NATO\u2019nun Br\u00fcksel\u2019de d\u00fczenledi\u011fi tarih\u00ee nitelikteki liderler zirvesinden Rusya\u2019ya verilen g\u00f6zda\u011f\u0131n\u0131n devam ettirilmesi karar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Kriz devam ederken genel sekreter de\u011fi\u015ftirmek istemeyen NATO \u00fcyeleri, Jens Stoltenberg\u2019in g\u00f6rev s\u00fcresini bir y\u0131l daha uzatt\u0131lar. NATO Genel Sekreteri\u2019nin t\u00fcm d\u00fcnyaya duyurdu\u011fu sonu\u00e7 bildirisinde bol miktarda \u201c-cek, -cak\u2019la\u201d biten c\u00fcmle yer almaktayd\u0131.<\/p>\n
Rusya\u2019y\u0131 bir kez daha \u201cm\u00fcmk\u00fcn olan en sert ifadelerle\u201d k\u0131nad\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan NATO \u00fclkeleri, Ukrayna\u2019ya yard\u0131ma devam edeceklerini, Macaristan, Slovakya, Romanya ve Bulgaristan\u2019a yeni muharip birlikler yerle\u015ftireceklerini, hava ve denizdeki savunma kapasitelerini g\u00fc\u00e7lendireceklerini, \u00fcye \u00fclkelerin savunmaya daha fazla b\u00fct\u00e7e ay\u0131rmalar\u0131n\u0131n temin edilece\u011fini ilan ettiler.<\/p>\n
Devletlerin kendi g\u00fcvenlik d\u00fczenlemelerini, d\u0131\u015far\u0131dan hi\u00e7bir m\u00fcdahale olmaks\u0131z\u0131n, \u00f6zg\u00fcrce yapabilmeleri gerekti\u011fini kaydeden NATO, kendisine kat\u0131lmak isteyenlere y\u00f6nelik \u201ca\u00e7\u0131k kap\u0131\u201d siyasetini devam ettirece\u011fini de dile getirdi.<\/p>\n
Zirveye telekonferans yoluyla kat\u0131lan Zelenskiy NATO\u2019nun \u00fclkesini \u201cnas\u0131l koruyamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 (!)\u201d anlatt\u0131. Ukraynal\u0131n\u0131n dilinden d\u00f6k\u00fclenler kalpten gelen derin bir imdat \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Ama o da biliyordu ki, hi\u00e7bir NATO \u00fcyesi, \u00fcye olmayan bir \u00fclke i\u00e7in -hatta baz\u0131 \u00fcyeler i\u00e7in bile- Rusya ile sava\u015fa girmeyi g\u00f6ze alamazd\u0131. Zelenskiy, \u201ckurtar\u0131n bizi\u201d diyerek NATO\u2019dan yard\u0131m umarken, Alman h\u00fck\u00fbmeti \u201cRusya ile enerji ticaretinin tamamen durdurulmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d s\u00f6yleyerek, Moskova\u2019ya kar\u015f\u0131 en etkili yapt\u0131r\u0131mlardan birini suland\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 bile.<\/p>\n
Haziranda \u0130spanya\u2019da yap\u0131lacak zirveye kadar NATO\u2019da yeni bir g\u00fcvenlik mimarisinin \u015fekillenmesi \u015f\u00f6yle dursun, planlanmas\u0131 bile bence hayal. Dolay\u0131s\u0131yla, mufassal bir operasyonel transformasyon beklememeliyiz. Zaten geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z son 10 y\u0131l i\u00e7inde \u0130ttifak hem komuta yap\u0131s\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f hem de doktrinlerini g\u00fcncellemi\u015fti. \u015eu an yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan ise evvelce potansiyel seviyedeyken, bug\u00fcn art\u0131k m\u00fc\u015fahhas h\u00e2le gelmi\u015f bulunan Rusya\u2019dan kaynaklanan tehdide kar\u015f\u0131 al\u0131nacak acil tedbirler.<\/p>\n
Peki bu tedbirler neden al\u0131n\u0131yor? Rusya Ukrayna\u2019dan \u00e7\u0131ks\u0131n diye mi? Hi\u00e7bir NATO liderinin b\u00f6yle bir beklentiyi ger\u00e7ek\u00e7i buldu\u011funu sanm\u0131yorum. Putin, Donetsk ve Lugansk\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k \u0131srar\u0131ndan vazge\u00e7sin diye mi? Putin b\u00f6yle bir geri ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131nda en az 15.000 oldu\u011fu iddia edilen asker kayb\u0131n\u0131 halk\u0131na a\u00e7\u0131klayamayaca\u011f\u0131n\u0131 herh\u00e2lde biliyordur.<\/p>\n
O h\u00e2lde, bu \u201cyap\u0131lacaklar listesini\u201d onaylarken NATO\u2019nun \u00f6ncelikli hedefi olsa olsa Rusya\u2019n\u0131n ba\u015fka \u00fclkelere de sald\u0131rmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek olabilir. Ama burada bir tuhafl\u0131k yok mu? \u0130ttifak\u0131 kuran antla\u015fman\u0131n be\u015finci maddesi zaten m\u00fcttefiklerden birine yap\u0131lacak silahl\u0131 sald\u0131r\u0131ya m\u00fc\u015fterek mukabeleyi \u00f6ng\u00f6rm\u00fcyor mu? Rus tehdidini iliklerine kadar hisseden Polonya ve Balt\u0131k cumhuriyetleri i\u00e7in bu d\u00fczenleme yeterli gelmiyor olabilir. Demek ki, baz\u0131 \u00fcyeler 5. Maddeye ra\u011fmen kendilerini g\u00fcvende hissetmiyorlar. Bu da bize NATO\u2019nun \u00fczerine bina edildi\u011fi \u00fc\u00e7 temel ilke olan, cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, dayan\u0131\u015fma ve uzla\u015fmay\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. Sadece Polonya de\u011fil, aralar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin de oldu\u011fu bir\u00e7ok \u00fclke bu ilkelerin erozyona u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve mutlaka yeniden g\u00fc\u00e7lendirilmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n
Baz\u0131 m\u00fcttefiklerin, baz\u0131 m\u00fcttefiklere a\u00e7\u0131k ya da gizli silah ambargosu uygulad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fczende \u201cdayan\u0131\u015fma\u201ddan s\u00f6z edebilir misiniz? Bir yandan, her devletin istedi\u011fi g\u00fcvenlik d\u00fczenlemesini yapmaya hakk\u0131 vard\u0131r\u201d deyip, di\u011fer yandan bir \u00fclkeye \u201co silahlar\u0131 alamazs\u0131n\u201d demek NATO a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne b\u00fcy\u00fck bir talihsizlik.<\/p>\n
Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Br\u00fcksel Zirvesi, akademik hayat\u0131n\u0131n uzun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc NATO \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f biri olarak bana, \u0130ttifak\u2019\u0131n \u201cyorgun\u201d, \u201cda\u011f\u0131n\u0131k\u201d ve \u201c\u015fa\u015fk\u0131n\u201d oldu\u011funu g\u00f6sterdi. NATO, samimi bir silkelenme s\u00fcreci ge\u00e7irip \u00f6z de\u011ferlerine d\u00f6nmedi\u011fi s\u00fcrece ne Rusya\u2019y\u0131 ne de \u00c7in\u2019i durdurabilir. Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan, zirvede yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada T\u00fcrkiye\u2019ye yap\u0131lan ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnekleriyle anlatarak, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve cayd\u0131r\u0131c\u0131 NATO\u2019nun ancak dayan\u0131\u015fmayla m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi mesaj\u0131n\u0131 vermi\u015fti. Bu mesaj\u0131n t\u00fcm NATO ba\u015fkentlerinde do\u011fru alg\u0131lanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<\/div>\n