T\u00fcrkiye\u2019nin ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelen Bat\u0131 bas\u0131n\u0131 bile bu kez takdir etti. Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n gayretleri netice verdi. Tah\u0131l Koridorunun a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli anla\u015fma Rusya Federasyonu ile Ukrayna aras\u0131na \u0130stanbul\u2019da imzaland\u0131. Bundan bir hafta sonra da yine \u0130stanbul\u2019da M\u00fc\u015fterek Koordinasyon Merkezi a\u00e7\u0131ld\u0131. Siz bu sat\u0131rlar\u0131 okurken belki de ilk sevkiyat ba\u015flam\u0131\u015f olacak…<\/p>\n
Tah\u0131l Koridorunun a\u00e7\u0131lmas\u0131 sayesinde, zaten Covid-19 sebebiyle iki y\u0131ld\u0131r artan ama Ukrayna sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan sonra zirveye t\u0131rmanan g\u0131da fiyatlar\u0131nda bir gerileme hedefleniyor. Esasen Rusya ve Ukrayna\u2019n\u0131n tah\u0131l \u00fcretimi d\u00fcnya rekoltesinin %15\u2019i kadar. Bu \u00fcr\u00fcnlerin ticareti i\u00e7indeki paylar\u0131 da %29 seviyesinde. Fakat Afrika\u2019daki bir\u00e7ok \u00fclke tah\u0131l\u0131n\u0131n neredeyse tamam\u0131n\u0131 bu iki \u00fclkeden kar\u015f\u0131l\u0131yor. \u015eayet Tah\u0131l Koridoru ba\u015far\u0131l\u0131 \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmazsa, milyonlarca insan a\u00e7l\u0131k tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmaya devam edecek. Tah\u0131l\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, zirai \u00fcretimin yap\u0131labilmesi i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan g\u00fcbre de bu koridor sayesinde ihtiya\u00e7 duyulan alanlara ta\u015f\u0131nabilecek.<\/p>\n
\u0130\u015flerin yolunda gidece\u011fi ve planland\u0131\u011f\u0131 gibi Ukrayna ve Rusya\u2019n\u0131n \u00fcr\u00fcnlerini d\u00fcnyaya problemsiz satabilecekleri farz edilirse, mevcut mekanizma iki \u00fclke aras\u0131nda ate\u015fkes masas\u0131n\u0131n yeniden kurulmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131n ve ilgili bakanlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda alt\u0131n\u0131 \u00e7izdikleri en \u00f6nemli husus T\u00fcrkiye\u2019nin, bu iki kom\u015fusu aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n bir an \u00f6nce sona ermesi i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc gayreti g\u00f6stermeye devam edece\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. Tah\u0131l koridoru ba\u015far\u0131l\u0131 olursa, \u00f6nce insani ate\u015fkes, ard\u0131ndan da kal\u0131c\u0131 ate\u015fkes ve bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin yap\u0131labilmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n
Di\u011fer taraftan, s\u00fcrecin son derece hassas oldu\u011fu ve her an sekteye u\u011frayabilece\u011fi ak\u0131ldan \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Koridorun a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u015f\u00fcpheyle kar\u015f\u0131layan, hatta yukar\u0131da yazd\u0131\u011f\u0131m gibi \u201cbunun kapsaml\u0131 bir ate\u015fkes i\u00e7in \u00f6nc\u00fc\u201d olmas\u0131n\u0131 istemeyenler mevcuttur. Nitekim ABD Ukrayna tah\u0131l\u0131n\u0131n kara yoluyla ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in bir \u201cB plan\u0131\u201d geli\u015ftirmekte oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu \u201cB plan\u0131n\u0131n\u201d geli\u015ftirenlerin as\u0131l hedefi, ileride ya\u015fanabilecek problemlere \u015fimdiden tedbir almak de\u011fil \u015f\u00fcphesiz. B Plan\u0131n\u0131n mimarlar\u0131, Rusya ile Ukrayna aras\u0131nda herhangi bir konuda, hele T\u00fcrkiye\u2019nin ara buluculu\u011funda bir i\u015f birli\u011finin olmas\u0131n\u0131 katiyen istemiyorlar.<\/p>\n
Ortada bir de \u201cironik durum\u201d var. Ukraynal\u0131lar, tah\u0131l sat\u0131\u015f\u0131ndan elde edecekleri yakla\u015f\u0131k 22 milyar dolar ile silah sat\u0131n alacaklar\u0131n\u0131 ve b\u00f6ylece kendileri i\u00e7in ayl\u0131k maliyeti 3 milyar dolar\u0131 bulan sava\u015f\u0131 finanse edeceklerini dillendiriyorlar. \u0130roni de burada ba\u015fl\u0131yor. Rusya\u2019n\u0131n d\u00fcnyaya g\u0131da satmaya ihtiyac\u0131 yok. Merkez Bankas\u0131 rezervleri, sava\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan bu yana en y\u00fcksek seviyeye \u00e7\u0131kt\u0131. Sat\u0131\u015f esas Ukrayna\u2019n\u0131n i\u015fine yarayacak. \u015eayet Ukrayna buradan elde edece\u011fi gelirle silah al\u0131p, Rusya\u2019ya direnmeyi s\u00fcrd\u00fcrecekse, Moskova buna ne kadar m\u00fcsaade eder?<\/p>\n
Konuyu bir ad\u0131m \u00f6teye ta\u015f\u0131yarak, tah\u0131l sat\u0131\u015f\u0131ndan elde ettikleri paralarla ordusunu takviye edecek olan Ukrayna\u2019n\u0131n, sonbahara do\u011fru K\u0131r\u0131m\u2019a yo\u011fun bir kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 ba\u015flataca\u011f\u0131n\u0131 ifade eden asker\u00ee uzmanlar da var. Bu yorumlar\u0131 ihtiva eden raporlar Putin ve \u015eoygu\u2019nun \u00f6n\u00fcne gidiyor ve onlarca ciddiye al\u0131n\u0131yorsa, Tah\u0131l Koridorunun ak\u0131beti parlak olmayabilir.<\/p>\n
Di\u011fer taraftan nakliye gemilerinin g\u00fcvenli\u011finin temin edilmesi en \u00f6nemli \u00f6ncelik olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Rusya\u2019n\u0131n ve Ukrayna\u2019n\u0131n yan\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmaya giren ama do\u011frudan bu devletlerin asker\u00ee komuta mimarisi i\u00e7inde yer almayan paramiliter g\u00fc\u00e7lerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 herkes biliyor. En b\u00fcy\u00fck tehdit kayna\u011f\u0131 da bunlar. \u0130ki devlet aras\u0131nda anla\u015fma imzalanm\u0131\u015fken, ordular\u0131n nakliye gemilerine ya da limanlara planl\u0131 bir sald\u0131r\u0131ya giri\u015fme ihtimalini \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck g\u00f6r\u00fcyorum. Fakat paramiliter gruplar i\u00e7in ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6yleyemeyiz. Tah\u0131l anla\u015fmas\u0131ndan rahats\u0131z olan Rusya ya da Ukrayna i\u00e7indeki kesimler kadar \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc devletlerin de y\u00f6nlendirmesiyle, kontrol d\u0131\u015f\u0131 bu silahl\u0131 gruplardan tah\u0131l koridoruna sabotaj sald\u0131r\u0131lar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Bunu \u00f6nlemek ancak Rusya ve Ukrayna aras\u0131nda i\u015f birli\u011fiyle m\u00fcmk\u00fcn olur. Sava\u015fan iki devletin b\u00f6yle bir konuda i\u015f birli\u011fi yapmalar\u0131n\u0131 beklemek fazlas\u0131yla iyimserlik olur.<\/p>\n
Hem salg\u0131n hem de Ukrayna sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda bir kez daha \u00f6\u011frendik ki, enerjiden \u00e7ok daha \u00f6nemli kaynak, t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in g\u0131dad\u0131r. Bug\u00fcn ya\u015fanana benzer krizler, tar\u0131m politikalar\u0131ndaki yetersizlikler, k\u00fcresel tar\u0131m \u015firketlerinin k\u00f6t\u00fc niyetli tutumlar\u0131, d\u00fcnya n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nma gibi sebeplerle \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda daha da derin ya\u015fanabilecektir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye gibi tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k potansiyeli son derece y\u00fcksek bir \u00fclkenin g\u0131da krizinden ders \u00e7\u0131kararak, net g\u0131da ithalat\u00e7\u0131s\u0131 de\u011fil, ihracat\u00e7\u0131s\u0131 olabilecek ad\u0131mlar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmas\u0131 gerekir. Art\u0131k ipli\u011fi pazara \u00e7\u0131km\u0131\u015f liberal ekonominin ilkeleri ne kadar aksini s\u00f6ylese de, s\u00f6z konusu olan vatanda\u015flar\u0131n\u0131n g\u0131das\u0131ysa Ankara, devletin ortak oldu\u011fu \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc ve modern tar\u0131m \u015firketleri kurarak bu alan\u0131 yeniden imar etmelidir. Bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: Devlet olmasa THY T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00fcnya markas\u0131 olabilir miydi? Ya da Ankara a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koymasa gelecekteki gurur kayna\u011f\u0131m\u0131z olmaya aday TOGG do\u011fabilir miydi? Savunma sanayimiz devlet olmadan b\u00f6yle y\u00fckse\u011fe t\u0131rmanabilir miydi? G\u0131da bunlar kadar stratejik bir aland\u0131r.<\/p>\n
Umar\u0131m bug\u00fcn ya\u015famakta oldu\u011fumuz Tah\u0131l Koridoru tecr\u00fcbemiz ileride ba\u015fkalar\u0131n\u0131n bu\u011fday\u0131n\u0131n ve g\u00fcbresinin de\u011fil, kendi \u00fcr\u00fcnlerimizin \u201cd\u00fcnya piyasalar\u0131nda ka\u00e7tan gitti\u011fini\u201d konu\u015faca\u011f\u0131m\u0131z ortam\u0131 in\u015fa edecek bir tar\u0131msal silkinmeye de vesile olur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrkiye\u2019nin ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelen Bat\u0131 bas\u0131n\u0131 bile bu kez takdir etti. Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n gayretleri netice verdi. Tah\u0131l Koridorunun a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli anla\u015fma Rusya Federasyonu ile Ukrayna aras\u0131na \u0130stanbul\u2019da imzaland\u0131. Bundan bir hafta sonra da yine \u0130stanbul\u2019da M\u00fc\u015fterek Koordinasyon Merkezi a\u00e7\u0131ld\u0131. Siz bu sat\u0131rlar\u0131 okurken belki de ilk sevkiyat ba\u015flam\u0131\u015f olacak… Tah\u0131l Koridorunun a\u00e7\u0131lmas\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":11939,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[37],"class_list":["post-6186","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-37"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6186","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6186"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6186\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6186"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6186"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6186"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}