{"id":5894,"date":"2022-02-13T09:07:29","date_gmt":"2022-02-13T06:07:29","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=5894"},"modified":"2024-03-06T22:32:10","modified_gmt":"2024-03-06T19:32:10","slug":"natoda-70-yil-turkiye-gazetesi13-02-2022","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=5894","title":{"rendered":"NATO\u2019da 70 y\u0131l&#8230;-T\u00fcrkiye Gazetesi(13.02.2022)"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019nde 18 \u015eubat 1952\u2019de yap\u0131lan oylamada T\u00fcrkiye\u2019nin Kuzey Atlantik Antla\u015fmas\u0131 \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne \u00fcye olarak kat\u0131lmas\u0131&nbsp;<strong>1 \u00e7ekimser oya kar\u015f\u0131l\u0131k 409 \u201cevet\u201d oyuyla&nbsp;<\/strong>kabul edildi. Oylama \u00f6ncesi yap\u0131lan konu\u015fmalarda iktidardaki DP ve muhalefetteki CHP milletvekilleri NATO \u00fcyeli\u011fini \u00f6verken, \u00fcyeli\u011fi kendi partilerinin \u201cba\u015fard\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d vurgulamay\u0131 ihmal etmediler.&nbsp;<strong>O g\u00fcn Meclis\u2019te bulunan hi\u00e7 kimse NATO\u2019ya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmad\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>70 y\u0131ld\u0131r \u0130ttifak\u2019\u0131n \u00f6nemli ve g\u00fcvenilir bir \u00fcyesi olan T\u00fcrkiye Kosova\u2019dan Afganistan\u2019a, Akdeniz\u2019den Afrika Boynuzu\u2019na \u00e7ok say\u0131da NATO misyonuna aktif destek verdi. ABD\u2019den sonra NATO \u00fcyeleri aras\u0131nda en kalabal\u0131k asker\u00ee&nbsp;g\u00fcce sahip olan T\u00fcrkiye,&nbsp;<strong>M\u00fcttefik Kara Komutanl\u0131\u011f\u0131\u2019na (\u0130zmir), H\u0131zl\u0131 Konu\u015fland\u0131r\u0131labilir Kolordu Kararg\u00e2h\u0131\u2019na (\u0130stanbul), F\u00fcze Savunmas\u0131 Tespit ve Takip Radar\u0131\u2019na (Malatya-K\u00fcrecik), Ter\u00f6rle M\u00fccadele M\u00fckemmeliyet Merkezi\u2019ne, Bar\u0131\u015f \u0130\u00e7in Ortakl\u0131k M\u00fckemmeliyet Merkezi\u2019ne (Ankara) ve \u00c7ok Uluslu Deniz G\u00fcvenli\u011fi M\u00fckemmeliyet Merkezi\u2019ne (\u0130stanbul)&nbsp;<\/strong>ev sahipli\u011fi de yapmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn 70 y\u0131l \u00f6ncesine gidip, T\u00fcrkiye\u2019nin NATO\u2019ya giri\u015f hik\u00e2yesini hat\u0131rlayal\u0131m.<\/p>\n<p>Tarih\u00ee&nbsp;vesikalara g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, T\u00fcrkiye\u2019nin NATO\u2019ya girmek istemesinin arkas\u0131nda \u00fc\u00e7 temel sebebin oldu\u011funu anl\u0131yoruz. Birincisi, 1945\u2019in mart ve haziran aylar\u0131nda SSCB\u2019den gelen taleplerin 1948\u2019de de devam etmesiydi.&nbsp;<strong>Stalin Bo\u011fazlar\u2019da \u00fcs ve Kars ile Ardahan\u2019\u0131n SSCB\u2019ye verilmesini istiyordu.&nbsp;<\/strong>Her ne kadar 1947\u2019deki Truman Doktrini ile ABD T\u00fcrkiye\u2019ye asker\u00ee&nbsp;yard\u0131m vermi\u015f ve ard\u0131ndan Marshall Plan\u0131\u2019na katarak ekonomisine nispeten destek olmu\u015fsa da, Moskova\u2019dan gelen tehdit ortadan kalkmam\u0131\u015ft\u0131.&nbsp;<strong>H\u00fck\u00fbmet, T\u00fcrkiye\u2019nin kolektif savunma \u015femsiyesi alt\u0131na girmesinin Sovyetler kar\u015f\u0131s\u0131nda bir g\u00fcvence olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu.<\/strong><\/p>\n<p>\u0130kincisi, Ankara\u2019n\u0131n Bat\u0131\u2019da kurulan olu\u015fumlara kat\u0131larak, ideolojik olarak ikiye ayr\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015f olan d\u00fcnyadaki konumunu belirginle\u015ftirmek arzusuydu.&nbsp;&nbsp;<strong>T\u00fcrkiye Bat\u0131l\u0131 devletlerin yer ald\u0131\u011f\u0131 bu asker\u00ee&nbsp;ittifak\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak Bat\u0131 ile ba\u011flar\u0131n\u0131 kuvvetlendirmek istemekteydi.<\/strong><\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Atlantik \u0130ttifak\u0131\u2019na girmekle&nbsp;<strong>T\u00fcrk ordusunun modernizasyonu<\/strong>&nbsp;i\u00e7in ABD\u2019den gelecek yard\u0131mlarda art\u0131\u015f olaca\u011f\u0131 hesaplanmaktayd\u0131.<\/p>\n<p>1948 sonbahar\u0131nda Atlantik \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n kurulu\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na Washington\u2019da ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 andan itibaren T\u00fcrkiye de m\u00fcttefiklerden biri olabilmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir \u00e7aba g\u00f6sterdi. Defalarca Amerikal\u0131larla ve \u0130ngilizlerle siyasi ve diplomatik g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131ld\u0131. ABD, s\u00f6z konusu te\u015fkilat\u0131n Atlantik \u00fclkelerini kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek T\u00fcrkiye\u2019ye Akdeniz\u2019de \u0130ngiltere \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde kurulacak ba\u015fka bir paktta yer almas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi. Atlas Okyanusuna k\u0131y\u0131s\u0131 olmayan bir \u00fclke olmas\u0131na ra\u011fmen \u0130talya\u2019n\u0131n \u0130ttifak\u2019a kurucu \u00fcye olarak davet edilmesi T\u00fcrkiye\u2019yi \u00fcyelik konusunda \u00fcmitlendirdi ama ABD tutumunu de\u011fi\u015ftirmedi.&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Yeni kurulan \u0130srail devletini resmen tan\u0131mak sayesinde ABD\u2019deki Yahudi lobisinin NATO\u2019ya davet konusunda ABD h\u00fck\u00fbmetinden ricac\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen Ankara, Mart 1949\u2019da \u0130srail\u2019i fiilen (de facto) tan\u0131d\u0131.&nbsp;<\/strong>Bu karar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan bir ka\u00e7 g\u00fcn sonra ABD\u2019ye giden D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Necmettin Sadak bir kez daha olumsuz cevap ald\u0131.&nbsp;<strong>Nisan 1949\u2019da NATO T\u00fcrkiye olmadan kuruldu. Tam 13 ay sonra 14 May\u0131s 1950\u2019deki genel se\u00e7imlerden 3 g\u00fcn \u00f6nce CHP h\u00fck\u00fbmeti NATO\u2019ya \u00fcye olmak i\u00e7in resmen m\u00fcracaat etti.<\/strong>&nbsp;Bu m\u00fcracaat da, DP h\u00fck\u00fbmetinin 3 ay sonraki m\u00fcracaat\u0131 da kabul edilmeyecektir.<\/p>\n<p>Peki, ne oldu da, 1950\u2019de T\u00fcrkiye\u2019yi \u00fcyeli\u011fe almayan ABD takip eden 2 y\u0131l i\u00e7inde fikir de\u011fi\u015ftirdi? Bu soruya \u00e7o\u011fu kaynakta Kore Sava\u015f\u0131 \u00fczerinden cevap verilir. T\u00fcrkiye\u2019nin Temmuz 1950\u2019de Kore\u2019ye asker g\u00f6nderme karar\u0131 almas\u0131 ve T\u00fcrk Tugay\u0131n\u0131n sava\u015fta g\u00f6sterdi\u011fi kahramanl\u0131klar\u0131n ABD\u2019nin olumsuz g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmesine vesile oldu\u011fu s\u00f6ylenir.&nbsp;<strong>\u0130ktidara yeni gelen DP\u2019nin Kore\u2019ye asker g\u00f6nderme karar\u0131 almas\u0131n\u0131n arkas\u0131nda, bu yolla ABD ile s\u0131cak ili\u015fkiler kurmak ve NATO\u2019ya girmek istemesinin yatt\u0131\u011f\u0131 su g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ektir.&nbsp;<\/strong>TBMM\u2019de Kore ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde, NATO\u2019ya resm\u00ee&nbsp;\u00fcyelik ba\u015fvurusu yapan CHP de bu karar\u0131 desteklemi\u015ftir.&nbsp;<strong>Fakat T\u00fcrkiye\u2019nin NATO\u2019ya davet edilmesinin Kore\u2019ye asker g\u00f6ndermesinden&nbsp;ba\u015fka sebepleri vard\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Birincisi, 1949\u2019da SSCB\u2019nin atom bombas\u0131na sahip oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamas\u0131 NATO stratejisinde bir de\u011fi\u015fimi zorunlu k\u0131lm\u0131\u015f, SSCB\u2019ye yak\u0131n yerlerde \u00fcslere olan ihtiya\u00e7 artm\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp;<strong>T\u00fcrk h\u00fck\u00fbmeti ABD\u2019nin \u00fcs taleplerine, NATO \u00fcyeli\u011fini bir \u00f6n \u015fart olarak ileri s\u00fcrerek cevap vermi\u015ftir.&nbsp;<\/strong>Adana (\u0130ncirlik) Havaalan\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131na T\u00fcrkiye\u2019nin NATO \u00fcyeli\u011fi kesinle\u015ftikten sonra ba\u015flanmas\u0131 tesad\u00fcf de\u011fildir.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, 1939 ittifak\u0131yla ilgili olarak T\u00fcrkiye\u2019nin takip etti\u011fi mahirane diplomasidir. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ba\u015flamadan T\u00fcrkiye, \u0130ngiltere ve Fransa aras\u0131nda kurulmu\u015f olan \u0130ttifak, sava\u015ftan sonra da devam etmekteydi. \u0130ngiltere de, Fransa da \u0130ttifak\u2019\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc diplomatik seviyede T\u00fcrkiye\u2019ye bildirmi\u015flerdi.&nbsp;<strong>T\u00fcrkiye, ABD makamlar\u0131na \u00dc\u00e7l\u00fc \u0130ttifak\u2019\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, binaenaleyh T\u00fcrkiye&nbsp;<em>-NATO \u00fcyesi olsa da olmasa da-<\/em>&nbsp;bir sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131\u011f\u0131nda \u00dc\u00e7l\u00fc \u0130ttifak gere\u011fi \u0130ngiltere ve Fransa\u2019n\u0131n yard\u0131ma gelmek zorunda oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a bildirmi\u015ftir.<\/strong>&nbsp;Washington fark\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda afallam\u0131\u015ft\u0131r. Zira T\u00fcrkiye\u2019ye yard\u0131ma ko\u015fan \u0130ngiltere ve Fransa sald\u0131r\u0131ya u\u011frarlarsa, bu kez de NATO onlar\u0131 savunmak zorunda kalacakt\u0131. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, T\u00fcrkiye\u2019nin NATO\u2019ya \u00fcye olmamas\u0131, ABD ile SSCB\u2019nin T\u00fcrkiye y\u00fcz\u00fcnden kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmeyece\u011fi anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yordu.<\/p>\n<p>Nihayetinde NATO, SSCB\u2019ye kar\u015f\u0131 uygulayaca\u011f\u0131 yeni NATO stratejisini hayata ge\u00e7irebilmek i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019yi (ve Yunanistan\u2019\u0131) Eyl\u00fcl 1951\u2019de \u00fcyeli\u011fe davet etti. Bu davette en b\u00fcy\u00fck pay&nbsp;ABD&#8217;nindir. Takip eden y\u0131llarda ABD, T\u00fcrkiye ve Yunanistan\u2019la NATO\u2019da m\u00fcttefik olman\u0131n \u00f6tesinde asker\u00ee&nbsp;ili\u015fkiler kurmak i\u00e7in yo\u011fun bir \u00e7aba i\u00e7ine girecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019nde 18 \u015eubat 1952\u2019de yap\u0131lan oylamada T\u00fcrkiye\u2019nin Kuzey Atlantik Antla\u015fmas\u0131 \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne \u00fcye olarak kat\u0131lmas\u0131&nbsp;1 \u00e7ekimser oya kar\u015f\u0131l\u0131k 409 \u201cevet\u201d oyuyla&nbsp;kabul edildi. Oylama \u00f6ncesi yap\u0131lan konu\u015fmalarda iktidardaki DP ve muhalefetteki CHP milletvekilleri NATO \u00fcyeli\u011fini \u00f6verken, \u00fcyeli\u011fi kendi partilerinin \u201cba\u015fard\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d vurgulamay\u0131 ihmal etmediler.&nbsp;O g\u00fcn Meclis\u2019te bulunan hi\u00e7 kimse NATO\u2019ya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmad\u0131. 70 y\u0131ld\u0131r \u0130ttifak\u2019\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":12017,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[37],"class_list":["post-5894","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-37"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5894","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5894"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5894\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12017"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5894"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5894"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5894"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}