Medyam\u0131z\u0131n ekseriyetinde Taliban heyetinin Ankara ziyaretinin muhtevas\u0131ndan ziyade \u015fekli \u00fczerinden yorumlar yap\u0131ld\u0131. K\u0131l\u0131k-k\u0131yafet, oturma-kalkma, pandemi \u015fartlar\u0131na riayet edip etmeme gibi hususlar zihinleri daha \u00e7ok me\u015fgul etti. Gelenler Taliban de\u011fil de Papua Yeni Gine heyeti olsalar, bu folklorik ve magazinvari yakla\u015f\u0131mlara bir nebze hak vermek m\u00fcmk\u00fcn olabilirdi.<\/p>\n
Muhataplar\u0131m\u0131z\u0131n, sadece yak\u0131n \u00e7evresi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil \u00e7ok geni\u015f bir co\u011frafi alan i\u00e7in \u00f6nemli geli\u015fmeleri tetikleyebilecek bir \u00fclkeden geldiklerini hat\u0131rlay\u0131p, bu ziyareti ona g\u00f6re de\u011ferlendirmek icap eder.<\/p>\n
T\u00fcrkiye K\u00e2bil\u2019de kimin y\u00f6netimde oldu\u011fundan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n Afgan halk\u0131na duydu\u011fu tarih\u00ee karde\u015flik hissiyat\u0131 muvacehesince hareket ediyor. Bat\u0131\u2019da s\u0131kl\u0131kla vurgulanan Afganistan\u2019\u0131n etnik ve mezheb\u00ee par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131, Ankara\u2019n\u0131n tavr\u0131nda belirleyici bir unsur de\u011fil. Hangi k\u00f6kenden olurlarsa olsunlar T\u00fcrkiye t\u00fcm Afganl\u0131lara ayn\u0131 mesafede oldu\u011funu her zaman ifade ediyor. Bu da T\u00fcrkiye\u2019nin dostlu\u011funun ve karde\u015fli\u011finin sahicili\u011fine olan inanc\u0131 per\u00e7inliyor. Taliban heyetine de bu husus aktar\u0131larak, Afganistan\u2019\u0131n yeni bir i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ya\u015famas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi i\u00e7in evvelemirde K\u00e2bil\u2019deki y\u00f6netimin Afgan halk\u0131n\u0131 olu\u015fturan t\u00fcm bile\u015fenleri ihata edecek bir tabiata sahip olmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131 \u00e7izildi.<\/p>\n
Bu dostane ikaza Taliban ne kadar kulak verir, \u015fimdiden bilemeyiz. \u201cDe\u011fi\u015ftik, ders \u00e7\u0131kard\u0131k\u201d diyorlar. Baz\u0131 kilit pozisyonlara Pe\u015ftun olmayanlar aras\u0131ndan da y\u00f6neticiler at\u0131yorlar. Ama genel y\u00f6netim anlay\u0131\u015flar\u0131nda herkesi kucaklay\u0131c\u0131 ve kapsay\u0131c\u0131 tutumu h\u00e2len g\u00f6remiyoruz. Dahas\u0131, her ne kadar \u201cr\u00f6van\u015fist bir tutum i\u00e7inde olmayacaklar\u0131n\u0131\u201d s\u00f6yl\u00fcyorlarsa da Karzai ve Gani y\u00f6netimlerinde g\u00f6rev alanlara ve ABD g\u00fc\u00e7leriyle \u00e7al\u0131\u015fanlara son derece mesafeli olduklar\u0131 ortada.<\/p>\n
T\u00fcrkiye, \u00fclkenin birlik ve beraberlik i\u00e7inde olmas\u0131 kadar halk\u0131n insani durumuyla da yak\u0131ndan ilgileniyor. Taliban\u2019\u0131n baz\u0131 tutumlar\u0131 sebebiyle Afganistan\u2019\u0131n uluslararas\u0131 bankalardaki rezervleri bloke edilmi\u015f durumda. \u00dclkede \u00e7ok ciddi bir nakit s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 var. Yakla\u015fmakta olan k\u0131\u015f \u015fartlar\u0131 mevcut krizi derinle\u015ftirecek. Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in raporlar\u0131na g\u00f6re 14 milyon Afganl\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki k\u0131\u015f mevsiminde a\u00e7l\u0131k tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. En az 1 milyon \u00e7ocu\u011fun so\u011fuk, yetersiz beslenme ve salg\u0131n hastal\u0131klar sebebiyle \u00f6lebilece\u011fi ifade ediliyor. Covid-19 ile m\u00fccadelede en geride olan \u00fclkelerden biri olarak Afganistan\u2019\u0131n ayr\u0131ca yeni salg\u0131n dalgalar\u0131na maruz kalabilece\u011fi belirtiliyor.<\/p>\n
Yakla\u015fmakta olan felaket ihtimali T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde Afganistan\u2019a insani yard\u0131m projelerinin de g\u00fcndeme gelmesini temin etti. Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan G-20 \u00fcyeleri nezdinde ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 giri\u015fimle insani yard\u0131mlara derh\u00e2l ve \u00f6n \u015farts\u0131z ba\u015flanmas\u0131 gere\u011fini vurguluyor. Roma\u2019da yap\u0131lacak G-20\u2019de bu konu i\u00e7in m\u00fcessir bir tedbir paketinin hayata ge\u00e7irilmesi bekleniyor. Zaten bu yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, muhtemel bir i\u00e7 sava\u015fta zarar g\u00f6receklerden daha fazlas\u0131 belki de bu k\u0131\u015f son derece olumsuz etkilenecek.<\/p>\n
\u0130nsani felaket ile siyasi ve ekonomik istikrars\u0131zl\u0131k bir araya geldi\u011finde, Afganistan\u2019dan b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Taliban\u2019\u0131n y\u00f6netime geldi\u011fi s\u0131rada olandan \u00e7ok daha fazla insan\u0131n, hayatta kalabilmek i\u00e7in kom\u015fu \u00fclkelere canlar\u0131n\u0131 atabilecekleri ihtimali kuvvetleniyor. T\u00fcrkiye, yeni g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in neler yap\u0131labilece\u011fi konusunda da Taliban\u2019a \u00e7e\u015fitli telkinlerde bulunuyor.<\/p>\n
Son olarak, ortada \u00e7ok ciddi bir g\u00fcvenlik riski var. Afganistan El Kaide\u2019den, DEA\u015e\u2019a, Boko Haram\u2019dan, El \u015eebab\u2019a bir\u00e7ok ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn yeni lojistik \u00fcss\u00fc olmaya aday. Hatta \u00fclkenin bir\u00e7ok yerinde kontrol\u00fcn Taliban\u2019da de\u011fil DEA\u015e\u2019ta oldu\u011funu ileri s\u00fcren rapor ve de\u011ferlendirmeler var. Artan g\u00fcvenlik riski, ba\u015fta \u00d6zbekistan ve Tacikistan olmak \u00fczere b\u00f6lge \u00fclkelerini de rahats\u0131z ediyor. Orta Asya y\u00f6netimlerinin \u201ck\u00f6ktenci endi\u015fesinden\u201d istifade eden Rusya, bu \u00fclkelerle \u201cg\u00fcvenlik ve istihbarat\u201d ili\u015fkilerini tekrar en \u00fcst seviyelere \u00e7\u0131karmak i\u00e7in uygun bir ortam buluyor. \u00c7in ise, kendi \u00fclkesine ter\u00f6rist s\u0131zmalar\u0131 engelleme g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda Pakistan\u2019la \u00e7ok yak\u0131n ili\u015fkiler kurarak, Hint Okyanusu\u2019na \u00e7\u0131karma yap\u0131yor.<\/p>\n
Ankara bu noktada Taliban\u2019a, \u00fclkenin ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin yuvalanmalar\u0131na uygun h\u00e2le gelmesi durumunda d\u0131\u015f m\u00fcdahalelerin yeniden ba\u015flayabilece\u011fi, bunun da Afgan halk\u0131n\u0131n yeniden b\u00fcy\u00fck ac\u0131lar \u00e7ekmesine yol a\u00e7aca\u011f\u0131 uyar\u0131lar\u0131n\u0131 da yap\u0131yor.<\/p>\n
ABD\u2019nin 20 y\u0131ll\u0131k beyhude gayreti g\u00f6sterdi ki, Afganistan\u2019da d\u0131\u015f m\u00fcdahalelerle bir model in\u015fas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Afganistan\u2019\u0131n gelece\u011fine Afgan halk\u0131n\u0131n kendisinin karar vermesi gerekiyor. Ama bunun olabilmesi i\u00e7in evvela \u00fclkedeki insani risklerin giderilmesi gerekiyor. \u015eu an di\u011fer her konu ikincil mertebeye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda.<\/p>\n
G-20 \u00fclkelerinin T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7ok yerinde \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na kulak vermesi, Afganistan\u2019\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in belki de son f\u0131rsat olacak. Taliban\u2019\u0131n da sar\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6n\u00fcne koyup d\u00fc\u015f\u00fcnmesi ve art\u0131k \u00fclkeleri i\u00e7in daha ak\u0131lc\u0131 kararlar vermesi laz\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Medyam\u0131z\u0131n ekseriyetinde Taliban heyetinin Ankara ziyaretinin muhtevas\u0131ndan ziyade \u015fekli \u00fczerinden yorumlar yap\u0131ld\u0131. K\u0131l\u0131k-k\u0131yafet, oturma-kalkma, pandemi \u015fartlar\u0131na riayet edip etmeme gibi hususlar zihinleri daha \u00e7ok me\u015fgul etti. Gelenler Taliban de\u011fil de Papua Yeni Gine heyeti olsalar, bu folklorik ve magazinvari yakla\u015f\u0131mlara bir nebze hak vermek m\u00fcmk\u00fcn olabilirdi. Muhataplar\u0131m\u0131z\u0131n, sadece yak\u0131n \u00e7evresi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil \u00e7ok geni\u015f bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":12046,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[30],"class_list":["post-5470","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-30"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5470"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5470\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}