{"id":7423,"date":"2023-10-01T18:04:36","date_gmt":"2023-10-01T15:04:36","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=7423"},"modified":"2024-03-06T13:50:15","modified_gmt":"2024-03-06T10:50:15","slug":"turk-dunyasinda-isbirligi-turkiye-gazetesi-01-10-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=7423","title":{"rendered":"T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi \u2013 T\u00fcrkiye Gazetesi (01.10.2023)"},"content":{"rendered":"<p>Yakla\u015f\u0131k 30 y\u0131l boyunca devam eden \u00e7abalar sonucunda T\u00fcrk \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131n\u0131n (T\u00fcrk Konseyi) hayata ge\u00e7irilmesi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir anlam ta\u015f\u0131yor. Bu yap\u0131n\u0131n t\u00fcm T\u00fcrk devletleri i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir b\u00fct\u00fcnle\u015ftirici kuruma d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ve ileriki y\u0131llarda g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f siyasi i\u015f birli\u011finin temel zemini h\u00e2line gelmesi i\u00e7in g\u00fcn\u00fcm\u00fczde at\u0131lan ad\u0131mlar \u00f6nemli.<\/p>\n<p>Avrupa K\u00f6m\u00fcr ve \u00c7elik Toplulu\u011funun zamanla bug\u00fcnk\u00fc Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne d\u00f6n\u00fc\u015fmesi s\u00fcrecini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurursak, uluslararas\u0131 entegrasyon modellerinden yeni i\u015flevselcilik (neo-fonksiyonalizm) yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n pek\u00e2l\u00e2 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n daha g\u00fc\u00e7l\u00fc b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi i\u00e7in de yol g\u00f6sterici olabilece\u011fi de\u011ferlendirilebilir. S\u00f6z konusu yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re, iki ya da daha \u00e7ok devlet aras\u0131nda ekonomik ve sosyal alanlarda ba\u015flat\u0131lan i\u015f birli\u011fi ilerleyen d\u00f6nemde tedricen siyasi i\u015f birli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Model basit\u00e7e \u015fu \u015fekilde i\u015fler:<\/p>\n<p>Her \u015feyden \u00f6nce belli noktalarda ortak de\u011ferler payla\u015fan, co\u011frafi olarak birbirlerine yak\u0131n devletler, kendileri i\u00e7in \u00f6nem ta\u015f\u0131yan baz\u0131 alanlarda ortak \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak \u00fczere anla\u015f\u0131rlar. \u015eayet s\u00f6z konusu alanlardaki i\u015f birli\u011fi t\u00fcm taraflar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131na olacak \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa, i\u015f birli\u011fi yap\u0131lan alanlar\u0131n \u00e7evresindeki alanlara da yava\u015f yava\u015f sirayet eder. Teoride buna &#8220;yay\u0131lma etkisi&#8221; denilir. Ekonomik ve sosyal alanlardaki i\u015f birli\u011fi geli\u015ftik\u00e7e, bu kez devletler siyasi ve hatta g\u00fcvenlik alan\u0131nda da g\u00fc\u00e7l\u00fc i\u015f birli\u011fi ve b\u00fct\u00fcnle\u015fmenin yollar\u0131n\u0131 arar. Elbette do\u011frudan egemenlik alan\u0131na giren konularda b\u00fct\u00fcnle\u015fme, di\u011fer konulara nazaran son derece g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Avrupa Birli\u011fi&#8217;nin, Avrupa Ekonomik Toplulu\u011funun kurulu\u015funun \u00fczerinden 66 y\u0131l ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen h\u00e2len ger\u00e7ek anlamda bir siyasi birli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fememi\u015f olu\u015funun temel sebebi \u00fcye devletlerin egemenlik konusundaki hassasiyetleridir. Yine de Avrupa G\u00fcvenlik ve Savunma Politikas\u0131 ile Adalet ve \u0130\u00e7i\u015flerinde i\u015f birli\u011fi mekanizmalar\u0131n\u0131n bundan 30 y\u0131l \u00f6nce hayal edilmesi bile g\u00fc\u00e7 olan bir\u00e7ok konuda AB \u00fclkelerinin birlikte hareketlerini temin etti\u011fini unutmamak gerekir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk Konseyi&#8217;nin, \u00fcyeler aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc siyasi i\u015f birli\u011finin etkili bir arac\u0131 olabilmesi i\u00e7in bug\u00fcn at\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm d\u00f6rt temel ad\u0131m\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131ralayaca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>Birincisi, T\u00fcrk Serbest Ticaret Alan\u0131\u2019n\u0131n kurulmas\u0131d\u0131r. Ge\u00e7ti\u011fimiz hafta \u0130stanbul&#8217;da d\u00fczenlenen T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 ticaret ve ekonomiden sorumlu bakanlar toplant\u0131s\u0131nda, TURANSEZ ad\u0131yla \u00f6zel bir ekonomik b\u00f6lgenin kurulmas\u0131na dair g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015finde bulunulmas\u0131 de\u011ferlidir. \u00dcyeler aras\u0131nda ticaretin ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u00f6n\u00fck her t\u00fcrl\u00fc giri\u015fim deste\u011fi hak ediyor. Bununla birlikte, hedef g\u00fcmr\u00fck vergilerinden ve di\u011fer tarife d\u0131\u015f\u0131 engellerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir ortak serbest ticaret alan\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye&#8217;nin AB ile G\u00fcmr\u00fck Birli\u011fi&#8217;nin mevcut durumu, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131ndaki \u00fclkelerle b\u00f6yle bir yap\u0131 olu\u015fturmas\u0131na manidir. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye&#8217;nin T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131yla ekonomik b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi i\u00e7in AB ile G\u00fcmr\u00fck Birli\u011fi&#8217;nin g\u00fcncellenmesi gerekmektedir.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, T\u00fcrk Konseyi&#8217;nin b\u00fcnyesinde daim\u00ee T\u00fcrk M\u00fc\u015fterek \u0130nsani M\u00fcdahale G\u00fcc\u00fc&#8217;n\u00fcn kurulmas\u0131d\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan&#8217;\u0131n BM Genel Kurulunda vurgulad\u0131\u011f\u0131 hususlardan biri afetler kar\u015f\u0131s\u0131nda uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011finin g\u00fc\u00e7lendirilmesiydi. S\u0131k s\u0131k ba\u015fta deprem ve sel olmak \u00fczere afetlere maruz kalan T\u00fcrk devletleri aras\u0131nda ve T\u00fcrk Konseyi \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda b\u00f6yle bir kurumun olu\u015fturulmas\u0131, k\u00fcresel seviyede kurulmas\u0131ndan daha kolayd\u0131r. AFAD ve T\u0130KA uluslararas\u0131 alanda afetlere m\u00fcdahale ve insani yard\u0131m konular\u0131ndaki tecr\u00fcbeleriyle T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131ndaki benzer kurumlar\u0131n katk\u0131s\u0131yla M\u00fc\u015fterek \u0130nsani M\u00fcdahale G\u00fcc\u00fc olu\u015fturulmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck edebilir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, T\u00fcrk M\u00fc\u015fterek Pasaportu&#8217;dur. T\u00fcrk Konseyi \u00fcyelerinin vatanda\u015flar\u0131, kimlik belgeleriyle birbirlerinin \u00fclkelerinde herhangi bir ba\u015fka belgeye ihtiya\u00e7 duymadan seyahat edebilmelidir. T\u00fcrkiye&#8217;nin Azerbaycan ve KKTC ile aras\u0131nda var olan kimlikle seyahat rejimi, t\u00fcm T\u00fcrk Konseyi \u00fcyelerine yay\u0131labilir.<\/p>\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, T\u00fcrk \u00dcniversitesinin kurulmas\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye ile Kazakistan ve K\u0131rg\u0131zistan aras\u0131ndaki anla\u015fmalarla kurulmu\u015f iki \u00fcniversite mevcuttur. Bunlardan edinilen tecr\u00fcbeler, t\u00fcm T\u00fcrk Konseyi \u00fcyelerinin kat\u0131l\u0131m\u0131yla kurulacak bir T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 \u00dcniversitesi i\u00e7in yol g\u00f6sterici olacakt\u0131r. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6nde gelen ilim insanlar\u0131n\u0131n e\u011fitim ve ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in bir araya gelecekleri bu irfan yuvas\u0131nda sadece T\u00fcrk Konseyi \u00fcyesi \u00fclkelerinden de\u011fil, Balkanlardan Kuzey Afrika&#8217;ya, Orta Do\u011fu&#8217;dan Uzak Asya&#8217;ya kadar \u00e7ok geni\u015f bir co\u011frafyadan gelecek olan ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6\u011frenciler T\u00fcrk\u00e7e e\u011fitim alabilirler. Diploman\u0131n t\u00fcm T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 \u00fclkelerinde tan\u0131n\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n temin edilmesiyle, bu \u00fcniversite mezunlar\u0131n\u0131n gelecekte T\u00fcrk Konseyi \u00fclkelerinde rahatl\u0131kla \u00e7al\u0131\u015fabilmelerinin de \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lacakt\u0131r. Bu \u00fcniversitenin Semerkand veya Buhara&#8217;da kurulmas\u0131 uygun olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk devletleri aras\u0131nda \u00fcst seviyede b\u00fct\u00fcnle\u015fmenin yolunu a\u00e7acak her t\u00fcrl\u00fc giri\u015fim T\u00fcrkiye Y\u00fczy\u0131l\u0131 mefkuresinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine de ivme kazand\u0131racakt\u0131r. T\u00fcrkiye bu y\u00f6ndeki \u00e7abalar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkleri birbirine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya eklemleme y\u00f6n\u00fcndeki giri\u015fimlerin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131, yeni b\u00fcy\u00fck satran\u00e7 tahtas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmekte olan Avrasya co\u011frafyas\u0131ndaki \u00fclkelerin Rusya, \u00c7in, Hindistan ve ABD aras\u0131ndaki rekabet ve gerilimler dolay\u0131s\u0131yla sa\u011fa sola savrulmas\u0131n\u0131 da engelleyecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yakla\u015f\u0131k 30 y\u0131l boyunca devam eden \u00e7abalar sonucunda T\u00fcrk \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131n\u0131n (T\u00fcrk Konseyi) hayata ge\u00e7irilmesi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir anlam ta\u015f\u0131yor. Bu yap\u0131n\u0131n t\u00fcm T\u00fcrk devletleri i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir b\u00fct\u00fcnle\u015ftirici kuruma d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ve ileriki y\u0131llarda g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f siyasi i\u015f birli\u011finin temel zemini h\u00e2line gelmesi i\u00e7in g\u00fcn\u00fcm\u00fczde at\u0131lan ad\u0131mlar \u00f6nemli. Avrupa K\u00f6m\u00fcr ve \u00c7elik Toplulu\u011funun zamanla bug\u00fcnk\u00fc Avrupa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":11654,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-7423","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7423","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7423"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7423\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11654"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7423"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7423"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7423"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}