{"id":5452,"date":"2021-09-19T09:28:03","date_gmt":"2021-09-19T06:28:03","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=5452"},"modified":"2024-03-06T22:56:33","modified_gmt":"2024-03-06T19:56:33","slug":"turkiye-israil-iliskileri-nasil-normallesir-turkiye-gazetesi19-09-2021","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=5452","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkileri nas\u0131l normalle\u015fir?-T\u00fcrkiye Gazetesi(19.09.2021)"},"content":{"rendered":"<div>Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu esnas\u0131nda T\u00fcrkiye ile \u0130srail aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin normalle\u015fmesi yolunda \u00fcst d\u00fczey temaslar\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131na dair bir beklenti olu\u015fturuluyor. B\u00f6yle bir geli\u015fmenin ya\u015fan\u0131p ya\u015fanmayaca\u011f\u0131 \u201cnormalle\u015fmeden\u201d kastedilenin ne oldu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. \u015eayet normalle\u015fme 2009\u2019daki \u201cone minute\u201d \u00f6ncesine d\u00f6n\u00fclmesi ise, kimse b\u00f6yle bir beklenti i\u00e7ine girmesin. Yok \u015fayet diplomatik ili\u015fkilerin tekrar b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilik seviyesine \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 kastediliyorsa, baz\u0131 \u015fartlara ba\u011fl\u0131 olarak bu ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>T\u00fcrkiye ile \u0130srail aras\u0131ndaki diplomatik ili\u015fkilerin kurulu\u015funu ve geli\u015fimini; T\u00fcrk, \u0130srail, Amerikan ve \u0130ngiliz ar\u015fiv belgelerine dayanarak inceleyen nadir akademisyenlerden biri olarak net bir \u015fekilde s\u00f6yleyebilirim ki, ikili ili\u015fkilerin ne seviyede seyredece\u011fi ilk g\u00fcnden itibaren \u0130srail-Arap ili\u015fkilerine de endekslidir.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>T\u00fcrkiye \u0130srail\u2019i 1949\u2019da fiilen (de facto) tan\u0131rken, Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ve \u0130ngiltere\u2019nin tavr\u0131n\u0131n ne olaca\u011f\u0131n\u0131 yak\u0131ndan g\u00f6zlemi\u015ftir. Araplardan kendisine do\u011frudan bir itiraz gelmeyece\u011fine, geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 olu\u015famayaca\u011f\u0131na ikna olana kadar tan\u0131ma hamlesini geciktirmi\u015ftir.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>\u0130lerleyen y\u0131llarda; 1956, 1967\u2019de, 1973\u2019te, 1982\u2019de, 1987\u2019de, 2000\u2019de ve 2009\u2019da oldu\u011fu gibi ne zaman \u0130srail ile Araplar\u0131n ya da Filistinlilerin aras\u0131nda silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u0131ksa veya ne zaman \u0130srail i\u015fgal alt\u0131ndaki Filistin topraklar\u0131nda uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 eylem ve i\u015flemlerde bulunsa bu T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail\u2019e kar\u015f\u0131 tavr\u0131n\u0131 do\u011frudan do\u011fruya etkilemi\u015ftir. Bunun tersi de do\u011frudur. Oslo s\u00fcreciyle \u0130srail ve Filistin bar\u0131\u015f anla\u015fmalar\u0131 imzalay\u0131nca T\u00fcrkiye de \u0130srail\u2019deki (ve Filistin\u2019deki) diplomatik temsilcili\u011fini b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilik seviyesine \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>\u0130kinci olarak, T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail\u2019e kar\u015f\u0131 tavr\u0131n\u0131 etkileyen bir di\u011fer unsur \u00f6nce \u0130ngiltere\u2019nin daha sonra da ABD\u2019nin tavr\u0131 olmu\u015ftur. T\u00fcrkiye\u2019nin 1949\u2019da \u0130srail\u2019i tan\u0131mas\u0131yla, NATO\u2019ya \u00fcye olmak istemesi ve ABD\u2019den finansal destek pe\u015finde ko\u015fmas\u0131 aras\u0131nda do\u011frudan ba\u011flant\u0131 vard\u0131r. Bu T\u00fcrk ve Amerikan ar\u015fiv belgelerinde apa\u00e7\u0131k g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>D\u00f6nemin D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Necmettin Sadak, Kuzey Atlantik Pakt\u0131na T\u00fcrkiye\u2019nin al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve zor durumda olan T\u00fcrk ekonomisine yabanc\u0131 kaynak aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere Nisan 1949\u2019da ABD\u2019ye gitmeden g\u00fcnler \u00f6nce T\u00fcrkiye \u0130srail\u2019i tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Ankara\u2019n\u0131n bu eylemden murad\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu tevil g\u00f6t\u00fcrmeyecek kadar a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Benzeri \u015fekilde 1980\u2019lerin ortalar\u0131nda \u0130srail ile yeni bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flatan Turgut \u00d6zal, bir New York seyahatinde Yahudi finans \u00e7evreleriyle gizlice g\u00f6r\u00fc\u015fmesinin ard\u0131ndan \u201c500. Y\u0131l Vakf\u0131\u201dn\u0131 kurdurtmu\u015f ve 1492\u2019nin 500. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc olan 1992\u2019ye kadar T\u00fcrkiye ile \u0130srail aras\u0131nda bir yak\u0131nla\u015fma ya\u015fanmas\u0131na d\u00f6n\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fc bir giri\u015fim ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>1990\u2019lar\u0131n ortalar\u0131nda ise bu kez T\u00fcrkiye\u2019nin AB ile ili\u015fkilerine Yahudi lobisinin pozitif katk\u0131 yapabilece\u011fi inanc\u0131 Ankara\u2019da yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f ve h\u00fck\u00fbmetler bu y\u00f6nde ad\u0131mlar atm\u0131\u015flard\u0131.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Elbette 1990\u2019lar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda ba\u015flayan \u201cs\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 yak\u0131nla\u015fman\u0131n\u201d en \u00f6nemli iki sebebi, T\u00fcrkiye ve \u0130srail\u2019in ayn\u0131 anda Suriye\u2019den alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 tehdit ve T\u00fcrkiye\u2019deki 28 \u015eubat\u00e7\u0131 \u00e7evrelerin \u0130srail\u2019le yak\u0131nla\u015fmaya verdikleri \u00f6nemdi. \u015e\u00fckr\u00fc Elekda\u011f\u2019\u0131n \u201c2,5 sava\u015f konsepti\u201d, PKK\u2019y\u0131 himaye eden Yunan-Suriye ikilisinin T\u00fcrkiye i\u00e7in ne b\u00fcy\u00fck bir bela oldu\u011funu ortaya koymaktayd\u0131.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>B\u00f6yle olunca da, Yunanistan\u2019la tarihsel olarak has\u0131m, Suriye ile ise teknik olarak sava\u015f h\u00e2linde olan \u0130srail ile ortakl\u0131k kurmak, bunu yaparken de TSK envanterindeki baz\u0131 silahlar\u0131 modernize etmek cazip geliyordu. D\u00f6nemin genelkurmay\u0131n\u0131n en \u00f6nemli \u00f6nceliklerinden biri ise \u0130srail ile m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00e7ok say\u0131da asker\u00ee yard\u0131mla\u015fma ve teknik i\u015f birli\u011fi anla\u015fmas\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fbmete imzalatmakt\u0131.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>\u0130srail\u2019in Gazze sald\u0131r\u0131s\u0131 sonras\u0131ndaki 2009 Ocak ay\u0131ndaki Davos ve 2010 May\u0131s ay\u0131ndaki Mavi Marmara olaylar\u0131ndan sonra en alt seviyeye gerileyen ikili siyasi ili\u015fkilerin, ekonomik ve ticari ili\u015fkileri g\u00f6lgelemedi\u011fi rakamlara bak\u0131l\u0131nca g\u00f6r\u00fclecektir. Demek ki, topyek\u00fbn bir kopu\u015f de\u011fil, siyasi ili\u015fkilerin irtifa kaybetmesi s\u00f6z konusudur.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Peki, tarih\u00ee olaylar bize ikili siyasi ili\u015fkilerin yeniden y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7mesi i\u00e7in yeterli ve uygun bir atmosfer oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmemizi temin ediyor mu?<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>T\u00fcrkiye \u0130srail\u2019e b\u00fcy\u00fckel\u00e7i yollasa, ABD ve AB \u00fclkelerinden yat\u0131r\u0131mc\u0131lar hemen ak\u0131n ak\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye mi gelecek? \u0130srail lobisi an\u0131nda devreye girerek, ABD Kongresindeki T\u00fcrkiye aleyhtarlar\u0131n\u0131n tutum de\u011fi\u015ftirmelerini mi sa\u011flayacak? Uluslararas\u0131 kredi derecelendirme kurulu\u015flar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin kredi notunu mu y\u00fckseltecek? Ya da \u0130srail, GKRY ile yapt\u0131\u011f\u0131 m\u00fcnhas\u0131r ekonomik b\u00f6lge anla\u015fmas\u0131n\u0131 derh\u00e2l iptal edip T\u00fcrkiye ile anla\u015fma g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine mi ba\u015flayacak?..<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcne cevab\u0131m hay\u0131r. Fakat \u0130srail\u2019le bug\u00fcnk\u00fc ili\u015fki bi\u00e7imimizin de gerek\u00e7esini uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin temel parametreleriyle izaha imk\u00e2n yok. Arap devletlerinin \u0130srail\u2019le \u00e7ok s\u0131cak ili\u015fkiler kurdu\u011fu bir d\u00f6nemde, \u201cArap rejimlerini bo\u015f verin, Arap halk\u0131 bizim yan\u0131m\u0131zda\u201d demenin de anlaml\u0131 bir taraf\u0131 yok. Filistinlilere en \u00e7ok yard\u0131m\u0131 ve siyasi deste\u011fi \u0130srail\u2019le do\u011frudan \u00fcst d\u00fczey temaslar\u0131m\u0131z\u0131n oldu\u011fu d\u00f6nemde verebildi\u011fimiz ger\u00e7e\u011fine g\u00f6z yumman\u0131n da l\u00fczumu yok.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Elbette T\u00fcrkiye\u2019nin, \u201cBenim ilkesel bir duru\u015fum var. Filistin topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgal alt\u0131nda tutan ve Filistinlilere zulmeden \u0130srail\u2019le diplomatik ili\u015fkilerimi ilerletmem\u201d demeye hakk\u0131 vard\u0131r. Di\u011fer yandan, Ukrayna\u2019n\u0131n \u00fc\u00e7te birini i\u015fgal eden Rusya\u2019yla, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da insan haklar\u0131n\u0131 hi\u00e7e sayan \u00c7in ile neden b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilik seviyesinde diplomatik ili\u015fkimiz var ise, \u0130srail ile de b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilik seviyesinde ili\u015fki kurman\u0131n modern uluslararas\u0131 ili\u015fkiler \u00e7er\u00e7evesinden \u00e7ok rasyonel bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 da vard\u0131r. M\u0131s\u0131r ile de&#8230;<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu esnas\u0131nda T\u00fcrkiye ile \u0130srail aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin normalle\u015fmesi yolunda \u00fcst d\u00fczey temaslar\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131na dair bir beklenti olu\u015fturuluyor. B\u00f6yle bir geli\u015fmenin ya\u015fan\u0131p ya\u015fanmayaca\u011f\u0131 \u201cnormalle\u015fmeden\u201d kastedilenin ne oldu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. \u015eayet normalle\u015fme 2009\u2019daki \u201cone minute\u201d \u00f6ncesine d\u00f6n\u00fclmesi ise, kimse b\u00f6yle bir beklenti i\u00e7ine girmesin. Yok \u015fayet diplomatik ili\u015fkilerin tekrar b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilik seviyesine \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 kastediliyorsa, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":12053,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[30],"class_list":["post-5452","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-30"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5452","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5452"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5452\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12053"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5452"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5452"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5452"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}