131na uluslararas\u0131 finansman sa\u011flama \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131 duruyor, bunu da Arap Birli\u011fi \u00fclkelerini, \u00f6zellikle M\u0131s\u0131r’\u0131 arkas\u0131na alarak yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Suriye’nin T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131t\u0131 bu tutumu sebebiyle, T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n stratejistleri “iki bu\u00e7uk sava\u015f” teorisini geli\u015ftirmi\u015flerdi. Buna g\u00f6re, Yunanistan ve Suriye, yanlar\u0131na ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fc de alarak T\u00fcrkiye’ye zarar verici her t\u00fcrl\u00fc faaliyeti y\u00fcr\u00fctmekteydiler. S\u00f6z konusu teori 1990’lar\u0131n sonuna kadar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde do\u011fruluk pay\u0131 i\u00e7eriyordu. T\u0130CAR\u0130 FUARLAR <\/strong>Her \u015fey 1998 sonbahar\u0131ndan itibaren tersine d\u00f6nmeye ba\u015flad\u0131. \u00d6nce T\u00fcrkiye’nin son derece bilin\u00e7li bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc Suriye \u00fczerinde bask\u0131 politikas\u0131 meyvelerini verdi. Uluslararas\u0131 ili\u015fkiler terminolojisinde “kontroll\u00fc t\u0131rmand\u0131rma” olarak yer alan takti\u011fi uygulayan Ankara, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn liderinin \u015eam’dan \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Ard\u0131ndan da 20 Ekim 1998’de iki \u00fclke aras\u0131nda imzalanan Adana Mutabakat\u0131 ile Suriye, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc liderinin ve mensuplar\u0131n\u0131n bir daha \u00fclkesine girmesine izin vermeyece\u011fini, dahas\u0131 T\u00fcrkiye’nin g\u00fcvenlik ve istikrar\u0131n\u0131 hedef alan her t\u00fcrl\u00fc giri\u015fimi yasaklayaca\u011f\u0131n\u0131 taahh\u00fct etti. Bu belgenin imzalanmas\u0131, T\u00fcrkiye-Suriye ili\u015fkilerinde tam anlam\u0131yla bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. Bir yandan Suriye’nin taahh\u00fctlerini yerine getirmesi, di\u011fer yandan da, ABD’nin 2003’te Irak’\u0131 i\u015fgal etmesiyle birlikte ortaya \u00e7\u0131kan Irak’\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bozulabilece\u011fi ihtimalinin her iki ba\u015fkent taraf\u0131ndan da tehdit olarak alg\u0131lanmas\u0131 ikili ili\u015fkilerin geli\u015fmesine yol a\u00e7t\u0131. 13 Haziran 2000’de Haf\u0131z Esad’\u0131n cenaze t\u00f6reni vesilesiyle bu \u00fclkeye cumhurba\u015fkan\u0131 d\u00fczeyinde bir ziyaret ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bunu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak cumhurba\u015fkan\u0131, ba\u015fbakan ve bakan ziyaretleri takip etti. 1998 sonundan bug\u00fcne T\u00fcrk ve Suriyeli bakanlar 35 kez bir araya geldiler. \u0130mzalanan serbest ticaret anla\u015fmas\u0131 sayesinde ikili ticaret hacmi 2 milyar dolar seviyesine y\u00fckseldi. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak d\u00fczenlenen ortak ticaret fuarlar\u0131na y\u00fczlerce i\u015f adam\u0131 kat\u0131ld\u0131. ANKARA\u2008MUTABAKATI <\/strong>Ankara Mutabakat\u0131 sonras\u0131nda var edilen \u0131l\u0131ml\u0131 iklim, ekonomik ve ticari ili\u015fkiler alan\u0131nda oldu\u011fu kadar siyasi ili\u015fkiler alan\u0131nda da meyvelerini verdi. 10 y\u0131l \u00f6ncesinde birbirlerini \u00f6ncelikli tehdit olarak alg\u0131layan iki \u00fclkenin liderlerinin dikkatlice in\u015fa ettikleri, samimiyet ve g\u00fcvene dayal\u0131 i\u015f birli\u011fi ortam\u0131, T\u00fcrkiye’nin Suriye ile \u0130srail aras\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ev sahipli\u011fi yapmas\u0131na bile yol a\u00e7t\u0131. Halbuki, 1990’lar\u0131n sonunda \u015eam Y\u00f6netimi, T\u00fcrkiye’yi \u0130srail’le birlikte kendisine kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca bir ittifak i\u00e7ine girmekle itham etmekteydi. Bu ithamlar\u0131n yerini, T\u00fcrkiye’nin, Suriye ve \u0130srail aras\u0131ndaki sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde, “dostlu\u011fundan hi\u00e7bir \u015fekilde \u015f\u00fcphe edilmeyen bir \u00fclke” olarak \u00e7ok \u00f6nemli bir kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131\/arabulucu rol oynad\u0131\u011f\u0131 \u00f6vg\u00fcleri yer ald\u0131. Cumhurba\u015fkan\u0131 G\u00fcl’\u00fcn ifadeleriyle, “T\u00fcrkiye’nin Orta Do\u011fu’ya a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131 Suriye” ile “Suriye’nin Avrupa’ya a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131 T\u00fcrkiye” aras\u0131nda var olan i\u015f birli\u011fini daha ileri seviyelere \u00e7\u0131karabilmek i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli baz\u0131 imkanlar\u0131n oldu\u011fu bir ger\u00e7ek. Bununla birlikte, ikili ili\u015fkilerin gelece\u011finde olumsuz y\u00f6nde etkili olabilecek unsurlar da mevcut. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda ise ABD’nin Suriye’ye y\u00f6nelik tutumu geliyor. ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 her y\u0131l yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 ter\u00f6rizm raporunda, Suriye’yi ter\u00f6re destek veren \u00fclkeler listesinde saymaya devam ediyor. Ku\u015fkusuz, b\u00f6yle bir ifade kullanarak uluslararas\u0131 platformda yaln\u0131zla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclke ile T\u00fcrkiye’nin bu denli s\u0131cak ili\u015fkiler i\u00e7inde bulunmas\u0131 Washington’da memnuniyete vesile olmuyor. Bush d\u00f6neminde zirveye \u00e7\u0131kan Suriye \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131n Obama d\u00f6neminde hafiflemesinin, T\u00fcrkiye-Suriye ili\u015fkilerinin daha da geli\u015fmesine imkan verece\u011fini s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Aksi takdirde, Ankara, \u015eam’a do\u011fru her ad\u0131m at\u0131\u015f\u0131nda Washington’un tepkilerini sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bi\u00e7imde \u00f6l\u00e7meye devam etmek zorunda kalacakt\u0131r. T\u00dcRK\u0130YE’N\u0130N HASSAS\u0130YET\u0130 <\/strong>Di\u011fer yandan, Ehud Olmert’in ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde T\u00fcrkiye \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u0130srail-Suriye g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin, hem Filistinlilerle hem de Suriye ile ili\u015fkiler konusunda \u00e7ok kat\u0131 bir tav\u0131r sergileyen Binyamin Netanyahu’nun ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda tekrar ba\u015flay\u0131p, ba\u015flamayaca\u011f\u0131 merak konusudur. Netanyahu’nun, koalisyon orta\u011f\u0131 Evimiz \u0130srail Partisi’nin g\u00f6r\u00fc\u015flerini de dikkate alarak, 1967’den beri i\u015fgal alt\u0131nda bulunan Suriye’ye ait Golan Tepelerinden \u00e7ekilmeyeceklerini ifade etmi\u015f olmas\u0131 da, \u015eam’da tepkiyle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f, g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin gelece\u011fi belir-sizle\u015fmi\u015ftir. Elbette, T\u00fcrkiye’nin Suriye ile ili\u015fkileri, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir \u00fclkeyle ili\u015fkilerin gidi\u015fat\u0131na endekslenemez. Fakat Orta Do\u011fu’da \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve dengeli bir siyaset takip etme konusundaki hassasiyetini devam ettiren Ankara’n\u0131n, zaten iyice gerilmi\u015f olan \u0130srail’le ili\u015fkilerin daha da gerilmesine engel olma y\u00f6n\u00fcndeki gayretleri de ortadad\u0131r. T\u00fcrkiye’nin Suriye ile ili\u015fkilerinde son 10 y\u0131lda katetti\u011fi mesafe, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler ders kitaplar\u0131nda \u00f6rnek olay olarak okutulabilecek kadar \u00f6nemlidir. Zira, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin temel kurallar\u0131ndan biri, “ikili ili\u015fkilerde ebedi dostluklar\u0131n de\u011fil, menfaatlerin \u00f6nplanda oldu\u011fudur.” Ankara-\u015eam ili\u015fkilerinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, \u00e7\u0131karlar \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e, d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n ve tehdit alg\u0131lamalar\u0131n\u0131n yerini, dostluklar alabilmekte, iki eski “d\u00fc\u015fman” \u00fclke, ortak asker\u00ee tatbikatlar d\u00fczenleyebilmekte, cumhurba\u015fkanlar\u0131 birbirlerine “karde\u015fim” diye hitap edebilmektedir…<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cumhurba\u015fkan\u0131 Say\u0131n Abdullah G\u00fcl’\u00fcn beraberinde kalabal\u0131k bir heyetle Suriye’ye ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi resmi ziyaret esnas\u0131nda T\u00fcrkiye ve Suriye taraflar\u0131nca dile getirilen son derece s\u0131cak mesajlar, iki \u00fclke ili\u015fkilerinin son 10 y\u0131lda nas\u0131l 180 derece z\u0131t bir istikamete d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn son ve en \u00e7arp\u0131c\u0131 g\u00f6stergeleri oldu. Elbette bu tersine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn her iki \u00fclke i\u00e7in de hay\u0131rl\u0131 bir s\u00fcrece i\u015faret […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13901,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-858","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/858","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=858"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/858\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13901"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=858"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=858"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=858"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}