{"id":5284,"date":"2020-12-06T10:56:37","date_gmt":"2020-12-06T07:56:37","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=5284"},"modified":"2024-03-06T23:42:56","modified_gmt":"2024-03-06T20:42:56","slug":"salgin-sonrasi-uluslararasi-iliskiler-turkiye-gazetesi06-12-2020","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=5284","title":{"rendered":"Salg\u0131n sonras\u0131 uluslararas\u0131 ili\u015fkiler-T\u00fcrkiye Gazetesi(06.12.2020)"},"content":{"rendered":"
E\u015f zamanl\u0131 olarak bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n testlerden ba\u015far\u0131yla ge\u00e7mesiyle birlikte, gelecek y\u0131l\u0131n ilk aylar\u0131ndan itibaren d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde y\u00fcz milyonlarca insan\u0131n a\u015f\u0131lanmaya ba\u015flayaca\u011f\u0131 umudu belirdi. Yaza do\u011fru COVID-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu \u00fclkede tamamen kontrol alt\u0131na al\u0131nabilece\u011fi de\u011ferlendiriliyor. Salg\u0131n sonras\u0131nda uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin parametrelerinde herhangi bir de\u011fi\u015fiklik olacak m\u0131? Yoksa her \u015fey eskisi gibi devam m\u0131 edecek?<\/div>\n
En az 100, baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re ise 200 milyon ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7an<\/div>\n
XIV. y\u00fczy\u0131ldaki b\u00fcy\u00fck veba salg\u0131n\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131k dalgas\u0131 uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin temel dinamiklerinde sars\u0131c\u0131 bir tesire sebep olmad\u0131. Siyasi tarih kitaplar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funda, XIX. y\u00fczy\u0131lda 40 milyon insan\u0131 \u00f6ld\u00fcren kolera veya 1919\u2019da en az 50 milyon insan\u0131n hayat\u0131na mal olan grip salg\u0131n\u0131ndan sadece birka\u00e7 c\u00fcmleyle bahsedilir. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda, \u015fimdikinden tahripk\u00e2r yeni koronavir\u00fcs salg\u0131nlar\u0131 ya\u015fanmazsa, muhtemelen 2019-2021 d\u00f6nemindeki k\u00fcresel salg\u0131n krizi de gelecekteki tarih kitaplar\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir olay olarak zikredilmeyecek. Belki de bundan 50 y\u0131l sonra bug\u00fcn\u00fcn tarihi yaz\u0131l\u0131rken, COVID-19\u2019un en \u00f6nemli siyasi neticelerinden biri olarak ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump\u2019\u0131n se\u00e7imi kaybetmesi say\u0131lacak.<\/div>\n
Elbette salg\u0131n\u0131n ilk g\u00fcnlerinden itibaren, ortaya \u00e7\u0131kan durumu kendi a\u00e7\u0131lar\u0131ndan f\u0131rsata \u00e7evirerek, salg\u0131n sonras\u0131 \u2018yeni bir d\u00fczen\u2019 kurulmas\u0131 beklentisi i\u00e7ine girenler, hatta bunun i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlar \u00e7\u0131kt\u0131. Bilhassa salg\u0131n sebebiyle k\u0131s\u0131tlanan sosyal ve \u00e7al\u0131\u015fma vasat\u0131 sanki ebediyen kal\u0131c\u0131 olacakm\u0131\u015f ve insanl\u0131k bundan b\u00f6yle bu tarz bir hayat ya\u015fayacakm\u0131\u015f gibi de\u011ferlendirmelere \u00e7ok rastlad\u0131k. \u0130\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz d\u00f6neme mahsus \u00fcretim ve ticaret bi\u00e7imlerinin, uzaktan e\u011fitim modelinin, sosyal medya yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n salg\u0131n sonras\u0131nda da devam etmesi i\u00e7in ikna edici gerek\u00e7eler mevcut de\u011fil.<\/div>\n
Aksine, sosyal birer varl\u0131k olan insanlar\u0131n kendilerini evde kalmaya icbar eden \u015fartlar ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda tekrar eski hayatlar\u0131na d\u00f6necekleri muhakkak. Yeni normalin kerameti kendinden menkul \u2018ola\u011fan\u00fcst\u00fc\u2019 uzaktan e\u011fitim modelleri nas\u0131l ki, \u00e7ocuklar\u0131n ve gen\u00e7lerin en fazla ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 fiziki ve bedensel geli\u015fimlerini ikame edemiyorsa, \u00e7ar\u015f\u0131-pazar-d\u00fckk\u00e2n dola\u015fman\u0131n yerini de internetten sat\u0131\u015f metotlar\u0131 dolduram\u0131yor. Salg\u0131n bitti\u011finde, ara d\u00f6nemde ye\u015feren ve insan f\u0131trat\u0131na ters suni uygulamalar\u0131n pek az\u0131 ayakta kalabilecek. Kapitalist pazarlama taktiklerinin en pop\u00fcleri olan \u2018kendi talebini kendin \u00fcret\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n me\u015frula\u015ft\u0131rma vas\u0131talar\u0131ndan olan \u2018X, Y, Z ku\u015faklar\u0131n\u0131n t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve beklentileri elbette birbirinden farkl\u0131 olacak\u2019 gibi hipotezler salg\u0131n d\u00f6neminde epey ra\u011fbet g\u00f6r\u00fcyor. Salg\u0131ndan sonra ise sosyal hayatta \u2018insan\u0131 insan yapan de\u011ferlerin\u2019 yeniden hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 bir d\u00f6neme girilecek.<\/div>\n
Salg\u0131nla birlikte i\u015f birli\u011finin \u00f6neminin artt\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla Birle\u015fmi\u015f Milletler ba\u015fta olmak \u00fczere uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin daha etkin h\u00e2le getirilmesine duyulan ihtiyac\u0131n y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7ti\u011fi yorumlar\u0131 da yap\u0131lmakta. Zarar g\u00f6ren insanlar i\u00e7in \u00e7ok ac\u0131 bir sayfa iken, devletlerin tarihinde k\u00fc\u00e7\u00fck bir ayr\u0131nt\u0131dan ibaret olarak kalacak COVID-19 salg\u0131n\u0131 ne devletler aras\u0131 \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yerini i\u015f birli\u011finin almas\u0131na ne de \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan mazlumlar\u0131n bir araya gelerek daha adil bir d\u00fcnya d\u00fczeni kurmalar\u0131na yol a\u00e7acak.<\/div>\n
Mevcut ekonomik neticelerin art\u00e7\u0131 sars\u0131nt\u0131lar\u0131 da birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde atlat\u0131ld\u0131ktan sonra \u2013tekrarlanmad\u0131\u011f\u0131 takdirde- b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin hi\u00e7biri k\u00fcresel sa\u011fl\u0131k problemlerini, dayan\u0131\u015fma i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir gerek\u00e7e olarak ileri s\u00fcrmeyecek. Mesela, salg\u0131n oldu diye, Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyinin be\u015f daimi \u00fcyesi kendilerine 75 y\u0131l \u00f6nce tan\u0131nan imtiyazlardan vazge\u00e7meyecekler. ABD-\u00c7in rekabeti ortadan kalkmayacak. Rusya\u2019n\u0131n eski Sovyet s\u0131n\u0131rlar\u0131na ve \u00f6tesine n\u00fcfuz alan\u0131 in\u015fa etme siyaseti ortadan kalkmayacak. Avrupa Birli\u011fi\u2019nin salg\u0131nla m\u00fccadelede kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 a\u015f\u0131yor olmas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi yeni dayan\u0131\u015fma ruhu, Lizbon Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n \u00f6tesinde bir Birlik kurma hedefine ula\u015fmay\u0131 temin etmeyecek. Bir\u00e7ok devlet, uluslararas\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerini b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle desteklemeye devam edecekler.<\/div>\n
K\u00fcresel salg\u0131n \u2018uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin, t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n ortak iyili\u011finin de\u011fil devletlerin bireysel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc\u2019 ac\u0131 ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmeyecek. K\u00fcreselle\u015fmecilerin de\u011fi\u015fmesini \u00e7ok arzu ettikleri, devletlerin uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin temel akt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu kural\u0131 da mevcudiyetini muhafaza edecek.<\/div>\n
Kendimizin ve di\u011fer insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in eve kapand\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu g\u00fcnlerde, tarih ve uluslararas\u0131 ili\u015fkiler kitaplar\u0131 okuyarak salg\u0131n sonras\u0131ndaki d\u00fcnya geli\u015fmelerinin ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 yakalamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/div>\n
 <\/div>\n
 <\/div>\n
    \n