Azerbaycan T\u00fcrk\u00e7esinde satran\u00e7 oyununa “\u015fahmat” denir. Bak\u00fc’n\u00fcn Karaba\u011f’\u0131 ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 silahl\u0131 gruplardan temizlemek i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi harek\u00e2t uzun y\u0131llard\u0131r devam eden bir \u015fahmat\u0131n son hamlesi say\u0131labilir mi? Art\u0131k Erivan’\u0131n mat oldu\u011funu ve bir hamle daha yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir miyiz?<\/p>\n
Ermenistan’\u0131n kendi iyili\u011fine olan \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n \u015fart\u0131 Azerbaycan’\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve Karaba\u011f’daki egemenli\u011fini kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z tan\u0131maktan ge\u00e7iyor. Sa\u011fduyu sahibi bir\u00e7ok Ermeni bunun fark\u0131nda. T\u00fcrkiye ile s\u0131n\u0131r\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve diplomatik ili\u015fkilerin kurulmas\u0131ndan, Ermenistan’\u0131n Kafkasya’da olu\u015facak refah alan\u0131n\u0131n bir payda\u015f\u0131 h\u00e2line gelebilmesine kadar bir\u00e7ok konu, Ermenistan’\u0131n T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca hissiyattan kurtulmas\u0131na ba\u011fl\u0131. Bunun ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fine dair \u015f\u00fcpheler ta\u015f\u0131mam\u0131n en \u00f6nemli sebebi Ermenistan’\u0131n bu oyun masas\u0131na kendi ba\u015f\u0131na oturmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011finden kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n
Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda y\u00fczy\u0131llarca bar\u0131\u015f ve huzur i\u00e7inde ya\u015fayan ve “millet-i sad\u0131ka” s\u0131fat\u0131n\u0131 kazanan Ermenileri devlete kar\u015f\u0131 ayakland\u0131ranlar \u0130ngiltere ve Rusya’yd\u0131. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Do\u011fu Anadolu’daki Amerikal\u0131 misyonerler de bu k\u0131\u015fk\u0131rtman\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015flard\u0131. \u0130ngiltere ve Rusya, Ermenilerin hak ve menfaatleri i\u00e7in de\u011fil kendi siyasi \u00f6nceliklerini temin etmek maksad\u0131yla Ermenileri -satran\u00e7 tabiriyle piyon olarak kullanm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n
Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra Sovyetler Birli\u011fi’ni kuranlar, T\u00fcrkiye ile Azerbaycan’\u0131n ve T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kesmek i\u00e7in Ermenileri kulland\u0131lar. Nahcivan ile Azerbaycan aras\u0131na Ermenistan topraklar\u0131n\u0131 yerle\u015ftirdiler. Hatta tarihsel olarak Ermenilerin h\u00e2kimiyetine hi\u00e7 girmemi\u015f olan Erivan’\u0131 Azerbaycan’dan kopar\u0131p, Ermenistan Sovyet Cumhuriyeti’nin ba\u015fkenti h\u00e2line getirdiler. SSCB’yi y\u00f6netenlerin de niyeti Ermeni halk\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcn bir refah seviyesine ta\u015f\u0131mak de\u011fildi elbet. E\u015f zamanl\u0131 olarak Orta Asya T\u00fcrk halklar\u0131n\u0131n leh\u00e7elerini birer yabanc\u0131 dilmi\u015f gibi ba\u015fkala\u015ft\u0131rmak, milliyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahip olan ayd\u0131nlar\u0131 yok etmek ve T\u00fcrk k\u00f6kenlileri orduda geri hizmetlerde tutarak, silahlara a\u015fina olmalar\u0131na m\u00e2ni olmak hep ayn\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00fcr\u00fcnleriydi.<\/p>\n
Sovyetler da\u011f\u0131l\u0131nca Rusya Ermenistan’\u0131 Kafkasya’daki stratejik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcss\u00fc olarak de\u011ferlendirdi. Bu \u00fclkenin Bat\u0131 ile ili\u015fkilerini geli\u015ftirmesine engel olmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 gibi, 30 y\u0131l boyunca kanayan bir yaraya d\u00f6n\u00fc\u015fecek olan Ermenistan’\u0131n Karaba\u011f’\u0131 i\u015fgaline ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yakt\u0131. ABD ve Fransa ise, bir yandan \u00fclkelerindeki Ermeni diasporalar\u0131n\u0131n i\u00e7 siyasetteki rol\u00fcn\u00fc hesaba katarak, di\u011fer yandan da Kafkasya’daki enerji denkleminde etkin olabilmek i\u00e7in Azerbaycan-Ermenistan ihtilaf\u0131na bir \u015fekilde m\u00fcdahil oldular. Bu s\u00fcre\u00e7te \u0130ngiltere kenarda durur gibi yapan ama en fazla kazan\u00e7 sa\u011flayan d\u0131\u015f akt\u00f6r olmay\u0131 ba\u015fard\u0131.<\/p>\n
Brzezinsky’nin tabiriyle “b\u00fcy\u00fck bir satran\u00e7 tahtas\u0131na” d\u00f6n\u00fc\u015fen Kafkasya’da Azerbaycan, bir yandan enerji kaynaklar\u0131 \u00fczerindeki mill\u00ee egemenli\u011fini sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131rken di\u011fer yandan da vatan topra\u011f\u0131 Karaba\u011f’\u0131 kurtarmak i\u00e7in uzun soluklu bir stratejiyi sab\u0131rl\u0131 bir \u015fekilde ilmek ilmek dokudu. 44 g\u00fcnl\u00fck vatan muharebesiyle Karaba\u011f’\u0131n b\u00fcy\u00fck oranda i\u015fgalden kurtar\u0131lmas\u0131yla, Rusya-ABD-Fransa \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00fcye oldu\u011fu Minsk Grubu i\u015fsiz ve i\u015flevsiz kald\u0131. Tabii ki, bu \u00fc\u00e7 \u00fclkenin al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndan vazge\u00e7mesi beklenemezdi ve \u00f6yle de oldu.<\/p>\n
Rusya, iki \u00fclke aras\u0131ndaki ara bulucu olarak ate\u015fkesi koruma g\u00f6revini \u00fcstlendi. ABD ve Fransa ise bir yandan Minsk Grubu’nu yeniden hayata d\u00f6nd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, di\u011fer yandan da Ermenistan’\u0131 cesaretlendirici giri\u015fimlerde bulundu. ABD ile Ermenistan aras\u0131ndaki tatbikat bu t\u00fcrden giri\u015fimlerin en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rne\u011fiydi. Bu destek belki Erivan’\u0131n \u00e7ok ho\u015funa gitti ama Moskova’y\u0131 son derece rahats\u0131z etti. Ermenistan Parlamentosunun, Ukrayna Sava\u015f\u0131 sebebiyle Putin’e kar\u015f\u0131 tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tav\u0131r Moskova’n\u0131n Erivan’la aras\u0131na net bir mesafe koymas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n
Bunlar olurken, Ermeni ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n yollara d\u00f6\u015fedi\u011fi may\u0131nlar sebebiyle \u00e7ok say\u0131da Azerbaycan vatanda\u015f\u0131 hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Bak\u00fc’n\u00fcn t\u00fcm uyar\u0131lar\u0131na ra\u011fmen, Ermeni ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar silahlar\u0131n\u0131 b\u0131rakmad\u0131lar.<\/p>\n
D\u00fcnyan\u0131n New York’taki BM Genel Kuruluna kilitlendi\u011fi bir anda, 6 Azerbaycan polisinin \u015fehit olmas\u0131na yol a\u00e7an may\u0131nl\u0131 sald\u0131r\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Azerbaycan Ordusu ter\u00f6rle m\u00fccadele harek\u00e2t\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131. 24 saatten k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde Ermeni ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n t\u00fcm mevzileri yok edildi. Silahlar\u0131n\u0131 b\u0131rakan ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar beyaz bayrak \u00e7ekip teslim oldular.<\/p>\n
Azerbaycan b\u00f6ylece Karaba\u011f’\u0131n tamamen kurtar\u0131lmas\u0131 yolunda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131m daha atm\u0131\u015f oldu. Ama yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda da ifade etti\u011fim gibi bu satran\u00e7 oyununun burada bitti\u011fini s\u00f6ylemek i\u00e7in hen\u00fcz erken. Zira ABD ve Fransa’daki diaspora Pa\u015finyan’a muhalif radikal Ermeni siyasi gruplar\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmaya devam edecek gibi duruyor. Aksi takdirde varl\u0131k sebepleri b\u00fcy\u00fck darbe al\u0131r. VVashington ve Paris ne yap\u0131p, edip alanda tekrar g\u00f6z\u00fckmeye \u00e7al\u0131\u015facaklar. \u00c7\u00f6z\u00fcmde rol oynayabilmek i\u00e7in problemin yeniden alevlenmesi i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterecekler. Rusya ise kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 da g\u00f6zeten bir Azerbaycan-Ermenistan anla\u015fmas\u0131n\u0131 in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015facak. T\u00fcrkiye, “iki devlet tek millet \u015fiar\u0131 ve \u015eu\u015fa ittifak’\u0131 muvacehesinde Azerbaycan’la omuz omuza olacak. \u0130ran, masaya oturabilmek i\u00e7in f\u0131rsat kollayacak.<\/p>\n
Son harek\u00e2tla Azerbaycan \u015fahmat oyununda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir avantaj kazanarak Erivan’\u0131 mat etti. Ama \u015fah\u0131 deviremedi. Zira Erivan \u015fah de\u011fil!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Azerbaycan T\u00fcrk\u00e7esinde satran\u00e7 oyununa “\u015fahmat” denir. Bak\u00fc’n\u00fcn Karaba\u011f’\u0131 ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 silahl\u0131 gruplardan temizlemek i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi harek\u00e2t uzun y\u0131llard\u0131r devam eden bir \u015fahmat\u0131n son hamlesi say\u0131labilir mi? Art\u0131k Erivan’\u0131n mat oldu\u011funu ve bir hamle daha yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir miyiz? Ermenistan’\u0131n kendi iyili\u011fine olan \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n \u015fart\u0131 Azerbaycan’\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve Karaba\u011f’daki egemenli\u011fini kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z tan\u0131maktan ge\u00e7iyor. Sa\u011fduyu sahibi […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":11385,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-7394","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7394","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7394"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7394\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}