{"id":5364,"date":"2021-04-25T10:30:21","date_gmt":"2021-04-25T07:30:21","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=5364"},"modified":"2024-03-06T23:20:18","modified_gmt":"2024-03-06T20:20:18","slug":"abd-ile-dip-noktasi-turkiye-gazetesi-25-04-2021","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=5364","title":{"rendered":"ABD ile dip noktas\u0131-T\u00fcrkiye Gazetesi (25.04.2021)"},"content":{"rendered":"
Tarihte ABD ile bir kez sava\u015ft\u0131k. O da 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda \u0130mparatorlu\u011fumuzun Kuzey Afrika\u2019daki topraklar\u0131 olan Garp Ocaklar\u0131 \u00fczerinden. Bu olay d\u0131\u015f\u0131nda iki devlet aras\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli gerilimlere ra\u011fmen teti\u011fe hi\u00e7 bas\u0131lmad\u0131. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda farkl\u0131 taraflarda yer alan Osmanl\u0131 ile ABD birbirleriyle olan diplomatik ili\u015fkilerini kesti ama hi\u00e7bir zaman birbirlerine sava\u015f ilan etmedi. Bu y\u00fczden Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda T\u00fcrkiye ile ABD aras\u0131nda bir bar\u0131\u015f antla\u015fmas\u0131 yoktur. Sava\u015fmayan iki devletin bar\u0131\u015f antla\u015fmas\u0131 yapmas\u0131 gereksiz oldu\u011fu i\u00e7in. Bug\u00fcn ise ikili ili\u015fkilerin en k\u00f6t\u00fc d\u00f6nemlerinden birini ya\u015f\u0131yoruz.<\/div>\n
Osmanl\u0131 d\u00f6neminde ABD ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z en b\u00fcy\u00fck problemler, Amerikal\u0131 misyonerlerin gayrim\u00fcslim tebaay\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131ndan kaynakland\u0131. \u00d6nce 1870\u2019lerdeki Bulgar ayaklanmas\u0131 ard\u0131ndan da 1890\u2019larda Ermeni ayaklanmalar\u0131 esnas\u0131nda Amerikan okullar\u0131 ve kiliseleri ba\u015froldeydi. Bulgar isyan\u0131n\u0131n lider kadrosunun b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Robert Kolej mezunuydu. Robert Kolej\u2019deki hocalar\u0131, ayaklanman\u0131n d\u00fcnyaya \u2013\u00f6zellikle \u0130ngiliz ve Amerikan gazetelerine- aktar\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli i\u015flevler g\u00f6rd\u00fcler. Ermeni ayaklanmalar\u0131nda ise daha da ileri giden Amerikal\u0131 misyonerler, ayaklanmac\u0131lara lojistik destek ve bar\u0131nma imk\u00e2n\u0131 sa\u011flad\u0131lar. Ermeni konusunun T\u00fcrk-Amerikan diplomatik g\u00fcndemine bir problem olarak giri\u015fi Amerikan misyonerlerinin \u00e7abalar\u0131yla olmu\u015ftur. 1915 olaylar\u0131n\u0131 ve Ermeni tehcirini, devlet eliyle yap\u0131lan planl\u0131, sistematik ve kitlesel bir katliam olarak ilk kez niteleyen de ABD\u2019nin Osmanl\u0131 Devleti nezdindeki son b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Henry Morgenthau\u2019dur.<\/div>\n
Amerikan misyonerleri ve Morgenthau gibi T\u00fcrk d\u00fc\u015fmanlar\u0131 Amerikan kamuoyunda T\u00fcrk imaj\u0131n\u0131n olumsuz \u015fekilde olu\u015fmas\u0131nda en b\u00fcy\u00fck paya sahiptirler. Yine de, 1980\u2019lere gelene kadar Ermeni meselesinin ikili ili\u015fkilerde \u00f6ncelikli bir yer tuttu\u011fu s\u00f6ylenemez. T\u00fcrkiye ile ABD aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck problemler, K\u0131br\u0131s meselesi, ha\u015fha\u015f meselesi ve silah ambargosuydu. 1980\u2019lerden itibaren Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 yalanlar\u0131 ili\u015fkileri zehirlemeye ba\u015flad\u0131.<\/div>\n
Rahmetli \u00d6zal ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, T\u00fcrk-Amerikan ili\u015fkilerinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ilerleyebilmesi i\u00e7in Ermeni ve Rum lobilerinin etkisizle\u015ftirilmesi gerekti\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015f ve Yahudilerle temasa ge\u00e7mi\u015fti. B\u00f6ylece, T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail ile ili\u015fkilerini normalle\u015ftirmesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Yahudi lobisi de ABD\u2019de T\u00fcrkiye\u2019ye destek vermeye ba\u015flad\u0131. Neredeyse 2010\u2019a kadar da bu form\u00fcl i\u015fledi.<\/div>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ABD ile t\u00fcm zamanlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck krizlerinden birini ya\u015f\u0131yoruz. \u0130\u015f birli\u011fi alanlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde problemli alanlar\u0131m\u0131z var. S\u00f6z konusu problemlerin t\u00fcm\u00fc de T\u00fcrkiye\u2019nin hayati \u00e7\u0131karlar\u0131yla ilgili. En \u00f6ncelikli be\u015fi \u015f\u00f6yle:<\/div>\n
-15 Temmuz ihanetinin lider kadrosunun ve FET\u00d6 eleba\u015f\u0131n\u0131n ABD\u2019de misafir ediliyor olu\u015fu.<\/div>\n
-Suriye\u2019nin kuzeyinde PKK\/YPG ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne ABD taraf\u0131ndan silah ve m\u00fchimmat deste\u011fi verilmesi.<\/div>\n
-T\u00fcrkiye\u2019nin paras\u0131n\u0131 vererek ortak oldu\u011fu F-35 sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 projesinden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131.<\/div>\n
-T\u00fcrkiye\u2019ye, \u2018ABD\u2019nin d\u00fc\u015fmanlar\u0131 yasas\u0131\u2019 kapsam\u0131nda yapt\u0131r\u0131mlar uygulanmas\u0131.<\/div>\n
-1915 olaylar\u0131n\u0131n ABD y\u00f6netimi taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019ye bir bask\u0131 arac\u0131 olarak de\u011ferlendirilmesi.<\/div>\n
Daha bir\u00e7ok problemimiz var ama sadece bu be\u015f ba\u015fl\u0131k bile T\u00fcrkiye ile ABD aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin dip noktada oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor.<\/div>\n
ABD Ba\u015fkan\u0131 Joe Biden 23 Nisan\u2019da Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131 arad\u0131. \u0130ki lider, \u00fclkeleri aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fi yeni bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flatmak konusunda mutab\u0131k kald\u0131lar ve haziranda Br\u00fcksel\u2019de yap\u0131lacak NATO Zirvesi esnas\u0131nda y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015fme karar\u0131 ald\u0131lar. Fakat bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeye dair iki taraf\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda bile ortak bir dilin olmay\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n ne kadar derin oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/div>\n
\u0130kili ili\u015fkilerde bu tablo ortadayken NATO i\u00e7inde m\u00fcttefik olan T\u00fcrkiye ve ABD\u2019nin ili\u015fkilerinin k\u0131sa s\u00fcrede normalle\u015fmesi \u00e7ok zor g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Se\u00e7im taahh\u00fctlerinin ve sloganlar\u0131n\u0131n aksine Biden\u2019\u0131n Amerika\u2019s\u0131n\u0131n k\u00fcresel liderlik pozisyonuna \u2018geriye d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnden\u2019 s\u00f6z etmek de \u015fimdilik m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. T\u00fcrkiye gibi bir m\u00fcttefiki bu kadar yabanc\u0131la\u015ft\u0131rmak ancak stratejik k\u00f6rl\u00fckle izah edilebilir. Hele T\u00fcrk milletine \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 iftiras\u0131 atarak T\u00fcrk-Amerikan ili\u015fkilerinin ilerlemesini beklemek herh\u00e2lde en hafif ifadesiyle safl\u0131kt\u0131r.<\/div>\n
 <\/div>\n
    \n