\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki hafta Litvanya’n\u0131n ba\u015fkenti Vilnius’ta yap\u0131lacak olan NATO Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Zirvesi’nde ele al\u0131nacak en \u00f6nemli konu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 Ukrayna geli\u015fmeleri olacak. 2008’deki B\u00fckre\u015f Zirvesi’nde al\u0131nan kararlar \u00e7er\u00e7evesinde \u0130ttifak’\u0131n -G\u00fcrcistan’la birlikte- \u00fcyelik perspektifi sundu\u011fu Ukrayna’n\u0131n NATO’ya \u00fcye olmak i\u00e7in yo\u011fun bir \u00e7aba i\u00e7inde oldu\u011fu g\u00f6zlemleniyor. Fakat Vilnius Zirvesi’nde bu \u00fclkenin \u00fcyeli\u011fe davet edilmesi iki temel sebeple m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n
Birincisi, h\u00e2lihaz\u0131rda Rusya ile sava\u015f h\u00e2linde bulunan bir devletin \u00fcyeli\u011fe kabul edilmesi NATO ile Rusya aras\u0131nda bir sava\u015f \u00e7\u0131kmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Zira NATO Antla\u015fmas\u0131n\u0131n 5. Maddesi, \u00fcyelerden herhangi birine yap\u0131lan silahl\u0131 bir sald\u0131r\u0131ya \u0130ttifak’\u0131n di\u011fer \u00fcyeleri taraf\u0131ndan topluca kar\u015f\u0131l\u0131k verilmesi h\u00fckm\u00fcn\u00fc i\u00e7eriyor. Birle\u015fmi\u015f Milletler Antla\u015fmas\u0131n\u0131n 51. Maddesinde d\u00fczenlenmi\u015f olan “m\u00fc\u015fterek me\u015fru m\u00fcdafaa” ilkesine dayanan 5. Maddenin uygulanmazsa NATO varolu\u015f sebebini kaybeder. Uygulan\u0131rsa \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. H\u00e2l b\u00f6yle olunca, elan Rusya ile \u00e7at\u0131\u015fmakta olan Ukrayna’n\u0131n \u015fu an i\u00e7in NATO \u00fcyesi olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n
\u0130kincisi, Ukrayna’daki Sava\u015f sona erse de bu devletin NATO’ya al\u0131nmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan \u00fcyeler mevcut. Ukrayna Devlet Ba\u015fkan\u0131 Zelensky yapt\u0131\u011f\u0131 son a\u00e7\u0131klamalarda, sava\u015ftan sonra \u00fclkesinin ittifak’a \u00fcye olarak al\u0131nmas\u0131n\u0131 bekledi\u011fini ifade ediyor. B\u00fckre\u015f Zirvesi’nden bu yana ge\u00e7en 15 y\u0131l i\u00e7inde Rusya, G\u00fcrcistan ve Ukrayna’n\u0131n NATO \u00fcyeli\u011fine izin vermeyece\u011fini defalarca vurgulad\u0131. Buna engel olmak i\u00e7in 2008’de G\u00fcrcistan’a asker\u00ee m\u00fcdahalede bulunan Rusya, ard\u0131ndan Ukrayna’n\u0131n K\u0131r\u0131m b\u00f6lgesini i\u015fgal etti. Bir y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir de Ukrayna’yla sava\u015f\u0131yor. Moskova’n\u0131n gelecekte bu tavr\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirece\u011fine dair en ufak bir emare yok. Yani Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131 sona erdikten sonra da hi\u00e7bir h\u00e2l ve \u015fartta Rusya’n\u0131n Ukrayna’n\u0131n NATO \u00fcyeli\u011fine izin verece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Hatta muhtemel bir Rusya-Ukrayna bar\u0131\u015f antla\u015fmas\u0131n\u0131n maddelerinden birinin de Ukrayna’n\u0131n NATO’ya girmekten vazge\u00e7mesiyle ilgili olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Dolay\u0131s\u0131yla, Vilnius Zirvesi’nde Rusya’n\u0131n hi\u00e7bir zaman izin vermeyece\u011fini bile bile Ukrayna’ya \u00fcyelik daveti veya sava\u015ftan sonra \u00fcyelik garantisi verilmesine bir\u00e7ok \u00fcye hay\u0131r diyecektir.<\/p>\n
Elbette NATO’nun bir te\u015fkilat olarak alaca\u011f\u0131 kararlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ABD ve \u0130ngiltere gibi devletlerin Ukrayna’ya “g\u00fcvenlik garantileri” vermesinin \u00f6n\u00fcnde bir engel bulunmamaktad\u0131r. Ama unutmamak laz\u0131m ki, b\u00f6ylesi garantilerin Rusya ile bu \u00fclkeler aras\u0131nda do\u011furaca\u011f\u0131 gerginlikler NATO’yu da do\u011frudan ilgilendirecek durumlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7abilece\u011finden son derece risklidir.<\/p>\n
Ukrayna ba\u015fl\u0131ca g\u00fcndem maddesi olsa da Vilnius Zirvesi’nde NATO \u00fcyeleri asl\u0131nda Ukrayna sava\u015f\u0131 \u00fczerinden Rusya’ya kar\u015f\u0131 tutumlar\u0131n\u0131 sertle\u015ftirmeyi de tart\u0131\u015facaklar. Ge\u00e7en y\u0131l Madrid’de yap\u0131lan toplant\u0131da al\u0131nan kararlar \u00e7er\u00e7evesinde NATO \u00fcyelerinin Geli\u015ftirilmi\u015f \u0130leri Mevcudiyet ad\u0131 alt\u0131nda Litvanya’da konu\u015fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fc\u015fterek asker\u00ee birli\u011fe katk\u0131lar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Son bir y\u0131l i\u00e7inde ABD, \u0130ngiltere, Fransa, Kanada ve Almanya y\u00fcksek haz\u0131rl\u0131k seviyesindeki birli\u011fe katk\u0131lar\u0131n\u0131 art\u0131rmakla beraber askerlerini kendi \u00fcslerinde tutmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar. Di\u011fer NATO \u00fcyelerinden ise hen\u00fcz bir destek gelmedi. Litvanya’daki NATO askerlerinin ve silahlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 Moskova taraf\u0131ndan “kabul edilemez” bulunuyor. Bu da ister istemez bir\u00e7ok NATO \u00fcyesinin Geli\u015ftirilmi\u015f \u0130leri Mevcudiyet’e yapmalar\u0131 beklenen katk\u0131 konusunda beklenenden yava\u015f hareket etmelerine yol a\u00e7\u0131yor. Di\u011fer yandan, yine Madrid’de al\u0131nan kararlar \u00e7er\u00e7evesinde tarihinin en b\u00fcy\u00fck Hava-Deniz m\u00fc\u015fterek asker\u00ee tatbikat\u0131n\u0131 ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda ger\u00e7ekle\u015ftiren NATO’nun, buna benzer ad\u0131mlar\u0131 ileride de atmak i\u00e7in Vilnius’ta yeni kararlar almas\u0131 beklenebilir.<\/p>\n
Finlandiya’n\u0131n \u00fcye olarak ilk kez kat\u0131laca\u011f\u0131 Zirve’de \u0130sve\u00e7’in yer alamayaca\u011f\u0131 art\u0131k kesinlik kazand\u0131. \u0130sve\u00e7’in NATO’ya kat\u0131l\u0131m\u0131yla ilgili antla\u015fma 31 NATO \u00fcyesinden 29’u taraf\u0131ndan onayland\u0131. T\u00fcrkiye’deki gibi Macaristan’da da parlamento hen\u00fcz antla\u015fmay\u0131 onaylam\u0131\u015f de\u011fil. \u0130sve\u00e7 ge\u00e7en y\u0131l Madrid’de verdi\u011fi taahh\u00fctleri yerine getirmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e Ankara’n\u0131n tavr\u0131 de\u011fi\u015fmeyecek.<\/p>\n
Vilnius Zirvesi’nde T\u00fcrkiye ter\u00f6rle m\u00fccadele konusunda NATO \u00fcyelerinin daha kararl\u0131 bir tutum i\u00e7inde bulunmalar\u0131n\u0131 bir kez daha talep ederek, Zirve kararlar\u0131nda bu konuyla ilgili t\u00fcm \u00fcyeleri ba\u011flayacak net ifadelerin yer almas\u0131 i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterecek. Madrid sonu\u00e7 bildirgesinde yer alandan daha kapsaml\u0131 bir ter\u00f6rle ortak m\u00fccadele mekanizmas\u0131n\u0131n Vilnius’da olu\u015fturulmas\u0131 zor g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Ankara’n\u0131n, Suriye’nin kuzeyindeki ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerine ABD ba\u015fta olmak \u00fczere NATO \u00fcyeleri taraf\u0131ndan verilen deste\u011fin ortadan kalmas\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc diplomatik giri\u015fimler de Vilnius’ta devam edecek.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki hafta Litvanya’n\u0131n ba\u015fkenti Vilnius’ta yap\u0131lacak olan NATO Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Zirvesi’nde ele al\u0131nacak en \u00f6nemli konu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 Ukrayna geli\u015fmeleri olacak. 2008’deki B\u00fckre\u015f Zirvesi’nde al\u0131nan kararlar \u00e7er\u00e7evesinde \u0130ttifak’\u0131n -G\u00fcrcistan’la birlikte- \u00fcyelik perspektifi sundu\u011fu Ukrayna’n\u0131n NATO’ya \u00fcye olmak i\u00e7in yo\u011fun bir \u00e7aba i\u00e7inde oldu\u011fu g\u00f6zlemleniyor. Fakat Vilnius Zirvesi’nde bu \u00fclkenin \u00fcyeli\u011fe davet edilmesi iki temel […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":11736,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-7211","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7211"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7211\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11736"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}