{"id":6557,"date":"2023-03-19T12:18:25","date_gmt":"2023-03-19T09:18:25","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=6557"},"modified":"2024-03-06T15:04:18","modified_gmt":"2024-03-06T12:04:18","slug":"anglosaksonlari-kirmadan-araplari-kollamak-turkiye-gazetesi-19-03-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=6557","title":{"rendered":"Anglosaksonlar\u0131 K\u0131rmadan Araplar\u0131 Kollamak &#8211; T\u00fcrkiye Gazetesi (19.03.2023)"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7e\u015fitli fas\u0131lalarla yakla\u015f\u0131k 25 y\u0131ld\u0131r \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m &#8220;T\u00fcrkiye-\u0130srail Diplomatik \u0130li\u015fkilerinin &#8221; ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131m\u0131 nihayet bitirdim. 1945-1950 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda T\u00fcrkiye ile \u00f6nce Filistin&#8217;deki Yahudiler, ard\u0131ndan da \u0130srail Devleti aras\u0131nda peyderpey kurulan ili\u015fkilerin siyasi, ticari ve k\u00fclt\u00fcrel boyutlar\u0131n\u0131n anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131n yaz\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7ok uzun s\u00fcrmesinin sebebi T\u00fcrk D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Ar\u015fivinin yak\u0131n zamana kadar ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara kapal\u0131 olu\u015fuydu.<\/p>\n<p>2008&#8217;de gazetemizde Diplomatik Muhakeme k\u00f6\u015fesini kaleme almaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mdan bu yana D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ar\u015fivlerinin neden a\u00e7\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini baz\u0131 yaz\u0131lar\u0131mda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde anlatt\u0131m. Evvelce bu y\u00f6nde \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015f olsa da hi\u00e7biri tamamlanamam\u0131\u015ft\u0131. Mevl\u00fct \u00c7avu\u015fo\u011flu D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 olduktan sonra Diplomatik Ar\u015fivin ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n hizmetine sunulmas\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 h\u0131zland\u0131rd\u0131. Art\u0131k aralar\u0131nda Filistin ve \u0130srail&#8217;in de bulundu\u011fu \u00fclke fonlar\u0131na Devlet Ar\u015fivleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n internet sitesinden ula\u015f\u0131labiliyor. \u00c7avu\u015fo\u011flu&#8217;nun bu de\u011ferli katk\u0131s\u0131n\u0131 T\u00fcrk D\u0131\u015f Politikas\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yapan akademisyenler her zaman \u015f\u00fckranla y\u00e2d edecektir. Devlet Ar\u015fivlerinin bili\u015fim altyap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f standartlara kavu\u015fturarak, bir\u00e7ok belgeye dijital ortamda ula\u015fmam\u0131za imk\u00e2n sa\u011flayan ba\u015fta Devlet Ar\u015fivleri Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. U\u011fur \u00dcnal olmak \u00fczere kurumun t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 da ayr\u0131ca te\u015fekk\u00fcr\u00fc hak ediyorlar.<\/p>\n<p>ABD, \u0130ngiltere ve \u0130srail ar\u015fivlerinde yapt\u0131\u011f\u0131m ara\u015ft\u0131rmalarda buldu\u011fum belgelere T\u00fcrk ar\u015fiv belgelerini de ekleyince, kitab\u0131m\u0131 bitirmem m\u00fcmk\u00fcn oldu. Kitap, \u00f6z\u00fcnde bir siyasi tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olsa da, 75 y\u0131l \u00f6nceki baz\u0131 parametrelerin bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerin yap\u0131s\u0131na h\u00e2l\u00e2 tesir etti\u011fini ortaya koyarak bir manada g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de \u0131\u015f\u0131k tutuyor.<\/p>\n<p>Mesela T\u00fcrkiye&#8217;nin Filistin Meselesine ili\u015fkin temel stratejisinin 75 y\u0131l \u00f6nce, &#8220;Anglosaksonlar\u0131 k\u0131rmadan, Araplar\u0131 kollamak&#8221; \u015feklinde belirlendi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Demek ki, Orta Do\u011fu politikalar\u0131nda i\u00e7 ve d\u0131\u015f akt\u00f6rler aras\u0131nda dengeyi tutturmak kayg\u0131s\u0131 her zaman varm\u0131\u015f. Burada ge\u00e7en &#8220;Anglosakson&#8221; tabiri, d\u00f6nemin Orta Do\u011fu&#8217;daki en \u00f6nemli g\u00fcc\u00fc olan \u0130ngiltere ile yava\u015f yava\u015f b\u00f6lgeye girmeye ba\u015flayan ABD&#8217;yi ifade ediyor. Kitab\u0131n alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 da olan bu form\u00fcl\u00fc 1947 Nisan\u0131&#8217;nda D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n tecr\u00fcbeli diplomatlar\u0131 geli\u015ftirmi\u015f. Bak\u0131n ne diyor, Filistin meselesinin ele al\u0131naca\u011f\u0131 BM<\/p>\n<p>toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lacak VVashington B\u00fcy\u00fckel\u00e7imize g\u00f6nderdi\u011fi talimatta Ankara:<\/p>\n<p>&#8220;Son zamanlarda kom\u015fumuz olan Arap \u00e2lemiyle m\u00fcnasebat\u0131m\u0131z [ili\u015fkilerimiz] \u00e7ok iyile\u015fmi\u015f ve g\u00fcnden g\u00fcne de iyile\u015fmektedir. Bu yak\u0131nla\u015fmaya zarar verebilecek bir hareket tarz\u0131n\u0131 mahzurlu buluyoruz. Esasen Arap \u00e2lemi ile yak\u0131nla\u015fmam\u0131z m\u00fcttefikimiz \u0130ngiltere&#8217;yi de memnun etmi\u015ftir. Hatta \u0130ngiltere bu yolda bize telkinler yapmaktan dahi ka\u00e7\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer taraftan beynelmilel sahada Anglosakson devletleriyle muvazi [paralel] ve ahenkli \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \u015fiar edinmi\u015f bulunuyoruz. Binaenaleyh Filistin i\u015finde hedefimiz Anglosaksonlar\u0131 k\u0131rmadan Arap \u00e2lemini kollamakt\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye&#8217;nin \u0130srail&#8217;i tan\u0131ma karar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 Mart 1949&#8217;da Ba\u015fbakanl\u0131\u011fa yollad\u0131\u011f\u0131 raporda da \u015fu ifadelere de hayli dikkat \u00e7ekici:<\/p>\n<p>&#8220;H\u00fck\u00fcmetimizin Filistin meselesindeki siyaseti yak\u0131n kom\u015fular\u0131m\u0131z Araplara kar\u015f\u0131 sempatimizi gizlememekle beraber her iki taraf\u0131 da rencide etmeyecek \u015fekilde muvaffakiyetle ayarlanm\u0131\u015f olup bu nazik davada \u015fimdiye kadar ihtiyatk\u00e2r hatt\u0131 hareketimizden inhiraf edilmemi\u015ftir [sap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r] (&#8230;) Ancak bu durumun ilanihaye [sonsuza dek] devam etmesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmemektedir (&#8230;) Yukar\u0131da maruz hususlar h\u00e2len d\u00fcnyaca tan\u0131nm\u0131\u015f bir devlet vaziyetinde bulunan \u0130srail&#8217;in art\u0131k taraf\u0131m\u0131zdan da tan\u0131nmas\u0131 zaman\u0131 geldi\u011fini g\u00f6stermektedir.&#8221;<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;nin \u0130srail&#8217;in ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131rken Araplar\u0131 &#8220;rencide etmemeye&#8221; hassasiyet g\u00f6sterdi\u011finin bir di\u011fer \u00f6rne\u011fi de, \u0130srail \u00fclkesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmesiydi. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan Kud\u00fcs Ba\u015fkonsoloslu\u011funa g\u00f6nderilen Mart 1949 tarihli bir yaz\u0131da h\u00fck\u00fcmetin \u0130srail&#8217;i &#8220;hi\u00e7bir ve\u00e7hile hudut tasdikini tazammun etmemek [i\u00e7ermemek] \u015fart\u0131yle&#8221; tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 ifade edilmekteydi. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye&#8217;nin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de devam eden, &#8220;\u0130srail Devleti&#8217;ni tan\u0131yorum ama uluslararas\u0131 hukuk bak\u0131m\u0131ndan tart\u0131\u015fmal\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tan\u0131m\u0131yorum&#8221; \u015feklinde \u00f6zetlenebilecek tutumunun ilk uygulamas\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p>Her akademik \u00e7al\u0131\u015fmada oldu\u011fu gibi bu kitap haz\u0131rlan\u0131rken de yeni ara\u015ft\u0131rma konular\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapan t\u00fcm ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n, yeni a\u00e7\u0131lan diplomatik ar\u015fivlerimizden yararlanarak, her biri ayr\u0131 bo\u015fluk dolduracak eserler vereceklerinden eminim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7e\u015fitli fas\u0131lalarla yakla\u015f\u0131k 25 y\u0131ld\u0131r \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m &#8220;T\u00fcrkiye-\u0130srail Diplomatik \u0130li\u015fkilerinin &#8221; ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131m\u0131 nihayet bitirdim. 1945-1950 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda T\u00fcrkiye ile \u00f6nce Filistin&#8217;deki Yahudiler, ard\u0131ndan da \u0130srail Devleti aras\u0131nda peyderpey kurulan ili\u015fkilerin siyasi, ticari ve k\u00fclt\u00fcrel boyutlar\u0131n\u0131n anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131n yaz\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7ok uzun s\u00fcrmesinin sebebi T\u00fcrk D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Ar\u015fivinin yak\u0131n zamana kadar ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara kapal\u0131 olu\u015fuydu. 2008&#8217;de gazetemizde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":11815,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-6557","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6557","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6557"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6557\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11815"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6557"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6557"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6557"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}