{"id":5484,"date":"2021-11-14T08:28:00","date_gmt":"2021-11-14T05:28:00","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=5484"},"modified":"2024-03-06T22:45:25","modified_gmt":"2024-03-06T19:45:25","slug":"turk-birligi-turkiye-gazetesi14-11-2021","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=5484","title":{"rendered":"T\u00fcrk Birli\u011fi-T\u00fcrkiye Gazetesi(14.11.2021)"},"content":{"rendered":"<div>T\u00fcrk\u00e7e Konu\u015fan \u00dclkeler \u0130\u015fbirli\u011fi Konseyi zirve toplant\u0131s\u0131 cuma g\u00fcn\u00fc \u0130stanbul\u2019da, Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n ev sahipli\u011finde yap\u0131ld\u0131. Sekizincisi d\u00fczenlenen zirvede, \u00fcye \u00fclkeler aras\u0131nda daha \u00e7ok daha fazla i\u015f birli\u011fi yap\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik \u00f6nemli kararlara imza at\u0131l\u0131rken, Konsey\u2019in ad\u0131 T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 olarak de\u011fi\u015ftirildi. Toplant\u0131n\u0131n, 30 y\u0131l Ermenistan i\u015fgali alt\u0131nda kalan Karaba\u011f\u2019\u0131n kurtulu\u015funun birinci y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcne rastlamas\u0131 liderlerin konu\u015fmalar\u0131nda bu hususa da yer ay\u0131rmalar\u0131n\u0131 temin etti.<\/div>\n<div>Zirveyi anlaml\u0131 k\u0131lan konulardan biri de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi\u2019nin (SSCB) da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n 30. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcne rastlamas\u0131yd\u0131. Bug\u00fcn T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 \u00fcyesi olan Azerbaycan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan, \u00d6zbekistan ve g\u00f6zlemci \u00fcye T\u00fcrkmenistan 30 y\u0131l \u00f6nce, Aral\u0131k 1991\u2019de SSCB\u2019nin feshedilmesiyle ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015flard\u0131.<\/div>\n<div>30 y\u0131l geriye gitti\u011fimizde T\u00fcrkiye\u2019nin T\u00fcrk cumhuriyetleriyle ili\u015fkilerine neredeyse s\u0131f\u0131r seviyesinden ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. So\u011fuk Sava\u015f y\u0131llar\u0131 boyunca, Azerbaycan ve Orta Asya T\u00fcrk cumhuriyetleriyle, bir iki ziyaret hari\u00e7, neredeyse hi\u00e7 temas olmam\u0131\u015ft\u0131. Stalin\u2019in 1953\u2019te \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra bile SSCB liderleri T\u00fcrk cumhuriyetleri ile T\u00fcrkiye aras\u0131nda Stalin\u2019in \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc duvar\u0131 korudu. Bu devletlerin sadece T\u00fcrkiye ile de\u011fil birbirleriyle temaslar\u0131 da en alt seviyeye indirildi. T\u00fcrkl\u00fck ortak paydas\u0131na g\u00f6nderme yap\u0131lmas\u0131 en a\u011f\u0131r \u015fekilde cezaland\u0131r\u0131ld\u0131. Leh\u00e7eler ve a\u011f\u0131zlar ayr\u0131 diller h\u00e2line getirilerek, alt k\u00fclt\u00fcrler bir mill\u00ee&nbsp;kimlikmi\u015f gibi kurguland\u0131. Ruslar gelmeden \u00f6nce hepsi T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fan T\u00fcrk halklar\u0131, birbirleriyle ancak Rus\u00e7a \u00fczerinden ileti\u015fim kurabilir h\u00e2le sokuldu.<\/div>\n<div>T\u00fcrkiye\u2019de ise T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131yla ili\u015fki kurmaktan s\u00f6z edenler d\u00f6nem d\u00f6nem hayalcilikle, maceraperestlikle hatta \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131kla su\u00e7land\u0131lar. &#8216;Turan\u2019dan bahsetmek, \u201cT\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131\u201d ve \u201cT\u00fcrk Co\u011frafyas\u0131\u201d gibi ifadeler kullanmak entelekt\u00fcel \u00e7evrelerde lin\u00e7 edilmek i\u00e7in yeterliydi.<\/div>\n<div>Rahmetli \u00d6zal ve rahmetli Demirel SSCB\u2019nin da\u011f\u0131lma s\u00fcrecini yak\u0131ndan takip edip, yakla\u015f\u0131k 75 y\u0131l sonra ortaya \u00e7\u0131kan f\u0131rsat\u0131 en iyi \u015fekilde kullanabilmenin yollar\u0131n\u0131 arad\u0131lar. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00e7ok b\u00fcy\u00fck engellerin a\u015f\u0131lmas\u0131 gerekliydi. Azerbaycan\u2019\u0131n be\u015fte biri i\u015fgal alt\u0131na girmi\u015fti. \u00dclkede i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar ya\u015fanmaktayd\u0131. Orta Asya cumhuriyetlerinde Ruslar\u0131n etkisi devam ediyordu. Zay\u0131f ve narin devlet mimarileri sebebiyle i\u015f birliklerinin k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde bile olu\u015fturulmas\u0131 \u00e7ok zor olmaktayd\u0131.<\/div>\n<div>T\u00fcrkiye\u2019de, s\u00f6z konusu cumhuriyetlere hangi ortak ismin verilece\u011fi konusunda bile bir karma\u015fa ya\u015fanmaktayd\u0131. Birileri T\u00fcrkik ve T\u00fcrki kelimelerini ortaya att\u0131. \u00d6zbe\u00f6z T\u00fcrk cumhuriyetleri i\u00e7in \u201cT\u00fcrk\u00fcms\u00fc\u201d ya da \u201cT\u00fcrk\u00fcmtrak\u201d anlam\u0131na gelebilecek T\u00fcrki kelimesi uzun s\u00fcre hi\u00e7 sorgulanmadan kullan\u0131ld\u0131. Anadolu T\u00fcrklerinin ana yurtlar\u0131n\u0131n Orta Asya oldu\u011fu bile zaman zaman g\u00f6z ard\u0131 edildi. Ortaokul ve lise ders kitaplar\u0131na bu b\u00f6lgelerin tarihleri ve T\u00fcrkiye ile ili\u015fkileri gibi konular y\u0131llarca sokulamad\u0131. Ya\u015f\u0131 m\u00fcsait olanlar, \u201cNe i\u015fimiz var bunlarla. Bizim yerimiz Avrupa\u2019d\u0131r. Bat\u0131\u2019d\u0131r\u201d c\u00fcmlelerinin ne kadar rahat sarf edildi\u011fini hat\u0131rlayacaklard\u0131r. T\u00fcrk \u0130\u015fbirli\u011fi ve Kalk\u0131nma Ajans\u0131 (T\u0130KA) iki elin parmaklar\u0131 kadar memurla kuruldu\u011funda bu kurumun b\u00fct\u00e7ede gereksiz y\u00fck olu\u015fturdu\u011funu savunanlar bile \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div>B\u00fct\u00fcn zorluklara ra\u011fmen T\u00fcrk devlet akl\u0131 vazge\u00e7medi. T\u00fcrkiye bu devletlerin t\u00fcm\u00fcnde b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilik a\u00e7an, t\u00fcm\u00fcne THY seferleri d\u00fczenleyen ve ticaret m\u00fc\u015faviri atayan ilk ve uzun s\u00fcre tek devlet oldu. 1992\u2019den 2010\u2019a kadar T\u00fcrk devletlerinin liderlerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 10 zirve toplant\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131. Bir yandan T\u00fcrkiye\u2019nin bu \u00fclkelerin her biriyle ayr\u0131 ayr\u0131 ikili ili\u015fkileri, di\u011fer yandan toplu ili\u015fkiler neredeyse ilmek ilmek dokundu. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar ve meydan okumalara ra\u011fmen T\u00fcrk devletleri daha fazla i\u015f birli\u011fi yapma iradelerinden hi\u00e7 vazge\u00e7mediler.<\/div>\n<div>2010\u2019daki \u0130stanbul Zirvesinde T\u00fcrk Dili Konu\u015fan \u00dclkeler \u0130\u015fbirli\u011fi Konseyi\u2019nin hayata ge\u00e7irilmesi nihayet kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir mesafe ta\u015f\u0131na da eri\u015filmi\u015f oldu. Ondan 11 y\u0131l sonra bug\u00fcn art\u0131k yeni bir merhaledeyiz. &#8220;T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131&#8221; kuruldu.<\/div>\n<div>T\u00fcrk devletlerinin liderlerinin kurulu\u015fun ad\u0131n\u0131 T\u00fcrk Birli\u011fi olarak de\u011fi\u015ftirmi\u015f olmas\u0131n\u0131 daha \u00e7ok arzu ederdim. S\u0131f\u0131rdan bu noktaya geli\u015fimize \u015fahitlik etmi\u015f biri olarak, \u00e7ok tarafl\u0131 ekonomik ve ticari i\u015f birli\u011finin daha da geli\u015fti\u011fi ve belki de T\u00fcrk cumhuriyetlerinin vatanda\u015flar\u0131n\u0131n ortak seyahat belgesiyle birbirlerinin \u00fclkelerine gidebildi\u011fi bir d\u00f6nemin de gelece\u011fine inan\u0131yorum. \u0130\u015fte o zaman T\u00fcrk Birli\u011fi kurulacakt\u0131r.<\/div>\n<div class=\"clearfix\">&nbsp;<\/div>\n<div class=\"article_tools clearfix\">\n<div class=\"article_social_share fLeft\">\n<ul>\n<li>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk\u00e7e Konu\u015fan \u00dclkeler \u0130\u015fbirli\u011fi Konseyi zirve toplant\u0131s\u0131 cuma g\u00fcn\u00fc \u0130stanbul\u2019da, Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n ev sahipli\u011finde yap\u0131ld\u0131. Sekizincisi d\u00fczenlenen zirvede, \u00fcye \u00fclkeler aras\u0131nda daha \u00e7ok daha fazla i\u015f birli\u011fi yap\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik \u00f6nemli kararlara imza at\u0131l\u0131rken, Konsey\u2019in ad\u0131 T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 olarak de\u011fi\u015ftirildi. Toplant\u0131n\u0131n, 30 y\u0131l Ermenistan i\u015fgali alt\u0131nda kalan Karaba\u011f\u2019\u0131n kurtulu\u015funun birinci y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcne rastlamas\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":11976,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[30],"class_list":["post-5484","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-30"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5484","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5484"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5484\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}