Suriye’de asgari m\u00fc\u015fterek nedir?<\/p>\n
T\u00fcrkiye, Rusya, \u0130ran ve Suriye d\u0131\u015fi\u015fleri bakan yard\u0131mc\u0131lar\u0131 aras\u0131nda \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki hafta Moskova’da yap\u0131lacak d\u00f6rtl\u00fc toplant\u0131 \u00f6ncesinde taraflar\u0131n Suriye’deki durum ve bu \u00fclkenin gelece\u011fi hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini hat\u0131rlayal\u0131m.<\/p>\n
Suriye, T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin \u00fclkenin kuzeyinden \u00e7ekilmesini istiyor. Rusya’n\u0131n asker\u00ee mevcudiyetini ve \u0130ran destekli silahl\u0131 gruplar\u0131n \u00fclkedeki faaliyetlerini “rahats\u0131z edici” bulmayan \u015eam y\u00f6netimi, esasen bu iki devleti kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n teminat\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor. \u00dclkenin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve egemenli\u011finin herkes taraf\u0131ndan tan\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eden Suriye rejimi, Be\u015far Esad ve Baas’\u0131n par\u00e7as\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 herhangi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn s\u00f6z konusu olamayaca\u011f\u0131n\u0131 savunuyor.<\/p>\n
Rusya, Esad y\u00f6netiminin arkas\u0131nda b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcyle durmaya devam ediyor. Her f\u0131rsatta \u00fclkenin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ve egemenli\u011fine sayg\u0131 duydu\u011funu yineliyor. Tarih boyunca pe\u015finde ko\u015ftu\u011fu, Akdeniz’de kal\u0131c\u0131 olma hedefine Suriye’ye verdi\u011fi etkili destek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda elde etti\u011fi \u00fcslerle ula\u015fm\u0131\u015f bulunan Moskova, daha \u00e7ok uzun bir d\u00f6nem bu \u00fclkede kalman\u0131n siyasi ve hukuki \u015fartlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Rusya, kendisinin lider rol oynamayaca\u011f\u0131 ve kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamayan herhangi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fmesinin imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011funu di\u011fer akt\u00f6rlere her f\u0131rsatta hissettiriyor.<\/p>\n
\u0130ran da Rusya gibi, Suriye meselesinin bu noktaya gelmesinden m\u00fc\u015fahhas kazan\u00e7lar elde eden bir di\u011fer \u00fclke. Kendisine ba\u011fl\u0131 silahl\u0131 gruplar yoluyla Esad’\u0131 desteklemeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Yakla\u015f\u0131k 30 y\u0131ll\u0131k mazisi olan “\u015eii Hilali” stratejisinin \u00f6nemli halkalar\u0131ndan birini olu\u015fturan Suriye’de Esads\u0131z herhangi bir form\u00fcl\u00fcn kendi aleyhine sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011finin fark\u0131nda olan Tahran da Suriye’nin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ve egemenli\u011fine sayg\u0131 duyulmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 s\u0131k s\u0131k \u00e7iziyor.<\/p>\n
Zirveye davet edilmeyen ama en az yukar\u0131daki iki devlet kadar Suriye’de etkin olan bir di\u011fer g\u00fc\u00e7 ABD. VVashington y\u00f6netimi DEA\u015e’la m\u00fccadele gerek\u00e7esiyle PKK ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn Suriye’deki uzant\u0131s\u0131 olan YPG-PYD’yi en \u00fcst seviyede desteklemeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. DEA\u015e’\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetmesi ve bitme noktas\u0131na gelmesi ABD’nin YPG-PYD’yle girdi\u011fi ili\u015fkinin s\u00f6zde me\u015fru sebeplerini ortadan kald\u0131raca\u011f\u0131ndan, \u00e2deta DEA\u015e k\u00fcllerinden yeniden do\u011fsun diye \u00e7aba g\u00f6steriyor. ABD’nin as\u0131l hedefinin, Suriye’nin yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te birlik bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00f6zerk bir yap\u0131 kurmak oldu\u011funa dair \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc emareler mevcut. Suriye ve Irak’taki K\u00fcrtleri birbirleriyle yak\u0131nla\u015ft\u0131rmak ve her iki Arap devletinden kopacak par\u00e7alar\u0131n bir araya gelmesiyle kendi kontrol\u00fc alt\u0131nda yeni bir devleti er ya da ge\u00e7 olu\u015fturmak da ABD’nin di\u011fer bir hedefi. \u0130srail’in g\u00fcvenli\u011finin ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n savunucusu ABD, ileride yeniden g\u00fc\u00e7lenerek \u0130srail i\u00e7in tehdit olu\u015fturabilecek bu iki devletin i\u00e7 meselelerini kolay \u00e7\u00f6zmelerini istemiyor.<\/p>\n
T\u00fcrkiye, Suriye’deki krizden en olumsuz etkilenen \u00fclke olmas\u0131 hasebiyle di\u011fer akt\u00f6rlerden \u00e7ok daha net beklentilere sahip. Her \u015feyden \u00f6nce, Rusya ve \u0130ran gibi T\u00fcrkiye de Suriye’nin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc konusunda tavizsiz bir tutum sergiliyor. Ne ABD’nin ne de ba\u015fka bir devletin deste\u011fiyle Suriye’nin par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 istiyor. Hele bir ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn devletle\u015ftirilmesine asla izin vermeyece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. T\u00fcrkiye ayr\u0131ca, Suriye’de bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenlik ikliminin bir an \u00f6nce tesis edilebilmesi i\u00e7in evvela ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin etkisizle\u015ftirilmesi gerekti\u011fini savunuyor. Suriye’nin kuzeyindeki asker\u00ee mevcudiyetini de bu maksatla oldu\u011fu kadar kendi g\u00fcvenli\u011fiyle de ili\u015fkilendirerek izah ediyor. Ankara ayn\u0131 zamanda, 4 milyonu a\u015fk\u0131n Suriyeli s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131n\u0131n \u00fclkelerine geri d\u00f6nebilmeleri i\u00e7in Suriye y\u00f6netiminin gerekli ad\u0131mlar\u0131 geciktirmeden atmas\u0131n\u0131 arzu ediyor.<\/p>\n
ABD’yi d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakarak diplomasi masas\u0131nda ilerlemeyi hedefleyen d\u00f6rt \u00fclkenin problemin ad\u0131n\u0131 koymaktan ba\u015flayarak bir\u00e7ok konuda g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131na sahip oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ama t\u00fcm\u00fc bir konuya m\u00fctemadiyen vurgu yap\u0131yor: Toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc.<\/p>\n
\u015eayet Suriye ve di\u011fer \u00fc\u00e7 \u00fclkenin -zahiren de olsa- mutab\u0131k kald\u0131klar\u0131 husus Suriye’nin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ise d\u00f6rtl\u00fc toplant\u0131larda bunun nas\u0131l temin edilebilece\u011fine yo\u011funla\u015f\u0131lmas\u0131nda fayda m\u00fclahaza ediyorum. Zira Suriye meselesi, karma\u015f\u0131k olmakla birlikte, tarihteki en b\u00fcy\u00fck siyasi problemlerden biri de\u011fil. Daha \u00e7etrefil bir\u00e7ok uluslararas\u0131 mesele do\u011fru y\u00f6ntemler kullan\u0131larak daha \u00f6nce diplomasi masalar\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc. Her seferinde de m\u00fczakereciler evvela asgari m\u00fc\u015ftereklerde anla\u015ft\u0131lar.<\/p>\n
Suriye’nin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131n\u0131 belki de di\u011fer iki \u00fclkeden daha fazla isteyen T\u00fcrkiye’nin bu konudaki \u00f6nerilerini masaya getirmesinin zaman\u0131 gelmekte. Bu \u00f6nerilerin ba\u015f\u0131nda da, bence, T\u00fcrkiye, Rusya ve \u0130ran’\u0131n Suriye’nin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmezli\u011fini, egemenli\u011fini ve toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc teminat alt\u0131na alan bir t\u00fcr garant\u00f6rl\u00fck mekanizmas\u0131 kurulmas\u0131 olmal\u0131. Bu temin edilebilirse, Suriye’nin ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ortak m\u00fccadele a\u015famas\u0131na da ge\u00e7ilebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Suriye’de asgari m\u00fc\u015fterek nedir? T\u00fcrkiye, Rusya, \u0130ran ve Suriye d\u0131\u015fi\u015fleri bakan yard\u0131mc\u0131lar\u0131 aras\u0131nda \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki hafta Moskova’da yap\u0131lacak d\u00f6rtl\u00fc toplant\u0131 \u00f6ncesinde taraflar\u0131n Suriye’deki durum ve bu \u00fclkenin gelece\u011fi hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini hat\u0131rlayal\u0131m. Suriye, T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin \u00fclkenin kuzeyinden \u00e7ekilmesini istiyor. Rusya’n\u0131n asker\u00ee mevcudiyetini ve \u0130ran destekli silahl\u0131 gruplar\u0131n \u00fclkedeki faaliyetlerini “rahats\u0131z edici” bulmayan \u015eam y\u00f6netimi, esasen bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":11811,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-6794","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6794"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6794\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}