{"id":6422,"date":"2023-01-08T08:39:13","date_gmt":"2023-01-08T05:39:13","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=6422"},"modified":"2024-03-06T15:27:41","modified_gmt":"2024-03-06T12:27:41","slug":"lozanin-ikinci-yuzyili-basliyor-turkiye-gazetesi-08-01-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=6422","title":{"rendered":"Lozan&#8217;\u0131n \u0130kinci Y\u00fczy\u0131l\u0131 Ba\u015fl\u0131yor &#8211; T\u00fcrkiye Gazetesi (08.01.2023)"},"content":{"rendered":"<p>Ba\u015fl\u0131ktan da anla\u015f\u0131labilece\u011fi gibi &#8220;Lozan Antla\u015fmas\u0131 100 y\u0131l i\u00e7in yap\u0131ld\u0131. Bu y\u0131l sona eriyor&#8221; diyenlerden de\u011filim. Nas\u0131l olay\u0131m? 2003&#8217;te Lozan&#8217;\u0131n 80. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fc dolay\u0131s\u0131yla K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan ve \u00e7ok de\u011ferli yazarlar\u0131n katk\u0131lar\u0131yla haz\u0131rlanan Ya\u015fayan Lozan adl\u0131 899 sayfal\u0131k kitab\u0131n edit\u00f6r\u00fcy\u00fcm. O kitab\u0131 haz\u0131rlarken ba\u015fta Lozan konferans\u0131n\u0131n tutanaklar\u0131 olmak \u00fczere, konferans ve Lozan anla\u015fmalar\u0131 hakk\u0131nda o zamana kadar yaz\u0131lm\u0131\u015f ne varsa yazar kadrosuyla birlikte okuduk. T\u00fcrkiye, Fransa, \u0130ngiltere ve ABD&#8217;de ar\u015fivlere girdik. \u0130lerleyen d\u00f6nemde D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Diplomatik Ar\u015fivinde \u00e7al\u0131\u015fma imk\u00e2n\u0131 buldum. Bu konuda onlarca bilimsel konferansa konu\u015fmac\u0131 veya dinleyici olarak kat\u0131ld\u0131m. Benden \u00e7ok daha derinlemesine Lozan&#8217;\u0131 ara\u015ft\u0131ranlarla g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131m. Dahas\u0131, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti&#8217;nde cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, ba\u015fbakanl\u0131k, d\u0131\u015fi\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revlerinde bulunmu\u015f, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc vefat etmi\u015f bir\u00e7o\u011fu ya\u015fayan ki\u015filerle bire bir bu konuyu konu\u015ftum. Lozan hakk\u0131nda b\u00f6yle bir m\u00fcktesebata sahip bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olarak sizleri temin ederim ki, Lozan&#8217;\u0131n gizli maddeleri yok ve Lozan 100 y\u0131ll\u0131k de\u011fil.<\/p>\n<p>Peki nereden \u00e7\u0131k\u0131yor bu s\u00f6ylentiler ve neden bu kadar \u00e7ok taraftar buluyor? Sebebi toplumlar\u0131n komplo teorilerine olan d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc. Bilhassa ara\u015ft\u0131rmaya mesafeli, okumaktan ziyade konu\u015fmay\u0131 tercih edenlerde herhangi bir \u015fey hakk\u0131nda az\u0131c\u0131k gizemli ve kendi kendisini do\u011frulayan \u00f6nermelere meyletme \u00e2deti vard\u0131r. \u0130nternetin ke\u015ffiyle birlikte art\u0131k herkesin s\u00fcratle do\u011fru bilgiye ula\u015fabilece\u011fi, b\u00f6ylece dayanaks\u0131z s\u00f6ylentilerin d\u00f6neminin sona erece\u011fini iddia edenler olmu\u015ftu. Tam tersi oldu. \u0130nternet ama \u00f6zellikle sosyal medya alan\u0131, do\u011fru bilgi kadar yalan, \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f ve yanl\u0131\u015f ifadelerin de geni\u015f kesimlere rahatl\u0131k\u00e7a ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na yarad\u0131. B\u00f6yle bir ortamda, 1915 olaylar\u0131n\u0131n soyk\u0131r\u0131m oldu\u011fu yalan\u0131ndan, insano\u011flunun asl\u0131nda aya hi\u00e7 gitmedi\u011fi sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131na hatta Hitler&#8217;in Latin Amerika&#8217;ya ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve orada soyunu devam ettirdi\u011fi palavras\u0131na kadar bir\u00e7ok ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 olgu milyonlarca ki\u015fi taraf\u0131ndan ger\u00e7ekmi\u015f gibi benimsendi.<\/p>\n<p>Lozan&#8217;a dair yanl\u0131\u015f veya \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bilgilerin ortal\u0131\u011fa sa\u00e7\u0131lmas\u0131 ise internetin ke\u015ffinden epey \u00f6nceye dayan\u0131yor. Esas itibar\u0131yla bu t\u00fcr iddialar\u0131 ortaya atanlar\u0131n iki ana referans kayna\u011f\u0131 bulunur. Biri TBMM taraf\u0131ndan Lozan Heyeti&#8217;ne se\u00e7ilen \u00fc\u00e7 delegeden biri olan d\u00f6nemin Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131 R\u0131za Nur&#8217;un, ilerleyen d\u00f6nemde yazm\u0131\u015f oldu\u011fu ama \u00f6l\u00fcm\u00fcnden 25 y\u0131l sonra 1967&#8217;de bas\u0131lan Hayat ve Hat\u0131rat\u0131m adl\u0131 kitapt\u0131r. Kitapta Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131, Lozan Konferans\u0131 ve cumhuriyetin ilan\u0131 gibi \u00e7ok \u00f6nemli olaylar hakk\u0131nda<\/p>\n<p>ayk\u0131r\u0131 baz\u0131 fikirler \u00f6ne s\u00fcrmesi sebebiyle resm\u00ee tarih anlat\u0131s\u0131n\u0131 sorgulayan baz\u0131 kesimler taraf\u0131ndan bu ki\u015fiye neredeyse aziz payesi verilmi\u015ftir. Kitab\u0131n -Atat\u00fcrk&#8217;e galiz hakaretler sebebiyle- yasaklanmas\u0131, R\u0131za Nur&#8217;u ve hayat\u0131n\u0131 mite d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. H\u00e2lbuki, cumhuriyetin ilan\u0131ndan sonra -kendince- &#8220;de\u011feri bilinmemi\u015f&#8221; olman\u0131n vermi\u015f oldu\u011fu hissiyatla hezeyana d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir ki\u015filiktir. R\u0131za Nur, Lozan hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey anlatmaktad\u0131r ama &#8220;gizli maddelerle&#8221; ilgili bir iddias\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Gizli Maddecilerin&#8221; dillerinden d\u00fc\u015f\u00fcrmedikleri ikinci kaynak ise Kadir M\u0131s\u0131ro\u011flu&#8217;nun &#8220;Lozan Zafer mi Hezimet mi&#8221; adl\u0131 kitab\u0131d\u0131r. Bu kitapta M\u0131s\u0131ro\u011flu, Lozan&#8217;da imzalanan anla\u015fmalarla T\u00fcrkiye&#8217;nin kay\u0131plara u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunur. Ama &#8220;gizli maddelerin neler oldu\u011fu&#8221; ya da &#8220;anla\u015fman\u0131n 100 y\u0131lda sona erece\u011fi&#8221; gibi hususlardan bahsetmez.<\/p>\n<p>Lozan iddialar\u0131n\u0131 dile getirenlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu Lozan Konferans\u0131 tutanaklar\u0131n\u0131 ve Lozan&#8217;da imzalanan belgelerin metinlerini okumad\u0131klar\u0131 gibi, R\u0131za Nur&#8217;un ve Kadir M\u0131s\u0131ro\u011flu&#8217;nun kitaplar\u0131n\u0131 da tam olarak okumam\u0131\u015flard\u0131r. Dayanaks\u0131z s\u00f6ylentilerin &#8220;tatl\u0131&#8221; tarih\u00ee dedikodularla harmanlan\u0131p, esrarl\u0131 bir lisanla sunuldu\u011funda en az &#8220;Katarina ve Baltac\u0131 Mehmet Pa\u015fa&#8221; hik\u00e2yesi kadar al\u0131c\u0131 bulmas\u0131 normaldir. \u0130ddialar sosyal medyada &#8220;takip\u00e7i kasmak&#8221; ve dolay\u0131s\u0131yla gelir sa\u011flamak isteyen &#8220;\u00e7evrim i\u00e7i vaizlerin&#8221; g\u00f6zde konular\u0131 h\u00e2line gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Konunun tam da se\u00e7im sath-\u0131 mailinde tekrar tekrar \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131n elbette siyasi sebepleri de vard\u0131r. Konuyu g\u00fcya tart\u0131\u015fanlar\u0131n bir\u00e7o\u011funun maksad\u0131, Lozan&#8217;\u0131n &#8220;gizli maddeleri olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131&#8221; ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak de\u011fil, bu konu \u00fczerinden &#8220;Atat\u00fcrk ve cumhuriyet yanda\u015flar\u0131 ve kar\u015f\u0131tlar\u0131&#8221; kutupla\u015fmas\u0131n\u0131 yeniden g\u00fcndeme ta\u015f\u0131makt\u0131r. Lozan tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n giderek ve bilin\u00e7li olarak bu \u015fekle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclece\u011fine yak\u0131nda \u015fahit olaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p>Di\u011fer yandan, Lozan d\u00fczenlemelerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn -de\u011fil 100 y\u0131l, 20-25 y\u0131l i\u00e7inde- zaten h\u00fckm\u00fcn\u00fc kaybetmi\u015f oldu\u011funu s\u00f6ylemek i\u00e7in anla\u015fmalar\u0131n metnine bakmak yeterlidir. Lozan Bo\u011fazlar S\u00f6zle\u015fmesinin yerini Montr\u00f6 alm\u0131\u015ft\u0131r. Montr\u00f6&#8217;de olmayan Bo\u011fazlar T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc bug\u00fcn ge\u00e7erlidir. Lozan&#8217;da s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z i\u00e7inde olmayan Hatay T\u00fcrkiye&#8217;ye kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Lozan&#8217;da \u0130talya&#8217;n\u0131n olan Oniki adalar, 1948&#8217;de Yunanistan&#8217;a verilmi\u015ftir. \u0130ngiltere mandas\u0131 alt\u0131ndaki Irak, Fransa mandas\u0131 alt\u0131ndaki Suriye ba\u011f\u0131ms\u0131z devletlerdir. M\u00fcbadele, d\u0131\u015f bor\u00e7lar\u0131n \u00f6denmesi, genel af gibi konular kendi s\u00fcre\u00e7lerinde tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r ilh.<\/p>\n<p>B\u00f6yle olmakla birlikte, Lozan Bar\u0131\u015f Antla\u015fmasin\u0131n hi\u00e7bir yerinde antla\u015fman\u0131n 100 y\u0131lda sona erece\u011fi yazmad\u0131\u011f\u0131ndan, imzac\u0131 taraflar da antla\u015fman\u0131n sona erdi\u011fini ilan etmedi\u011finden, ge\u00e7erlili\u011fi koruyan maddeleriyle Lozan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ba\u015fl\u0131ktan da anla\u015f\u0131labilece\u011fi gibi &#8220;Lozan Antla\u015fmas\u0131 100 y\u0131l i\u00e7in yap\u0131ld\u0131. Bu y\u0131l sona eriyor&#8221; diyenlerden de\u011filim. Nas\u0131l olay\u0131m? 2003&#8217;te Lozan&#8217;\u0131n 80. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fc dolay\u0131s\u0131yla K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan ve \u00e7ok de\u011ferli yazarlar\u0131n katk\u0131lar\u0131yla haz\u0131rlanan Ya\u015fayan Lozan adl\u0131 899 sayfal\u0131k kitab\u0131n edit\u00f6r\u00fcy\u00fcm. O kitab\u0131 haz\u0131rlarken ba\u015fta Lozan konferans\u0131n\u0131n tutanaklar\u0131 olmak \u00fczere, konferans ve Lozan anla\u015fmalar\u0131 hakk\u0131nda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":11836,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[36],"class_list":["post-6422","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-36"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6422"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6422\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}