Avrupa Birli\u011fi Komisyonu’nun Kom\u015fuluk ve Geni\u015flemeden Sorumlu \u00dcyesi Oliver Varhelyi ge\u00e7en hafta ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Ankara ziyaretinde -kendisinden \u00f6nce AB yetkililerinin defalarca dile getirdi\u011fi gibi- T\u00fcrkiye ile AB aras\u0131nda “pozitif” bir g\u00fcndem olu\u015fturmaktan s\u00f6z etti. Varhelyi’nin ifadesiyle, s\u00f6z konusu pozitif g\u00fcndem “diyalo\u011fu ve i\u015fbirli\u011fini yo\u011funla\u015ft\u0131rma, mevcut f\u0131rsat penceresinden en iyi \u015fekilde yararlanmak i\u00e7in ortak refah ve istikrar\u0131 destekleme, vize kolayl\u0131\u011f\u0131, ticari konular ve yat\u0131r\u0131m f\u0131rsatlar\u0131na y\u00f6nelik temaslar\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rma” hususlar\u0131n\u0131 ihtiva edecekmi\u015f.<\/p>\n
AB Komiseri, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Fidan’la yapt\u0131\u011f\u0131 ortak bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda da “Ankara’da yeni h\u00fck\u00fcmetin kurulmu\u015f olmas\u0131yla birlikte AB-T\u00fcrkiye ili\u015fkilerini ilerletebilece\u011fimiz! d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum” ifadesini kullanm\u0131\u015f.<\/p>\n
Macaristan uyruklu AB Komiseri Varhelyi’nin hen\u00fcz AB Komisyonunda g\u00f6rev almad\u0131\u011f\u0131, bir diplomat olarak \u00fclkesinin Br\u00fcksel’deki daim\u00ee temsilci yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc 2012’de T\u00fcrkiye-AB ili\u015fkilerinde bir pozitif g\u00fcndem zaten vard\u0131. O tarihte Varhelyi’nin koltu\u011funda \u00c7ek vatanda\u015f\u0131 Stefan F\u00fcle oturuyordu. 17 May\u0131s 2012’de F\u00fcle’nin kat\u0131l\u0131m\u0131yla, o zamanki ad\u0131 Avrupa Birli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 olan kurumumuzda bir a\u00e7\u0131l\u0131\u015f toplant\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f ve “Pozitif G\u00fcndem” resmen a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Bundan 11 y\u0131l \u00f6nce, T\u00fcrkiye-AB ili\u015fkilerindeki t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcya gidermek i\u00e7in ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir bulu\u015f gibi \u00f6n\u00fcm\u00fcze getirilen “pozitif g\u00fcndem” \u015f\u00f6yle tarif ediliyordu:<\/p>\n
“Pozitif G\u00fcndem, T\u00fcrkiye’nin AB kat\u0131l\u0131m s\u00fcrecine ivme kazand\u0131rmak amac\u0131yla ba\u015flat\u0131lan yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemi olarak belirlendi. M\u00fczakere s\u00fcrecine alternatif olmayan, aksine T\u00fcrkiye’nin AB’ye kat\u0131l\u0131m m\u00fczakereleri s\u00fcrecini desteklemek amac\u0131yla geli\u015ftirilen bu y\u00f6ntem ile vize, siyasi reformlar, enerji, ter\u00f6rle m\u00fccadele ve Avrupa Komisyonunda T\u00fcrk uzmanlar\u0131n g\u00f6revlendirilmesi gibi T\u00fcrkiye-AB ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem arz eden konularda i\u015f birli\u011fi mekanizmalar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi ama\u00e7lan\u0131yor. ” “Ayr\u0131ca, 8 fas\u0131lda olu\u015fturulan \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131yla teknik a\u00e7\u0131l\u0131\u015f ve kapan\u0131\u015f kriterlerinin yerine getirilmesi ve siyasi blokajlar kalkt\u0131\u011f\u0131nda birden fazla fasl\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede ve tek seferde m\u00fczakerelere a\u00e7\u0131labilmesi hedefleniyor. ”<\/p>\n
2012’deki pozitif g\u00fcndem tarifiyle 2023’tekini mukayese edelim ve 11 y\u0131lda neler olmu\u015f bakal\u0131m…<\/p>\n
Her \u015feyden evvel, pozitif g\u00fcndemin ba\u015flat\u0131lma sebebinin T\u00fcrkiye-AB ili\u015fkilerine h\u0131z kazand\u0131rmak oldu\u011fu s\u00f6ylenmi\u015fti. Pozitif g\u00fcndem ba\u015flamadan evvel T\u00fcrkiye-AB m\u00fczakerelerinde 12 fas\u0131l a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. S\u00f6zde ili\u015fkilere h\u0131z kazand\u0131racak olan s\u00fcre\u00e7 ba\u015flad\u0131ktan sonra 2013 ve 2015’te toplam iki fas\u0131l daha a\u00e7\u0131ld\u0131. 2015’ten bu yanda da m\u00fczakere masas\u0131nda yaprak k\u0131m\u0131ldam\u0131yor. Bir\u00e7ok ba\u015fka dinamik s\u00fcreci etkilemi\u015f olsa da pozitif g\u00fcndemin gayesine ula\u015famam\u0131\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131k bir ger\u00e7ek.<\/p>\n
11 y\u0131l \u00f6nce yine pozitif g\u00fcndem kapsam\u0131nda “vizelerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan” s\u00f6z ediliyordu. T\u00fcrkiye ile AB aras\u0131nda 2013’te geri kabul anla\u015fmas\u0131na paralel olarak vize muafiyeti konusunda da anla\u015fmaya var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Pozitif g\u00fcndemin ilk versiyonun \u00fczerinden 11 y\u0131l, vize muafiyeti mutabakat\u0131n\u0131n \u00fczerinden ise 10 y\u0131l ge\u00e7mi\u015fken gelinen noktada AB “vize kolayl\u0131\u011f\u0131ndan” s\u00f6z ediyor.<\/p>\n
D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hakan Fidan, AB’nin T\u00fcrkiye’ye taahh\u00fct edip de 10 y\u0131ld\u0131r ad\u0131m atmad\u0131\u011f\u0131 vizelerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunu AB Komiseri’nin ziyareti s\u0131ras\u0131nda hakl\u0131 olarak dile getirdi. Fidan, “Vize serbestisi s\u00fcrecinde ilerlemeler kaydedilmesi beklentilerimiz aras\u0131ndad\u0131r” diyor. AB taraf\u0131 ise bu topa hi\u00e7 girmiyor.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’nin beklentisi vize prosed\u00fcrlerinin kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, ret say\u0131s\u0131n\u0131n azalmas\u0131, daha az evrak istenmesi vs. de\u011fildir; vize uygulamas\u0131n\u0131n tamamen kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u015eayet pozitif g\u00fcndem diye bir \u015fey olacaksa, bunun ilk maddesinin T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131n\u0131n Ankara Anla\u015fmas\u0131 ve Katma Protokol h\u00fck\u00fcmleri gere\u011fince zaten hak etmi\u015f olduklar\u0131 AB \u00fclkelerinde serbest dola\u015f\u0131m hakk\u0131n\u0131n derh\u00e2l temin edilmesi olarak belirlenmesi gerekir.<\/p>\n
Vize konusunda, AB’nin alg\u0131 y\u00f6netimi \u00e7abalar\u0131n\u0131n T\u00fcrk kamuoyunda maalesef ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemliyorum. Bir\u00e7ok k\u00f6\u015fe yazar\u0131 ve yorumcu, “Vize kuyru\u011fu sona ersin, randevu s\u00fcreleri k\u0131sals\u0131n” \u015feklinde g\u00f6r\u00fc\u015fler dile getiriyor. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n da s\u00fcrekli vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi T\u00fcrkiye’nin hakl\u0131 talebinin vize kolayl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, vizenin tamamen kald\u0131r\u0131lmas\u0131 oldu\u011fu \u015feklindeki net tutumunun kamuoyunun tamam\u0131nca benimsenmesi i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermeliyiz.<\/p>\n
Pozitif g\u00fcndemin orijinal muhtevas\u0131nda ayr\u0131ca “siyasi reformlar, ter\u00f6rle m\u00fccadele ve enerji” ba\u015fl\u0131klar\u0131 da yer al\u0131yordu. AB’nin 15 Temmuz darbe giri\u015fimi ve Suriye’nin kuzeyindeki PKK yap\u0131lanmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye’ye ne \u00f6l\u00e7\u00fcde destek oldu\u011fu\/olmad\u0131\u011f\u0131 ortada. \u0130\u015f adamlar\u0131m\u0131z\u0131n, \u00f6\u011frencilerimizin, akademisyenlerimizin vize alamad\u0131klar\u0131 amaFET\u00d6, PKK ve di\u011fer ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri mensuplar\u0131n\u0131n ellerini kollar\u0131n\u0131 sallayarak AB \u00fclkelerinde “serbest dola\u015f\u0131m hakk\u0131na sahip olduklar\u0131” bir d\u00f6nemde, herh\u00e2lde AB’yle ili\u015fkilerde en son konu\u015fulacak husus ter\u00f6rle m\u00fccadeledir. Zaten yeni komiser Varhelyi a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bu konular\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131ndan k\u00f6\u015fesinden bile ge\u00e7memi\u015f. Enerji konusu ise, Fransa’n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde T\u00fcrkiye’nin d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir Akdeniz Enerji Forumu giri\u015fimi ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zaten darbe alm\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn AB’nin enerji i\u015f birli\u011finden anlad\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye’nin kendi inisiyatifiyle T\u00fcrkiye ve KKTC deniz yetki alanlar\u0131nda hidrokarbon aramaktan vazge\u00e7mesinden ibaret.<\/p>\n
Peki G\u00fcmr\u00fck Birli\u011fi’nin g\u00fcncellenmesi, “yeni” pozitif g\u00fcndemin neresinde? Varhelyi ticari konular ve yat\u0131r\u0131mlarda yeni f\u0131rsat pencerelerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan s\u00f6z ediyor. Ama T\u00fcrkiye’nin bu alanlardaki teklifleri be\u015f y\u0131ld\u0131r AB Komisyonu taraf\u0131ndan cevaps\u0131z b\u0131rak\u0131l\u0131yor. Dahas\u0131, Ye\u015fil Mutabakat\u0131n vadesi yakla\u015ft\u0131k\u00e7a, T\u00fcrk \u00fcr\u00fcnlerinin AB pazar\u0131na giri\u015finde yeni engellerin \u00e7\u0131kabilece\u011fi endi\u015fesi ihracat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z aras\u0131nda art\u0131yor.<\/p>\n
Pozitif g\u00fcndem diye sunulan \u00e7er\u00e7evenin i\u00e7inde AB’nin d\u00f6rt elle sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 asl\u0131nda tek bir konu var. Ge\u00e7ti\u011fimiz d\u00f6nemde de T\u00fcrkiye denilince Br\u00fcksel’dekilerin akl\u0131na gelen tek konu olan g\u00f6\u00e7\u00fcn \u00f6nlenmesi. AB T\u00fcrkiye’yi epeyce bir zamand\u0131r, “di\u011ferleriyle e\u015fit olarak de\u011ferlendirilecek bir aday \u00fclke” olarak de\u011fil, AB D\u0131\u015f \u0130li\u015fkiler ve G\u00fcvenlik Politikas\u0131 Y\u00fcksek Temsilcisi Josep Borrell’in 13 Ekim 2022’deki ifadesiyle “bah\u00e7eyi istila etmeye \u00e7al\u0131\u015fan orman\u0131” durdurmaya yarayan bir duvar olarak g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n
Gelinen noktada, T\u00fcrkiye-AB ili\u015fkilerinin taraflar\u0131n kendilerine g\u00f6re tarif etti\u011fi ama 11 y\u0131ld\u0131r amac\u0131na ula\u015famam\u0131\u015f s\u00f6zde pozitif g\u00fcndemlere ihtiyac\u0131 yok. 15 Mart 2019’dan bu yana toplanmayan Ortakl\u0131k Konseyi’nin d\u0131\u015fi\u015fleri bakanlar\u0131 seviyesinde toplanarak, m\u00fczakerelerin yeniden ba\u015flat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in neler yap\u0131laca\u011f\u0131na karar vermesine ihtiyac\u0131 var.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Avrupa Birli\u011fi Komisyonu’nun Kom\u015fuluk ve Geni\u015flemeden Sorumlu \u00dcyesi Oliver Varhelyi ge\u00e7en hafta ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Ankara ziyaretinde -kendisinden \u00f6nce AB yetkililerinin defalarca dile getirdi\u011fi gibi- T\u00fcrkiye ile AB aras\u0131nda “pozitif” bir g\u00fcndem olu\u015fturmaktan s\u00f6z etti. Varhelyi’nin ifadesiyle, s\u00f6z konusu pozitif g\u00fcndem “diyalo\u011fu ve i\u015fbirli\u011fini yo\u011funla\u015ft\u0131rma, mevcut f\u0131rsat penceresinden en iyi \u015fekilde yararlanmak i\u00e7in ortak refah ve istikrar\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":11665,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-7343","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7343","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7343"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7343\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11665"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}