Gelecek hafta BM Genel Kurulu 77. kez ABD\u2019nin New York \u015fehrinde toplanacak. Genel Kurulun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f haftas\u0131nda \u00fcye \u00fclkelerin liderleri \u201culuslararas\u0131 kamuoyuna\u201d hitap etme f\u0131rsat\u0131 bulacaklar. Kendi \u00fclkelerinin \u00f6nceliklerini, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel meselelere bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 ve BM hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini payla\u015facaklar. K\u00fcresel politikan\u0131n olu\u015fumunda \u00f6nde gelen akt\u00f6rlerin ne dedi\u011fine di\u011fer liderler de kulak kesilirken, daha s\u0131radan \u00fclkelerin liderleri Genel Kurul salonunda nispeten bo\u015f koltuklara konu\u015facak.<\/p>\n
Bu y\u0131l\u0131n BM g\u00fcndeminin \u00f6ncelikli konular\u0131 aras\u0131nda BM Reformu yine yok. Ba\u015fta T\u00fcrkiye olmak \u00fczere bir avu\u00e7 di\u015fe dokunur devlet mevcut uluslararas\u0131 krizlerin, k\u00fcresel adaletsizliklerin ve insani geli\u015fmi\u015flik dengesizliklerinin arkas\u0131nda ger\u00e7ek manada tek d\u00fcnya te\u015fkilat\u0131 olan BM\u2019nin y\u00f6netim ve organizasyon zaaflar\u0131n\u0131 dile getirmeyi s\u00fcrd\u00fcrecek. Fakat ne Genel Sekreter Gutterres bu konuyu yukar\u0131ya ta\u015f\u0131yacak, ne de reform yap\u0131labilmesi i\u00e7in destekleri \u015fart olan G\u00fcvenlik Konseyinin daim\u00ee \u00fcyeleri imtiyazlar\u0131ndan mahrum kalabilecekleri bir s\u00fcrece ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yakacak. Uzun laf\u0131n k\u0131sas\u0131, \u00e7ok az lider taraf\u0131ndan dillendirilecek reform talepleri BM Genel Kurulunun duvarlar\u0131nda ho\u015f seda olarak kalacak.<\/p>\n
Di\u011fer taraftan, BM bu y\u0131l b\u00fcy\u00fck bir kap\u0131\u015fmaya sahne olacak. Asl\u0131na bakarsan\u0131z, o muhtemel kap\u0131\u015fman\u0131n \u00f6ncesinde Rusya ve \u00c7in, \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n \u00d6zbekistan Zirvesinde bir g\u00f6vde g\u00f6sterisi yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. New York\u2019taki muhtemel kap\u0131\u015fma tabii ki, Bat\u0131 ile Rusya ve \u00c7in aras\u0131nda olacak. ABD, AB ve onlarla hareket eden Japonya\u2019dan Avusturalya\u2019ya \u00e7ok say\u0131da \u00fclke, Ukrayna\u2019y\u0131 i\u015fgal etti\u011fi i\u00e7in Rusya\u2019y\u0131, Tayvan\u2019\u0131 i\u015fgal etmekle tehdit etti\u011fi i\u00e7in \u00c7in\u2019i yerden yere vurmaya \u00e7al\u0131\u015facak. Moskova ve Beijing kendilerini hedef tahtas\u0131na oturtacak olan \u201cBat\u0131\u201dya, Hindistan, T\u00fcrkiye, \u0130ran gibi \u00f6nemli \u00fclkeleri de aralar\u0131na alarak bir anlamda, \u201cbu co\u011frafyada sizin borunuz \u00f6tmez\u201d mesaj\u0131 verme \u00e7abas\u0131 i\u00e7ine girdiler.<\/p>\n
Peki ger\u00e7ekten \u00f6yle mi? Rusya ve \u00c7in\u2019in Bat\u0131\u2019yla kap\u0131\u015fmas\u0131 uluslararas\u0131 sistemde, So\u011fuk Sava\u015f y\u0131llar\u0131ndaki gibi bir b\u00f6l\u00fcnmeyi ve iki kutuplu d\u00fczeni getirir mi?<\/p>\n
Bu soruya kolayca evet demek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Konuyu, ki\u015fisel temenni s\u00fczge\u00e7lerinden ge\u00e7irerek, ilmi mesnetten yoksun kanaatleriyle tahlil etmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar, bu b\u00f6l\u00fcnmenin \u00e7oktan ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131, d\u00fcnyan\u0131n ekonomik ve siyasi merkezinin art\u0131k \u201cDo\u011fu\u201d oldu\u011funu, bir\u00e7ok \u00fclkenin de geleceklerini, yeniden tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir yar\u0131 k\u00fcreyle birlikte g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. H\u00e2lbuki uluslararas\u0131 siyaset s\u0131f\u0131r toplaml\u0131 bir oyun olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n ideolojik temellerinin yerlerinde yeller esti\u011fi \u201cX-Y-Z Ku\u015fa\u011f\u0131\u201d \u00e7a\u011f\u0131nda, d\u00fcnyada olup bitenleri siyah-beyaz, iyi-k\u00f6t\u00fc, dostane-hasmane vb. ifadelerle nitelendirenler, en hafif tabirle \u201cdemode\u201d kal\u0131yorlar.<\/p>\n
Acaba en kalabal\u0131k demokrasi Hindistan, ABD\u2019ye kar\u015f\u0131 tav\u0131r al\u0131p, Rusya ile bir ittifak ili\u015fkisine girmek istiyor mu? \u00d6zbekistan\u2019daki aile foto\u011fraf\u0131nda yer alan \u0130ran, tam da n\u00fckleer anla\u015fman\u0131n yeniden imzalanmas\u0131na ramak kalm\u0131\u015fken, \u201cABD\u2019ye kar\u015f\u0131 omuz omuza\u201d \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na m\u00fcspet bakar m\u0131? Hadi uza\u011fa gitmeyelim, T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nelim. Biz Rusya ve \u00c7in\u2019le bir olup, Bat\u0131\u2019yla k\u00f6pr\u00fcleri tamamen atabilir miyiz?<\/p>\n
\u015e\u00fcphesiz, Bat\u0131\u2019ya ger\u00e7ek manada alternatif olabilecek bir olu\u015fum da yok ortada. \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 hen\u00fcz ne 1980\u2019lerin AET\u2019si k\u0131vam\u0131nda ne de 1990\u2019lar\u0131n NATO\u2019su ayar\u0131nda bir uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fct. Rusya-\u00c7in, Hindistan-\u00c7in, Hindistan-Pakistan aras\u0131ndaki irili ufakl\u0131 siyasi problemler ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcvensizlik bu olu\u015fumun daha m\u00fcessir bir uluslararas\u0131 akt\u00f6r olmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7iyor. Mesela, Rusya ve \u00c7in\u2019in Bat\u0131 ile problem ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcnlerde, bu iki devlet bile avro \u00f6ncesinde AET\u2019nin farazi m\u00fcbadele arac\u0131 olan ECU (Avrupa Hesap Birimi) benzeri bir m\u00fcbadele arac\u0131n\u0131 i\u015fleme koymay\u0131 teklif etmiyor. H\u00e2lbuki Asya Hesap Birimi\u2019nin (ACU), ticarette kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131 durumunda, dolar\u0131n ve avronun saltanatlar\u0131n\u0131n tamamen ortadan kalkaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi belki de Moskova\u2019y\u0131 ve Beijing\u2019i de \u00fcrk\u00fct\u00fcyor.<\/p>\n
Yaz\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na d\u00f6nelim. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki hafta BM Genel Kurulunda c\u0131l\u0131z da olsa BM Reformu g\u00fcndeme gelse, sadece ABD, Fransa ve \u0130ngiltere mi buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacak san\u0131yoruz. Rusya ve \u00c7in de mevcut adaletsiz d\u00fczenden nemalanmad\u0131lar m\u0131 y\u0131llarca? Uluslararas\u0131 hukuku kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda ihlal edebilme l\u00fcks\u00fc sadece Bat\u0131l\u0131 ba\u015fkentlere ait de\u011fil.<\/p>\n
T\u00fcrkiye bu ger\u00e7e\u011fi biliyor. Ya\u011fmurdan ka\u00e7arken doluya tutulmak istemiyor. Ankara\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 Bat\u0131\u2019ya alternatif pe\u015finde ko\u015fmak de\u011fil, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131yla dengeli ili\u015fkiler i\u00e7ine girmek. Bat\u0131\u2019n\u0131n da kendisiyle ili\u015fkilerinde, muhatab\u0131n\u0131n kim oldu\u011funu daha net g\u00f6rmesine \u201cyard\u0131mc\u0131 olmak\u201d. Birka\u00e7 ay arayla hem NATO Zirvesine, hem \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 Zirvesine, devlet ba\u015fkan\u0131 seviyesinde kat\u0131labilen tek \u00fclke olman\u0131n do\u011furaca\u011f\u0131 avantajlar\u0131n, dezavantajlardan fazla olmas\u0131n\u0131 temin edecek olan ise her zaman oldu\u011fu gibi hariciye te\u015fkilat\u0131m\u0131z olacak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gelecek hafta BM Genel Kurulu 77. kez ABD\u2019nin New York \u015fehrinde toplanacak. Genel Kurulun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f haftas\u0131nda \u00fcye \u00fclkelerin liderleri \u201culuslararas\u0131 kamuoyuna\u201d hitap etme f\u0131rsat\u0131 bulacaklar. Kendi \u00fclkelerinin \u00f6nceliklerini, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel meselelere bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 ve BM hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini payla\u015facaklar. K\u00fcresel politikan\u0131n olu\u015fumunda \u00f6nde gelen akt\u00f6rlerin ne dedi\u011fine di\u011fer liderler de kulak kesilirken, daha s\u0131radan \u00fclkelerin […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":11915,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[37],"class_list":["post-6252","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-37"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6252"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6252\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11915"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}