{"id":7094,"date":"2023-05-21T17:20:01","date_gmt":"2023-05-21T14:20:01","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=7094"},"modified":"2024-03-06T14:35:11","modified_gmt":"2024-03-06T11:35:11","slug":"abd-ve-akdeniz-turkiye-gazetesi-21-05-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=7094","title":{"rendered":"ABD ve Akdeniz &#8211; T\u00fcrkiye Gazetesi (21.05.2023)"},"content":{"rendered":"<p>ABD ve Akdeniz<\/p>\n<p>ABD donanmas\u0131na ba\u011fl\u0131 unsurlar\u0131n Yunanistan&#8217;dan sonra K\u0131br\u0131s Rum Kesimi limanlar\u0131n\u0131 da s\u0131k\u00e7a ziyaret etmeye ba\u015flamalar\u0131 hem Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti&#8217;nin hem de T\u00fcrkiye&#8217;nin tepkilerini \u00e7ekiyor. Arleigh Burke isimli destroyerin ge\u00e7en hafta Limasol liman\u0131na yana\u015fmas\u0131yla ilgili olarak D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada, &#8220;ABD&#8217;nin b\u00f6lgede K\u0131br\u0131s T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131n hilaf\u0131na att\u0131\u011f\u0131 denge bozucu ad\u0131mlar, bu \u00fclkenin Ada&#8217;da uzun y\u0131llar boyunca s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc tarafs\u0131z konumunu zedelemekte ve K\u0131br\u0131s&#8217;ta adil, kal\u0131c\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnde bir engel olu\u015fturmaktad\u0131r. ABD&#8217;yi bu politikalar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmeye davet ediyoruz&#8221; denildi.<\/p>\n<p>ABD K\u0131br\u0131s meselesi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tarafs\u0131z konumunu s\u00f6z konusu geminin Rum Kesimini ziyaretiyle, ya da daha \u00f6nce bir denizalt\u0131s\u0131n\u0131 buraya yollamas\u0131yla bozmad\u0131. Vashington y\u00f6netimi, Rum Kesimine uygulamakta oldu\u011fu silah ambargosunu kald\u0131rarak, bu meselede nerede durdu\u011funu zaten ilan etmi\u015fti. Eyl\u00fcl 2020&#8217;de Kongre&#8217;nin silah ambargosunun kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla ilgili karar\u0131ndan sonra ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Antony Blinken 2023 mali y\u0131l\u0131 i\u00e7in de GKRY&#8217;ye silah sat\u0131\u015f\u0131 \u00f6n\u00fcnde bir engel olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015fti. T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan &#8220;\u015fiddetle k\u0131nanan&#8221; bu yakla\u015f\u0131m de\u011fi\u015fmedi\u011fi gibi ABD \u015fimdi de donanmas\u0131n\u0131 yava\u015f yava\u015f Rum Kesimi limanlar\u0131na sokmaya ba\u015flad\u0131. Yunanistan&#8217;\u0131n Girit ve Dedea\u011fa\u00e7 b\u00f6lgelerindeki ABD asker\u00ee hareketlili\u011fiyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ABD&#8217;nin Do\u011fu Akdeniz&#8217;de uzun s\u00fcreli yeni bir stratejiyi y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n<p>Vashington&#8217;un Akdeniz&#8217;e ilgisi 200 y\u0131l \u00f6ncesine dayan\u0131yor. Osmanl\u0131 Devleti&#8217;ne ba\u011fl\u0131 Garp Ocaklar\u0131&#8217;yla yapt\u0131\u011f\u0131 sava\u015flarda \u00f6nce ba\u015far\u0131s\u0131z olan ama 19. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda kesin bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flayan ABD, b\u00f6lgede kal\u0131c\u0131 bir \u00fcs aray\u0131\u015f\u0131na girmi\u015f ve bu \u00e7er\u00e7evede \u0130spanya&#8217;n\u0131n Mayorka adas\u0131n\u0131 kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6lgede faaliyet g\u00f6steren Amerikan ticaret gemilerini koruma bahanesiyle kurulan Akdeniz Filosuna ba\u011fl\u0131 gemiler y\u0131llar ilerledik\u00e7e s\u00f6z konusu kurulu\u015f maksad\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015f, Vashington y\u00f6netimlerinin Osmanl\u0131 Devleti&#8217;ne kar\u015f\u0131 benimsedi\u011fi politikalar\u0131n uygulanmas\u0131nda kilit rol oynayan birer araca d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdi. 1860&#8217;lardaki Girit isyan\u0131nda ve 19. Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonundaki Ermeni isyanlar\u0131nda ABD donanmas\u0131 son derece faaldi. \u00c7ok az ki\u015finin bildi\u011fi bir ger\u00e7e\u011fi burada zikretmem laz\u0131m: Ermeni isyanlar\u0131n\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda zarar g\u00f6ren Amerikan misyoner okullar\u0131n\u0131n zarar\u0131n\u0131n tazmin edilmesi i\u00e7in ABD Ba\u015fkan&#8217;\u0131n emriyle \u0130zmir liman\u0131na demirleyen ve 72 saat i\u00e7inde tazminat \u00f6denmedi\u011fi takdirde liman\u0131 topa tutmas\u0131 emri verilen ABD sava\u015f gemileri de oldu.<\/p>\n<p>Cebelitar\u0131k Bo\u011faz\u0131 ve S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131 trafi\u011fini kontrol eden \u0130ngiltere&#8217;yle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmeden uzun y\u0131llar Akdeniz&#8217;deki donanma varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren ABD, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;ndan sonra \u0130ngiltere&#8217;nin bu b\u00f6lgedeki &#8220;yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131 Bat\u0131 ad\u0131na&#8221; bir anlamda devrald\u0131. Sovyetler Birli\u011fi&#8217;nin Orta Do\u011fu ve Kuzey Afrika&#8217;ya geli\u015fini engellemek, S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131&#8217;ndan yap\u0131lan ticareti denetlemek ve 1948&#8217;den sonra \u0130srail&#8217;in g\u00fcvenli\u011fini teminat almak gibi gerek\u00e7elerle geli\u015ftirdi\u011fi Alt\u0131nc\u0131 Filo, ABD&#8217;ye m\u00fczahir \u00fclkelerde in\u015fa edilen \u00fcs ve tesislerle koordineli \u015fekilde \u00e7ok say\u0131da operasyon y\u00fcr\u00fctt\u00fc. 1958&#8217;deki L\u00fcbnan ve \u00dcrd\u00fcn m\u00fcdahalelerinden, 1973 Arap-\u0130srail Sava\u015f\u0131&#8217;na, 1990&#8217;daki K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131&#8217;ndan, 2003&#8217;teki Irak i\u015fgaline ve ard\u0131ndan Libya Harek\u00e2t\u0131na kadar bir\u00e7ok \u00f6nemli faaliyette ABD&#8217;nin Akdeniz Donanmas\u0131n\u0131n kilit pozisyonda oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Alt\u0131nc\u0131 Filo&#8217;nun ge\u00e7mi\u015fteki g\u00f6revleri aynen devam ediyor. Her ne kadar Suriye geli\u015fmeleri sebebiyle Rus donanmas\u0131 da Akdeniz&#8217;e inmi\u015fse de ABD buradaki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahkim ederek, Ruslar\u0131n doldurabilece\u011fi alan\u0131 daraltmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Dahas\u0131, Hint Okyanusu ve Basra K\u00f6rfezi&#8217;nin ard\u0131ndan usulca Akdeniz&#8217;e y\u00f6nelmi\u015f olan \u00c7in&#8217;in muhtemel giri\u015fimleri kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6n almak istiyor. Ama bunlar\u0131 yaparken de, T\u00fcrkiye&#8217;nin ve Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti&#8217;nin Do\u011fu Akdeniz&#8217;deki egemenlik sahalar\u0131nda, her iki \u00fclkeye de rahats\u0131zl\u0131k verecek tutumlar i\u00e7ine girmekten \u00e7ekinmiyor.<\/p>\n<p>Elbette ABD donanmas\u0131n\u0131n Rum Kesimi limanlar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaretlerin arkas\u0131 gelecektir. Ge\u00e7mi\u015fteki \u00f6rneklerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan k\u0131nama a\u00e7\u0131klamalar\u0131 Vashington&#8217;un tutumunu de\u011fi\u015ftirmesine yetmiyor. O h\u00e2lde belki de a\u00e7\u0131klamalar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mek ve benzeri davran\u0131\u015flara giri\u015fmeden \u00f6nce iyice d\u00fc\u015f\u00fcnmelerine yol a\u00e7acak bir ad\u0131m atmak laz\u0131m.<\/p>\n<p>ABD Sava\u015f Gemisi USS Arleigh Burke Rum Kesimi&#8217;nin Limasol Liman\u0131&#8217;n\u0131 ziyaret etti\u011finde, ka\u00e7 K\u0131br\u0131sl\u0131 Rum gemiyi g\u00f6rmeye gelmi\u015ftir bilmiyorum. Ama TCG Anadolu Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti&#8217;nin Gazima\u011fusa Liman\u0131&#8217;na bir g\u00fcn yana\u015f\u0131rsa, on binlerce T\u00fcrk&#8217;\u00fcn &#8220;Mavi Vatan Kartal\u0131&#8221;n\u0131 ziyaret i\u00e7in ko\u015facaklar\u0131ndan eminim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ABD ve Akdeniz ABD donanmas\u0131na ba\u011fl\u0131 unsurlar\u0131n Yunanistan&#8217;dan sonra K\u0131br\u0131s Rum Kesimi limanlar\u0131n\u0131 da s\u0131k\u00e7a ziyaret etmeye ba\u015flamalar\u0131 hem Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti&#8217;nin hem de T\u00fcrkiye&#8217;nin tepkilerini \u00e7ekiyor. Arleigh Burke isimli destroyerin ge\u00e7en hafta Limasol liman\u0131na yana\u015fmas\u0131yla ilgili olarak D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada, &#8220;ABD&#8217;nin b\u00f6lgede K\u0131br\u0131s T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131n hilaf\u0131na att\u0131\u011f\u0131 denge bozucu ad\u0131mlar, bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":11768,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-7094","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7094","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7094"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7094\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11768"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}