{"id":6051,"date":"2022-04-03T08:02:16","date_gmt":"2022-04-03T05:02:16","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=6051"},"modified":"2024-03-11T13:45:34","modified_gmt":"2024-03-11T10:45:34","slug":"garantorluk-turkiye-gazetesi03-04-2022","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=6051","title":{"rendered":"Garant\u00f6rl\u00fck-T\u00fcrkiye Gazetesi(03.04.2022)"},"content":{"rendered":"<p>\u0130stanbul bar\u0131\u015f i\u00e7in umudun ad\u0131 oldu. Rusya ve Ukrayna m\u00fczakerecileri aras\u0131nda 30 Mart\u2019ta Dolmabah\u00e7e\u2019de yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde m\u00fc\u015fahhas ilerlemeler kaydedildi. Baz\u0131 konularda mutabakata var\u0131l\u0131rken, m\u00fczakerelerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi y\u00f6n\u00fcnde de karar al\u0131nd\u0131. Bundan sonraki safhada evvela d\u0131\u015fi\u015fleri bakanlar\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda heyetler aras\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131lmas\u0131n\u0131, son noktay\u0131 da iki \u00fclkenin devlet ba\u015fkanlar\u0131 Putin ve Zelenskiy\u2019nin koymas\u0131n\u0131 bekliyoruz.<\/p>\n<p>Var\u0131lacak nihai anla\u015fman\u0131n muhtevas\u0131 hen\u00fcz belirginle\u015fmemekle birlikte, aralar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin de oldu\u011fu baz\u0131 devletlerin ortaya \u00e7\u0131kacak sava\u015f sonras\u0131 d\u00fczenlemelerin garant\u00f6r\u00fc olmalar\u0131 konusu bir s\u00fcredir konu\u015fuluyor. Hatta Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan da T\u00fcrkiye\u2019nin garant\u00f6r \u00fclkelerden biri olabilece\u011fini ama detaylar\u0131n hen\u00fcz netle\u015fmedi\u011fini s\u00f6yledi. Garant\u00f6rl\u00fck i\u00e7in ad\u0131 ge\u00e7en di\u011fer \u00fclkeler ise BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin daim\u00ee \u00fcyeleri ile Almanya, Kanada, \u0130talya, Polonya ve \u0130srail&#8230;<\/p>\n<p>Garant\u00f6rl\u00fck, Rusya ile Ukrayna aras\u0131nda var\u0131lacak nihai anla\u015fman\u0131n taraflarca ihlal edilmeden s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesini teminat alt\u0131na almak manas\u0131na geliyor. Bunun nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131na dair sihirli bir form\u00fcl yok. T\u00fcrkiye\u2019nin daha \u00f6nceki tek garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc K\u0131br\u0131s\u2019a dairdi. 11 \u015eubat 1959\u2019da Z\u00fcrih\u2019te imzalanan garanti antla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc maddesi a\u015fa\u011f\u0131daki gibiydi:<\/p>\n<p>\u201cBu antla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerinin herhangi birinin ihlali h\u00e2linde Yunanistan, T\u00fcrkiye ve \u0130ngiltere bu h\u00fck\u00fcmlere sayg\u0131y\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in gerekli giri\u015fimlerin yap\u0131lmas\u0131 ve \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 maksad\u0131yla aralar\u0131nda dan\u0131\u015fmalarda bulunmay\u0131 \u00fcstlenirler. \u00dc\u00e7 garant\u00f6r devletten biri, birlikte ve birbirlerine dan\u0131\u015farak hareket etme imk\u00e2n\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, bu antla\u015fman\u0131n olu\u015fturdu\u011fu durumu m\u00fcnhas\u0131ran yeniden tesis etmek gayesi ile hareket etmek hakk\u0131n\u0131 korumaktad\u0131rlar.\u201d<\/p>\n<p>15 Temmuz 1974\u2019te EOKA militan\u0131 Nikos Samson taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen bir darbeyle K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131nca, garant\u00f6rl\u00fck hakk\u0131na dayanan T\u00fcrkiye \u00f6nce \u0130ngiltere ile isti\u015farelerde bulunmu\u015f, ard\u0131ndan da 20 Temmuz\u2019da tek ba\u015f\u0131na Ada\u2019ya m\u00fcdahale etmi\u015fti.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin K\u0131br\u0131s\u2019taki garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ile Ukrayna\u2019daki muhtemel garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc aras\u0131nda benzerlik kurmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Zira T\u00fcrkiye 1959\u2019da, T\u00fcrklerin de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 K\u0131br\u0131s adas\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 Yunanistan\u2019a ba\u011flamay\u0131 hedefleyen silahl\u0131 giri\u015fimleri engellemek i\u00e7in bu d\u00fczenlemeye taraf olmu\u015ftu. K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin hak ve menfaatleriyle can g\u00fcvenliklerinin korunmas\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin en \u00f6nemli \u00f6ncelikleri aras\u0131ndayd\u0131. Ukrayna konusunda b\u00f6yle bir durum s\u00f6z konusu de\u011fil. T\u00fcrkiye 2014\u2019ten bu yana Rusya\u2019n\u0131n i\u015fgali alt\u0131nda bulunan K\u0131r\u0131m\u2019daki M\u00fcsl\u00fcman Tatarlar\u0131n hak ve menfaatlerinin korunmas\u0131yla ilgilendi\u011fini daha \u00f6nce \u00e7e\u015fitli kereler a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Ama K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in garant\u00f6rl\u00fck mekanizmas\u0131na ihtiya\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131, zaten ad\u0131 ge\u00e7en di\u011fer devletlerin M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n haklar\u0131 i\u00e7in herhangi bir sorumluluk \u00fcstlenmeyecekleri \u00e7ok a\u00e7\u0131k.<\/p>\n<p>\u015eayet ger\u00e7ekle\u015firse Ukrayna\u2019daki garant\u00f6rl\u00fck mekanizmas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 unsuru ihtiva edece\u011fini, \u00fc\u00e7 unsuru ise hi\u00e7bir \u015fekilde ta\u015f\u0131mayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00d6nce hangilerinin olmayaca\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n<p><strong>Garant\u00f6rlerin, Ukrayna\u2019daki yeni d\u00fczeni korumak i\u00e7in silahl\u0131 m\u00fcdahale hakk\u0131 olmamal\u0131.<\/strong>&nbsp;Bu hakk\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 Ukrayna i\u00e7in en g\u00fc\u00e7l\u00fc garanti olacakt\u0131r. Fakat Rusya\u2019n\u0131n yeni d\u00fczeni ihlali h\u00e2linde garant\u00f6rlerden gelebilecek bir silahl\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131k, geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir sava\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131na yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Garant\u00f6rler, Ukrayna\u2019n\u0131n yeni s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 korumak maksad\u0131yla bu \u00fclke topraklar\u0131nda asker\u00ee&nbsp;\u00fcsler kurmamal\u0131.<\/strong>&nbsp;Asker\u00ee&nbsp;\u00fcslerin varl\u0131\u011f\u0131 Rusya i\u00e7in daim\u00ee bir k\u0131\u015fk\u0131rtma unsuru olacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Garant\u00f6rler, Ukrayna\u2019n\u0131n ileride NATO \u00fcyesi olmas\u0131n\u0131 hedefleyen herhangi bir giri\u015fimden ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131rlar.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Garant\u00f6rl\u00fck mekanizmas\u0131 her \u015feyden \u00f6nce, Ukrayna\u2019n\u0131n anayasal kurumlar\u0131n\u0131n ve ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi i\u00e7in verilecek destekleri ihtiva etmelidir.<\/strong>&nbsp;Ukrayna\u2019da demokrasinin ve insan haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in kapsaml\u0131 programlar y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir. Bilhassa \u00fclkedeki Rus az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ileride meydana gelebilecek gerilimleri \u00f6nleyebilir.<\/p>\n<p><strong>Garant\u00f6rler, Ukrayna\u2019n\u0131n sava\u015f s\u0131ras\u0131nda u\u011frad\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131m\u0131n s\u00fcratle giderilmesi, altyap\u0131n\u0131n onar\u0131lmas\u0131 ve ekonominin d\u00fczeltilmesi m\u00fckellefiyeti alt\u0131na girmelidir.<\/strong>&nbsp;Mevcut y\u0131k\u0131m\u0131n giderilmemesi durumunda \u00fclkede \u00e7ok ciddi i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar \u00e7\u0131kmas\u0131, muhtemelen Rusya\u2019n\u0131n da k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131yla, siyasi \u00e7alkant\u0131lar\u0131n ya\u015fanmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilir.<\/p>\n<p><strong>Garant\u00f6rler, var\u0131lacak anla\u015fmay\u0131 ihlal eden tarafa kar\u015f\u0131 hep birlikte a\u011f\u0131r siyasi, diplomatik ve ekonomik alanlarda \u00e7ok a\u011f\u0131r yapt\u0131r\u0131mlar uygulamay\u0131 taahh\u00fct etmelidirler.<\/strong>&nbsp;Bu husus, anla\u015fmay\u0131 ihlal etmek isteyenleri cayd\u0131rabilir.<\/p>\n<p>\u0130stanbul toplant\u0131s\u0131 bar\u0131\u015f umutlar\u0131n\u0131 ye\u015fertti ama Ukrayna sava\u015f\u0131n\u0131n bitmesini kesinlikle istemeyenlerin oldu\u011funu da biliyoruz. Rusya\u2019n\u0131n daha fazla zarar g\u00f6rmesinden ve sava\u015f\u0131n k\u00fcresel ekonomik sonu\u00e7lar\u0131ndan fayda bekleyenler var. Bu t\u00fcr davran\u0131\u015flarda bulunan devletlerin garant\u00f6r olarak de\u011ferlendirilmemesi gerekir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130stanbul bar\u0131\u015f i\u00e7in umudun ad\u0131 oldu. Rusya ve Ukrayna m\u00fczakerecileri aras\u0131nda 30 Mart\u2019ta Dolmabah\u00e7e\u2019de yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde m\u00fc\u015fahhas ilerlemeler kaydedildi. Baz\u0131 konularda mutabakata var\u0131l\u0131rken, m\u00fczakerelerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi y\u00f6n\u00fcnde de karar al\u0131nd\u0131. Bundan sonraki safhada evvela d\u0131\u015fi\u015fleri bakanlar\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda heyetler aras\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131lmas\u0131n\u0131, son noktay\u0131 da iki \u00fclkenin devlet ba\u015fkanlar\u0131 Putin ve Zelenskiy\u2019nin koymas\u0131n\u0131 bekliyoruz. Var\u0131lacak nihai anla\u015fman\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":12008,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[37],"class_list":["post-6051","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-37"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6051","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6051"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6051\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6051"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6051"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6051"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}