{"id":756,"date":"2008-09-27T11:00:50","date_gmt":"2008-09-27T08:00:50","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=756"},"modified":"2024-03-08T11:06:12","modified_gmt":"2024-03-08T08:06:12","slug":"bm-guvenlik-konseyi-uyeligi-turkiyeye-ne-kazandirir-27-09-2008-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=756","title":{"rendered":"BM G\u00fcvenlik Konseyi \u00fcyeli\u011fi T\u00fcrkiye’ye ne kazand\u0131r\u0131r? (27.09.2008) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"

T\u00fcrkiye, bu y\u0131lki g\u00fcvenlik konseyine \u00fcye olabilmek i\u00e7in elindeki b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131 seferber etti. Tan\u0131t\u0131m ve oy toplama faaliyetleri i\u00e7in ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 50 milyon dolarl\u0131k b\u00fct\u00e7eyi de 100 milyon dolara \u00e7\u0131kard\u0131. <\/strong>Her y\u0131l eyl\u00fcl ay\u0131nda d\u00fcnya diplomasisinin kalbi New York’ta atar. Genel Kurul toplant\u0131lar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan temsilciler Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) binas\u0131nda bir araya gelirler. Genel Kurul’a hitap etmek i\u00e7in s\u0131ralar\u0131n\u0131 beklerlerken, ikili ve \u00e7ok tarafl\u0131 temaslar da ger\u00e7ekle\u015ftirirler. Y\u0131l i\u00e7inde g\u00fcnler harcayarak yap\u0131labilecek yabanc\u0131 \u00fclke ziyaretlerinin yerini, daimi temsilcilik ofislerine veya otel odalar\u0131na yap\u0131lan 15 dakikal\u0131k ziyaretler al\u0131r. Bu tam anlam\u0131yla diplomatik bir panay\u0131rd\u0131r. Bu y\u0131lki toplant\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye i\u00e7in farkl\u0131 bir y\u00f6n\u00fc de var. 17 Ekim 2008’de Genel Kurul’da yap\u0131lacak oylamayla belirlenecek BM G\u00fcvenlik Konseyi ge\u00e7ici \u00fcyelikleri i\u00e7in adaylardan biri de T\u00fcrkiye. En son tam 47 y\u0131l \u00f6nce -o da bir y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na- G\u00fcvenlik Konseyi’ne \u00fcye olabilen T\u00fcrkiye, ge\u00e7en zaman zarf\u0131nda bu makama tekrar oturamam\u0131\u015ft\u0131. 1999’da G\u00fcvenlik Konseyi i\u00e7in aday olmu\u015f ise de uluslararas\u0131 ortam\u0131n uygun olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geri \u00e7ekmi\u015fti. Fakat bu kez hem ortam m\u00fcsait g\u00f6z\u00fck\u00fcyor hem de T\u00fcrkiye \u00e7ok iyi bir haz\u0131rl\u0131k d\u00f6nemi ge\u00e7irdi. Sonucun olumlu \u00e7\u0131kma ihtimali y\u00fcksek. Avrupa k\u0131tas\u0131 kontenjan\u0131ndan Bel\u00e7ika ve \u0130talya’n\u0131n \u00fcyeliklerinin dolmas\u0131yla bo\u015falacak iki koltuk i\u00e7in \u0130zlanda ve Avusturya ile yar\u0131\u015fan T\u00fcrkiye, tan\u0131t\u0131m ve oy toplama faaliyetleri i\u00e7in ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 50 milyon dolarl\u0131k b\u00fct\u00e7eyi 100 milyon dolara \u00e7\u0131kararak bu i\u015fe ne kadar \u00f6nem verdi\u011fini g\u00f6sterdi. Peki, bu G\u00fcvenlik Konseyi neden bu kadar \u00f6nemli? T\u00fcrkiye’ye ne kazand\u0131racak? BM Antla\u015fmas\u0131na g\u00f6re uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fe ili\u015fkin konular \u00f6ncelikle G\u00fcvenlik Konseyi’nde ele al\u0131n\u0131r ve karara ba\u011flan\u0131r. Fakat bu mekanizma \u00e7o\u011fu zaman aksamaktad\u0131r. Konsey’in bir t\u00fcrl\u00fc etkili bir g\u00fcvenlik mekanizmas\u0131 haline gelememesinin \u00f6ncelikli sebebi karar alma y\u00f6ntemidir. BM’nin devletlerin egemen e\u015fitli\u011fi prensibi \u00fczerine in\u015fa edildi\u011fi s\u0131kl\u0131kla ifade edilir. Yani, 1 milyar 200 milyonluk \u00c7in ile 12.000 n\u00fcfuslu Tuvalu’nun e\u015fit haklara sahip oldu\u011fu her zaman dile getirilen bir husustur. H\u00e2lbuki BM i\u00e7inde bu prensip bizatihi G\u00fcvenlik Konseyi’nin yap\u0131s\u0131 sebebiyle ihlal edilmektedir. Zira BM Antla\u015fmas\u0131’na g\u00f6re Konsey’in 15 \u00fcyesi vard\u0131r ama bunlardan be\u015fi di\u011ferlerinden farkl\u0131 olarak daimi \u00fcyedir. 10 \u00fcye iki y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7in Genel Kurul taraf\u0131ndan se\u00e7ilirken, s\u0131rf \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n galipleri olduklar\u0131 i\u00e7in, ABD, Birle\u015fik Krall\u0131k, \u00c7in Halk Cumhuriyeti, Fransa ve Rusya Federasyonu G\u00fcvenlik Konseyi’nde s\u00fcrekli bulunurlar. \u015e\u00fcphesiz, bu be\u015f \u00fclkenin s\u00fcrekliliklerinden \u00e7ok, di\u011fer hi\u00e7bir \u00fclkeye bah\u015fedilmemi\u015f olan veto hakk\u0131na sahip olmalar\u0131 da BM’ye y\u00f6nelik \u00f6nemli ele\u015ftirilerdendir. Hal b\u00f6yle olunca, Konsey’de karara ba\u011flanmas\u0131 ve ard\u0131ndan zorlay\u0131c\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar uygulanmas\u0131 gereken bir\u00e7ok durumda bir veya daha fazla daimi \u00fcyenin “hay\u0131r” oyuyla karar al\u0131namamakta, Konsey’in bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fi koruma, sald\u0131rgan\u0131 durdurma ve cezaland\u0131rma g\u00f6revleri suya d\u00fc\u015febilmektedir. Mesela, \u0130srail’i zora sokabilecek her t\u00fcrl\u00fc karar bug\u00fcne kadar hep ABD’nin vetosunu yemi\u015ftir. B\u00f6yle bir yap\u0131da ger\u00e7ekten de Westphalia D\u00fczeni diye isimlendirilen “egemen e\u015fitlik”ten s\u00f6z edilebilir mi? George Orwell’in Hayvan \u00c7iftli\u011fi adl\u0131 eserinde hicvetti\u011fi d\u00fczen i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 \u015fu c\u00fcmleyi hat\u0131rlayal\u0131m: T\u00fcm hayvanlar e\u015fittir; ama baz\u0131lar\u0131 daha e\u015fittir. Tekrar T\u00fcrkiye’nin adayl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6nelim. Hi\u00e7bir \u00fclke sadece G\u00fcvenlik Konseyi \u00fcyesi oldu\u011fu i\u00e7in otomatikman k\u00fcresel siyasetin vazge\u00e7ilmez akt\u00f6r\u00fc haline gelmez. Aksi olsayd\u0131, halen \u00fcye olan Burkina Faso, Libya, Panama, Vietnam gibi \u00fclkeler i\u00e7in de bu yakla\u015f\u0131m ge\u00e7erli olurdu. Dolay\u0131s\u0131yla, T\u00fcrkiye’nin s\u0131rf G\u00fcvenlik Konseyi \u00fcyesi oldu\u011fu i\u00e7in b\u00f6lgesinde s\u00f6z\u00fc dinlenen bir \u00fclke, hatta k\u00fcresel bir g\u00fc\u00e7 olaca\u011f\u0131 gibi abart\u0131l\u0131 de\u011ferlendirmeler yapmamal\u0131y\u0131z. Ku\u015fkusuz \u00fcyelik prestij art\u0131\u015f\u0131 getirecektir, ama daha fazlas\u0131n\u0131 de\u011fil. Di\u011fer yandan, \u00fcyelik sayesinde T\u00fcrkiye hem d\u00fcnyay\u0131 daha yak\u0131ndan tan\u0131yacak, bug\u00fcne kadar herhangi bir ili\u015fki kurmaya l\u00fczum hissetmedi\u011fi \u00fclke ve b\u00f6lgelerle daha yak\u0131ndan ilgilenecek, yeni diplomatik temsilcilikler a\u00e7acak, hem de kendisini daha iyi tan\u0131tma imk\u00e2n\u0131 bulacakt\u0131r. BM G\u00fcvenlik Konseyi \u00fcyeli\u011fi, hariciyemizin neredeyse gelenekselle\u015fsen, uluslararas\u0131 sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda taraf tutmaktan \u00f6zenle ka\u00e7\u0131nan, “ne \u015fi\u015f yans\u0131n, ne kebap” t\u00fcr\u00fcnden yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n da sonunu getirecektir. G\u00fcvenlik Konseyi’nde yap\u0131lan oylamalarda T\u00fcrkiye taraf tutmak zorunda kalacakt\u0131r. Bu da T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n kimli\u011finin kuvvetlenmesi ad\u0131na hay\u0131rl\u0131 olacakt\u0131r. D\u0131\u015f politikam\u0131z\u0131 olu\u015fturanlara k\u00fc\u00e7\u00fck bir ikaz ile bitirelim: G\u00fcvenlik Konseyi \u00fcyeli\u011fi i\u00e7in irili ufakl\u0131 pek \u00e7ok \u00fclkeye milyonlarca dolar tutar\u0131nda vaadlerde bulundunuz. Se\u00e7ilsek de se\u00e7ilmesek de bu vaadlerinizi yerine getiriniz. E\u011fer se\u00e7ilmedik diye s\u00f6zlerimizi tutmazsak, bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir imaj bozulmas\u0131na yol a\u00e7abilir. \u0130leriyi d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorunday\u0131z.B\u0130LMED\u0130KLER\u0130M\u0130Z Veto rekortmenleri <\/strong>Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi kararlar\u0131n\u0131 en \u00e7ok Rusya (eski SSCB) veto etmi\u015ftir. Te\u015fkilat\u0131n kurulu\u015fundan 2008’e kadar Rusya toplam 123, ABD 82, \u0130ngiltere 32, Fransa 18, ve \u00c7in 6 kez kararlar\u0131 veto etmi\u015ftir. Sadece 1946-1965 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda SSCB 106 defa veto hakk\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u0131llar aras\u0131nda hi\u00e7 veto hakk\u0131n\u0131 kullanmayan ABD ise bir sonraki 20 y\u0131l i\u00e7erisinde 46 kez al\u0131nan kararlar\u0131 veto etmi\u015ftir. Kim, ne kadar veriyor? <\/strong>BM’yi g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak \u00fcye \u00fclkeler finanse etmektedir. Toplam b\u00fct\u00e7enin yakla\u015f\u0131k %22’sini ABD, %16’s\u0131n\u0131 Japonya, %8’ini Almanya, %6’s\u0131n\u0131 \u0130ngiltere, %6’s\u0131n\u0131 Fransa, %4’\u00fcn\u00fc \u0130talya, %3’\u00fcn\u00fc Kanada kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. 1 Ocak 2008 tarihi itibariyle Bar\u0131\u015f G\u00fcc\u00fc Operasyonlar\u0131na en \u00e7ok katk\u0131 sa\u011flayan 10 \u00fclke ise ABD, Japonya, Almanya, \u0130ngiltere, Fransa, \u0130talya, \u00c7in, Kanada, \u0130spanya ve G\u00fcney Kore olmu\u015ftur. Bir Nazi Subay\u0131 BM Genel Sekreteri Olabilir mi?<\/strong> 1968-1970 tarihleri aras\u0131nda Avusturya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 olan Kurt Waldheim, 1972-1982 tarihleri aras\u0131nda 2 kere BM genel Sekreterli\u011fi g\u00f6revini \u00fcstlenmi\u015ftir. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Nazi ordusunda g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ra\u011fmen 1986 y\u0131l\u0131nda Avusturya Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131’na se\u00e7ilmi\u015ftir. ABD H\u00fck\u00fcmeti Waldeim’in \u00fclkeye girmesini yasaklam\u0131\u015ft\u0131r. Waldheim 2007’de \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00fcrkiye, bu y\u0131lki g\u00fcvenlik konseyine \u00fcye olabilmek i\u00e7in elindeki b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131 seferber etti. Tan\u0131t\u0131m ve oy toplama faaliyetleri i\u00e7in ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 50 milyon dolarl\u0131k b\u00fct\u00e7eyi de 100 milyon dolara \u00e7\u0131kard\u0131. Her y\u0131l eyl\u00fcl ay\u0131nda d\u00fcnya diplomasisinin kalbi New York’ta atar. Genel Kurul toplant\u0131lar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan temsilciler Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) binas\u0131nda bir araya gelirler. Genel […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13972,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-756","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/756","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=756"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/756\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}