Avrupa Birli\u011fi Komisyonu ile D\u0131\u015f Politika ve G\u00fcvenlik Y\u00fcksek Temsilcisi’nin birlikte haz\u0131rlad\u0131klar\u0131, “AB-T\u00fcrkiye Siyasi, Ekonomik ve Ticari \u0130li\u015fkilerinin Mevcut Durumu 2023” ba\u015fl\u0131kl\u0131 rapor bas\u0131n\u0131m\u0131zda genellikle olumlu y\u00f6nleriyle ele al\u0131nd\u0131. Raporun iki y\u00f6nl\u00fc bir karaktere sahip oldu\u011funu ve ili\u015fkilerin durumunu “iyile\u015ftirmeyi” ama\u00e7layan hususlar kadar, T\u00fcrkiye-AB ili\u015fkilerinin tam \u00fcyelikle sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n ne kadar zor oldu\u011funu g\u00f6steren y\u00f6nleri de bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamak laz\u0131m.<\/p>\n
Raporda 2017’den bu yana ask\u0131da olan T\u00fcrkiye-AB G\u00fcmr\u00fck Birli\u011fi’nin g\u00fcncellenmesiyle ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fmelere yeniden ba\u015flanabilece\u011fi, anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn giderildi\u011fi ifade ediliyor. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131, g\u00fcmr\u00fck birli\u011finin T\u00fcrkiye’nin arzu etti\u011fi \u015fekilde yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131laca\u011f\u0131na ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde yorumlamamak laz\u0131m. Zira 2006’daki Konsey karar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde G\u00fcmr\u00fck Birli\u011fi AB taraf\u0131ndan m\u00fczakere edilmesi dondurulmu\u015f ba\u015fl\u0131klar aras\u0131nda yer al\u0131yor. Sebebi de net olarak ifade edilmi\u015f: “T\u00fcrkiye G\u00fcmr\u00fck Birli\u011fi’nden kaynaklanan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini t\u00fcm AB \u00fcyelerine eksiksiz uygulamad\u0131k\u00e7a bu ba\u015fl\u0131kta m\u00fczakereler a\u00e7\u0131lmayacak.” T\u00fcm \u00fcyelerden kas\u0131t elbette K\u0131br\u0131s Rum Kesimi. AB taraf\u0131, “K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti’nin 2004’te AB’ye \u00fcye oldu\u011funu, AB’nin Ada’da sadece bu devleti muhatap olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, AB’ye \u00fcyelik m\u00fczakereleri y\u00fcr\u00fcten T\u00fcrkiye’nin de bu devletle ili\u015fkilerini normalle\u015ftirmemesi durumunda ilerleme sa\u011flanamayaca\u011f\u0131n\u0131” defalarca Ankara’ya resm\u00ee belgelerle iletti. Dolay\u0131s\u0131yla, I\/95 say\u0131l\u0131 Ortakl\u0131k Konseyi karar\u0131yla 1996 ba\u015f\u0131ndan itibaren y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulmu\u015f olan G\u00fcmr\u00fck Birli\u011fi sisteminin g\u00fcncellenmesi yeniden ba\u015flat\u0131lacak teknik komite toplant\u0131lar\u0131nda tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lsa bile, yeni h\u00e2linin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi ayn\u0131 \u015farta ba\u011fl\u0131 kalacak. Zira AB’nin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 ad\u0131yla K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti de Ortakl\u0131k Konseyinin bir \u00fcyesi. Ortak Konseyi’nin oy birli\u011fiyle karar ald\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131n\u0131rsa, Rum Kesimi’nin ve Yunanistan’\u0131n arzu etmedi\u011fi bir g\u00fcncellemenin yap\u0131labilmesi imk\u00e2ns\u0131z.<\/p>\n
Olumlu addedilen di\u011fer bir husus vizelerle ilgili. Vize serbestisinin de otomatik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlayarak bu konuyu de\u011ferlendirelim. T\u00fcrkiye vizelerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla ilgili olarak, di\u011fer t\u00fcm \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkelerden istenen \u015fartlar\u0131 eksiksiz yerine getirse bile, dola\u015f\u0131m serbestisinin ayn\u0131 anda t\u00fcm AB \u00fclkeleri i\u00e7in ge\u00e7erli olmayaca\u011f\u0131, bu i\u015flemin kademe kademe yap\u0131laca\u011f\u0131 ve son kertede \u00fcye \u00fclkelerin vize uygulamas\u0131na devam etmekte \u0131srarc\u0131 olabilecekleri Br\u00fcksel taraf\u0131ndan 2014’ten bu yana s\u00fcrekli dile getiriyor. Raporda, vize serbestisi s\u00fcrecinin i\u015fletilebilmesi i\u00e7in T\u00fcrkiye’nin yerine h\u00e2len yerine getirmedi\u011fi \u015fartlar hat\u0131rlat\u0131ld\u0131ktan sonra, baz\u0131 AB \u00fclkelerinin T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131na vize vermeyi kolayla\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in \u00e7e\u015fitli tedbirler al\u0131nabilece\u011finden s\u00f6z ediliyor. Zira vize ba\u015fvurusu yapanlara verilen ge\u00e7 randevu tarihleri ve reddedilen vize say\u0131lar\u0131ndaki ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 art\u0131\u015f\u0131n asl\u0131nda baz\u0131 \u00fcyeler taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye’yi cezaland\u0131rmaya d\u00f6n\u00fck bir araca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n Komisyon ve Y\u00fcksek Temsilci fark\u0131nda. Bununla birlikte art\u0131k t\u00fcm \u00fcyelerin rutin bir uygulamas\u0131 h\u00e2line gelen vize vermenin zorla\u015ft\u0131rmas\u0131ndan bu \u00fcyelerin nas\u0131l vazge\u00e7irilece\u011fine ili\u015fkin herhangi bir y\u00f6ntemden bahsedilmemi\u015f.<\/p>\n
Bir di\u011fer konu, uzun s\u00fcredir toplanmayan T\u00fcrkiye-AB Ortakl\u0131k Konseyi toplant\u0131lar\u0131na yeniden ba\u015flan\u0131lmas\u0131yla ilgili tavsiye. T\u00fcrkiye-AB ili\u015fkilerinin temel hukuki zeminini olu\u015fturan Ankara Anla\u015fmas\u0131’nda tan\u0131mlanm\u0131\u015f Ortakl\u0131k Konseyi’nin AB \u00fcyelerinin isteksizli\u011fi sebebiyle toplanmad\u0131\u011f\u0131, bu isteksizli\u011fin arkas\u0131nda ise ekonomik ya da ticari olmaktan ziyade siyasi gerek\u00e7elerin yatt\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k. T\u00fcrkiye D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131’n\u0131n AB D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131 aras\u0131nda yap\u0131lan gayriresm\u00ee nitelikteki baz\u0131 isti\u015fare toplant\u0131lar\u0131na davet edilmesi tavsiyesi de raporda yer al\u0131yor.<\/p>\n
Yukar\u0131daki hususlar\u0131n yan\u0131nda AB’nin bilhassa T\u00fcrkiye’nin d\u0131\u015f politikas\u0131yla AB’nin Ortak D\u0131\u015f Politikas\u0131 aras\u0131ndaki ayr\u0131\u015fmalara dikkati \u00e7ekti\u011fi b\u00f6l\u00fcmler, m\u00fczakerelerin yeniden ba\u015flamas\u0131 durumunda bile \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede yeniden t\u0131kanabilece\u011finin pe\u015fin delillerini olu\u015fturuyor. K\u0131br\u0131s meselesi, Do\u011fu Akdeniz, T\u00fcrkiye’nin Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131na yakla\u015f\u0131m\u0131, NATO Geni\u015flemesi ve Filistin konusu taraflar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131na sahip oldu\u011fu alanlar olarak say\u0131l\u0131yor. H\u00e2len dondurulmu\u015f bulunan “D\u0131\u015f \u0130li\u015fkiler” ve “D\u0131\u015f, G\u00fcvenlik ve Savunma Politikas\u0131” adl\u0131 m\u00fczakere fas\u0131llar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi -K\u0131br\u0131s konusunda oldu\u011fu kadar- ba\u015fka bir\u00e7ok konuda taraflar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f ve yakla\u015f\u0131m farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n giderilmesine ba\u011fl\u0131. AB’nin bu noktada T\u00fcrkiye’den tek tarafl\u0131 bir beklenti i\u00e7ine girmesi ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fil. Sadece Filistin ve Libya ile ilgili a\u015fa\u011f\u0131daki c\u00fcmleler bile T\u00fcrkiye ile AB’nin epey farkl\u0131 yerlerde durduklar\u0131n\u0131 ortaya koyuyor:<\/p>\n
“HAMAS ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn 7 Ekim 2023’te \u0130srail’e y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan T\u00fcrkiye, sadece bu eylemi k\u0131namaktan ve ter\u00f6rizm olarak nitelendirmekten ka\u00e7\u0131nmad\u0131 ayn\u0131 zamanda,<\/p>\n
15 Ekim 2023 tarihli AB Konseyi ortak a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n hilaf\u0131na, HAMAS’\u0131 destekler mahiyette de konu\u015ftu.”<\/p>\n
“AB, T\u00fcrkiye ile Libya aras\u0131nda imzalanan -deniz yetki alanlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na dair- Mutabakat Muht\u0131ras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc devletlerin [Yunanistan’\u0131 kastediyor] egemenlik haklar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fini, Deniz Hukuku ile uyumsuz oldu\u011funu ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc devletler a\u00e7\u0131s\u0131ndan herhangi bir hukuki sonu\u00e7 do\u011furmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmektedir.”<\/p>\n
Raporun muhtevas\u0131 yorumlan\u0131rken belki de cevap aranmas\u0131 gereken as\u0131l soru, sadece bir ay \u00f6nce Komisyon taraf\u0131ndan “zehir zemberek” bir “ilerleme(me) raporu” a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015fken, olumlu y\u00f6nleri de bulunan bu tavsiyeye neden ihtiya\u00e7 duyuldu? Acaba cevab\u0131 20 y\u0131l \u00f6nce d\u00f6nemin Danimarka Ba\u015fbakan\u0131 Rasmussen ile d\u00f6nemin Almanya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Fischer aras\u0131nda ge\u00e7en ve kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan utan\u00e7 verici \u015fekilde kameralara yans\u0131yan o me\u015fhur c\u00fcmlede mi aramak laz\u0131m? “T\u00fcrkiye’yi \u00f6nce uyutal\u0131m, sonra unutal\u0131m.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Avrupa Birli\u011fi Komisyonu ile D\u0131\u015f Politika ve G\u00fcvenlik Y\u00fcksek Temsilcisi’nin birlikte haz\u0131rlad\u0131klar\u0131, “AB-T\u00fcrkiye Siyasi, Ekonomik ve Ticari \u0130li\u015fkilerinin Mevcut Durumu 2023” ba\u015fl\u0131kl\u0131 rapor bas\u0131n\u0131m\u0131zda genellikle olumlu y\u00f6nleriyle ele al\u0131nd\u0131. Raporun iki y\u00f6nl\u00fc bir karaktere sahip oldu\u011funu ve ili\u015fkilerin durumunu “iyile\u015ftirmeyi” ama\u00e7layan hususlar kadar, T\u00fcrkiye-AB ili\u015fkilerinin tam \u00fcyelikle sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n ne kadar zor oldu\u011funu g\u00f6steren y\u00f6nleri de […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":11598,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-7682","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7682","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7682"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7682\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11598"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7682"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7682"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7682"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}