{"id":6091,"date":"2022-05-22T10:24:03","date_gmt":"2022-05-22T07:24:03","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=6091"},"modified":"2024-03-06T22:09:06","modified_gmt":"2024-03-06T19:09:06","slug":"isvec-finlandiya-meselesinin-cozum-yolu-turkiye-gazetesi22-05-2022","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=6091","title":{"rendered":"\u0130sve\u00e7-Finlandiya meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu-T\u00fcrkiye Gazetesi(22.05.2022)"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye s\u00f6z\u00fcn\u00fcn arkas\u0131nda durmaya devam ediyor: \u201cTer\u00f6re destek veren \u00fclkelerin NATO\u2019ya kat\u0131lmas\u0131na izin vermeyece\u011fiz\u201d diyen Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan, \u00f6nceki T\u00fcrk h\u00fck\u00fbmetlerinin yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 tekrar etmeyeceklerinin de alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Buna ra\u011fmen \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya \u00fcyelik m\u00fcracaatlar\u0131n\u0131 yapt\u0131lar. ABD Ba\u015fkan\u0131 Biden ve NATO Genel Sekreteri Stoltenberg, T\u00fcrkiye ile \u201cbir \u015fekilde\u201d anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor ve iki \u00fclkenin haziran sonundaki Madrid Zirvesi\u2019nde \u0130ttifak\u2019a \u00fcye olacaklar\u0131na kesin g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131yorlar. Bundan sonras\u0131 i\u00e7in ger\u00e7ek\u00e7i ihtimaller \u00fczerinde tek tek dural\u0131m:<\/p>\n<p>1-T\u00fcrkiye, hi\u00e7bir geri ad\u0131m atmaz. \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya\u2019dan talep etti\u011fi ter\u00f6ristler iade edilmedi\u011fi ve PKK\u2019n\u0131n yanda\u015f kurulu\u015flar\u0131n\u0131n b\u00fcrolar\u0131 kapat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bu iki \u00fclkeye vetosunu kald\u0131rmaz. Bu durumda, \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya NATO \u00fcyesi olamaz. Zira bunlar T\u00fcrkiye\u2019nin s\u00f6z konusu taleplerini yerine getirmeyeceklerini \u00e7oktan deklare ettiler.<\/p>\n<p>Ankara\u2019n\u0131n vetosu sebebiyle \u0130skandinav geni\u015flemesinin ask\u0131da kalmas\u0131 ba\u015fta ABD, \u0130ngiltere ve Almanya olmak \u00fczere baz\u0131 NATO \u00fcyelerini rahats\u0131z eder. Eder etmesine ama bu \u00fclkeler T\u00fcrkiye gibi -hele Rusya bu kadar sald\u0131rganla\u015fm\u0131\u015fken- son derece \u00f6nemli bir m\u00fcttefiki daha da yabanc\u0131la\u015ft\u0131racak\/\u00f6tekile\u015ftirecek ad\u0131mlar atmaya kalk\u0131\u015famazlar. ABD ile zaten gergin devam eden ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki se\u00e7imlere kadar da iyile\u015fmeyece\u011fi a\u015fik\u00e2r olan ili\u015fkilerdeki olumsuz atmosfer devam eder.<\/p>\n<p>2-ABD Ba\u015fkan\u0131 Biden\u2019\u0131n devreye girmesiyle, \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya\u2019n\u0131n \u00fcyelikleri aral\u0131k ay\u0131nda d\u00fczenlenecek bir ba\u015fka zirveye ertelenir. Bu \u00fclkelerin g\u00fcvenlik endi\u015feleri, \u015fimdilik ABD ve \u0130ngiltere\u2019nin verdikleri tek tarafl\u0131 garantilerle kar\u015f\u0131lan\u0131r. Y\u0131l sonuna kadar T\u00fcrkiye ile bu \u00fclkeler aras\u0131nda m\u00fczakereler y\u00fcr\u00fct\u00fclerek, ter\u00f6rizmle m\u00fccadele konusunda ortak bir zemin olu\u015fturulmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Mutabakat olmas\u0131 Stokholm ve Helsinki\u2019nin ter\u00f6r sevicilikten uzakla\u015fmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. En az\u0131ndan, 6 ay daha zaman kazan\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/p>\n<p>3- NATO Madrid Zirvesi\u2019nde 2030 Stratejik Plan\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, M\u00fcttefiklerle Dayan\u0131\u015fma Bildirgesi ad\u0131yla bir belge daha kabul eder. S\u00f6z konusu belgede yer almas\u0131 gereken hususlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ol>\n<li>M\u00fcttefikler birbirlerinin egemenliklerini, s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ve toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fcklerini tan\u0131rlar, bunlara sayg\u0131 g\u00f6sterirler ve bunlar\u0131 ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik her t\u00fcrl\u00fc olu\u015fumun kar\u015f\u0131s\u0131nda dururlar.<\/li>\n<li>M\u00fcttefikler savunma malzemeleri konusunda birbirlerine ambargo ve yapt\u0131r\u0131m uygulamazlar.<\/li>\n<li>M\u00fcttefikler ter\u00f6rizme kar\u015f\u0131 dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde yer al\u0131rlar. Ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin ve bunlar\u0131n yan kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00fclkelerinde faaliyet g\u00f6stermelerini engelleyecek her t\u00fcrl\u00fc tedbiri al\u0131rlar.<\/li>\n<li>M\u00fcttefikler, Birle\u015fmi\u015f Milletler Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n ikinci maddesine tam ba\u011fl\u0131l\u0131k i\u00e7inde birbirlerinin i\u00e7i\u015flerine kar\u0131\u015fmazlar.<\/li>\n<\/ol>\n<p>4-So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131ndaki t\u00fcm aday \u00fclkeler i\u00e7in oldu\u011fu gibi \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya i\u00e7in de NATO taraf\u0131ndan bir \u201c\u00dcyelik Eylem Plan\u0131\u201d haz\u0131rlan\u0131r. S\u00f6z konusu plan\u0131n ana \u00e7er\u00e7evesi 1999\u2019da Washington\u2019da d\u00fczenlenen NATO zirvesinde \u00e7izilmi\u015ftir. Plan adaylar\u0131n \u0130ttifak\u2019a \u00fcye olabilmeleri i\u00e7in yerine getirecekleri siyasi, asker\u00ee, ekonomik, hukuki&nbsp;hususlar\u0131 ihtiva eder ve oy birli\u011fi ile kabul edilece\u011fi i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019nin t\u00fcm taleplerine yer verilmek zorundad\u0131r. Aday \u00fclkelerin \u201cilerlemeleri\u201d yap\u0131lacak olan periyodik incelemelerle g\u00f6zlenir. \u015eayet t\u00fcm \u00fcyeler, adaylar\u0131n g\u00f6sterdikleri ilerlemeler konusunda mutab\u0131k kal\u0131rlarsa, o zaman \u00fcyelik ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n<p>\u015eahsen Ankara i\u00e7in en iyi se\u00e7ene\u011fin sonuncusu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. T\u00fcrkiye, kendi taleplerin yer alaca\u011f\u0131 \u00dcyelik Eylem Plan\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulmas\u0131na izin verebilir. \u0130leride yap\u0131lacak incelemelerde \u015fayet \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya\u2019n\u0131n bu talepleri yerine getirdi\u011fine Ankara kanaat getirirse bu ikisinin \u00fcyeli\u011fine izin verebilir. Bir\u00e7ok bas\u0131n organ\u0131nda yer alan Bat\u0131l\u0131 uzmanlar\u0131n yorumlar\u0131nda, \u00dcyelik Eylem Plan\u0131\u2019n\u0131n, eski Var\u015fova Pakt\u0131 \u00fclkeleri i\u00e7in geli\u015ftirildi\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla demokrasiyi \u00f6z\u00fcmsemi\u015f \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya i\u00e7in uygulanmas\u0131n\u0131n gereksiz oldu\u011fu yaz\u0131yor. Nedense benzeri bas\u0131n organlar\u0131 1993 T\u00fcrkiye, \u201cKopenhag Kriterleri eski kom\u00fcnistler i\u00e7in geli\u015ftirildi. Ben 1949\u2019dan beri Avrupa Konseyi \u00fcyesiyim\u201d dedi\u011finde, \u201cHay\u0131r. Sizin adayl\u0131k s\u00fcreciniz de bu kriterler temelinde y\u00fcr\u00fcyecek\u201d demi\u015flerdi. Dolay\u0131s\u0131yla kural kurald\u0131r. \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya istisna de\u011fildir. Bu ikisi i\u00e7in de \u00dcyelik Eylem Plan\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131 ve periyodik olarak \u201cilerleme raporlar\u0131\u201d haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye s\u00f6z\u00fcn\u00fcn arkas\u0131nda durmaya devam ediyor: \u201cTer\u00f6re destek veren \u00fclkelerin NATO\u2019ya kat\u0131lmas\u0131na izin vermeyece\u011fiz\u201d diyen Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan, \u00f6nceki T\u00fcrk h\u00fck\u00fbmetlerinin yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 tekrar etmeyeceklerinin de alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Buna ra\u011fmen \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya \u00fcyelik m\u00fcracaatlar\u0131n\u0131 yapt\u0131lar. ABD Ba\u015fkan\u0131 Biden ve NATO Genel Sekreteri Stoltenberg, T\u00fcrkiye ile \u201cbir \u015fekilde\u201d anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor ve iki \u00fclkenin haziran sonundaki Madrid Zirvesi\u2019nde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":11993,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[37],"class_list":["post-6091","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-37"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6091","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6091"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6091\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11995,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6091\/revisions\/11995"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11993"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}