{"id":5103,"date":"2020-06-21T14:22:58","date_gmt":"2020-06-21T11:22:58","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=5103"},"modified":"2024-03-07T00:22:16","modified_gmt":"2024-03-06T21:22:16","slug":"fransanin-libya-politikasi-21-06-2020-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=5103","title":{"rendered":"Fransa\u2019n\u0131n Libya politikas\u0131 (21.06.2020) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<div>Fransa darbeci general Hafter\u2019e siyasi ve asker\u00ee&nbsp;destek vermekle kalm\u0131yor, BM taraf\u0131ndan tan\u0131nan me\u015fru Ulusal Mutabakat H\u00fck\u00fbmeti\u2019nin \u00fclkede istikrar\u0131 temine d\u00f6n\u00fck \u00e7abalar\u0131n\u0131 da baltalamay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Bu \u00e7er\u00e7evede bir yandan, silah ambargosunu gerek\u00e7e g\u00f6stererek Trablus g\u00fc\u00e7lerinin \u00fclke d\u0131\u015f\u0131ndan destek almas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, di\u011fer yandan da ba\u015fta T\u00fcrkiye olmak \u00fczere Libya Ba\u015fbakan\u0131 Fayiz es-Serrac\u2019\u0131n yan\u0131nda yer alan t\u00fcm devletleri y\u0131ld\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Emmanuel Macron\u2019un destekledi\u011fi Hafter kendisine muhalif olan Libyal\u0131lar\u0131, silahl\u0131 veya sivil olduklar\u0131na bakmaks\u0131z\u0131n katleden bir ter\u00f6rist. \u00dclkenin do\u011fusundaki Terhune\u2019de bir hastanede ve tespit edilebilen toplu mezarlarda y\u00fczlerce ki\u015finin cesedine ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f durumda. Eylemleri sava\u015f su\u00e7u ve insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7 kapsam\u0131na giren ve ileride i\u015fledi\u011fi bu su\u00e7lardan dolay\u0131 mutlaka yarg\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lacak olan bir fig\u00fcr\u00fc Fransa neden destekler?<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Devrik ve maktul Libya lideri Muammer Kaddafi ile d\u00f6nemin Fransa Devlet Ba\u015fkan\u0131 Nicholas Sarkozy aras\u0131nda ba\u015flang\u0131\u00e7ta keyifli bir ili\u015fki vard\u0131. Kaddafi Sarkozy\u2019nin 2007\u2019deki se\u00e7im kampanyas\u0131na iddiaya g\u00f6re 50 milyon avroluk bir \u201cba\u011f\u0131\u015f\u201d yapm\u0131\u015f, Sarkozy de Kaddafi\u2019nin uluslararas\u0131 toplum nezdindeki itibar\u0131n\u0131n y\u00fckseltilmesine b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Fakat Arap ayaklanmalar\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, Kaddafi\u2019nin kendisine verdi\u011fi yasa d\u0131\u015f\u0131 deste\u011fin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan ve dolay\u0131s\u0131yla siyasi gelece\u011finin tehlikeye girmesinden endi\u015fe eden Sarkozy, NATO\u2019da bir mutabakat olmad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde, tam bir oldubitti ile 19 Mart 2011\u2019de Libya\u2019ya sald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Fransa\u2019n\u0131n tek ba\u015f\u0131na hareketiyle Libya\u2019daki insani durumun daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle 25 Mart 2011\u2019den itibaren Libya operasyonun komutas\u0131n\u0131 devralm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Sarkozy, Kaddafi\u2019nin kendisine verdi\u011fi iddia edilen paralarla ilgili g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131, hakk\u0131nda dava a\u00e7\u0131ld\u0131. Sarkozy, &#8220;r\u00fc\u015fvet almak, se\u00e7im kampanyas\u0131n\u0131 yasa d\u0131\u015f\u0131 yollardan finanse etmek ve Libya kamu fonlar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 gizlemekle\u201d su\u00e7lan\u0131yor. Bu ay\u0131n 8\u2019inde davaya Paris Temyiz Mahkemesi\u2019nde devam edildi. Sarkozy hakk\u0131ndaki karar\u0131n Eyl\u00fcl 2020\u2019de \u00e7\u0131kmas\u0131 bekleniyor.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Fransa yarg\u0131s\u0131 Sarkozy hakk\u0131ndaki r\u00fc\u015fvet iddialar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yor da, 19 Mart 2011\u2019de neden Libya\u2019ya sald\u0131r\u0131 emrini verdi\u011fini sormuyor. Asl\u0131nda d\u00fc\u011f\u00fcm burada.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Fransa\u2019n\u0131n tarihi,&nbsp;Afrika\u2019yla ilgili benzer bir\u00e7ok olayla dolu. \u00c7ok bilindik s\u00f6m\u00fcrgecilik ve darbe tezg\u00e2hlama konular\u0131na girmeyece\u011fim. 1956\u2019daki S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131 Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 hat\u0131rlataca\u011f\u0131m. Cemal Abd\u00fclnas\u0131r S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131\u2019n\u0131 mill\u00eele\u015ftirece\u011fini a\u00e7\u0131klay\u0131nca, Fransa ve \u0130ngiltere gizli bir toplant\u0131 yapm\u0131\u015f, toplant\u0131ya bilahare \u0130srail temsilcisi de \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Plana g\u00f6re \u0130srail M\u0131s\u0131r\u2019a bir bahaneyle sald\u0131racak, iki \u00fclke \u00e7at\u0131\u015f\u0131rken, S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131\u2019n\u0131n, dolay\u0131s\u0131yla d\u00fcnya ticaretinin g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak bahanesiyle, Fransa ve \u0130ngiltere M\u0131s\u0131r\u2019a m\u00fcdahale edecekti. Plan bu \u015fekilde i\u015fletildi ama utan\u00e7 verici bir fiyaskoyla sonu\u00e7land\u0131. ABD ve SSCB\u2019nin devreye girmesiyle Fransa ve \u0130ngiltere geri \u00e7ekilmek zorunda kald\u0131. BM G\u00fcvenlik Konseyi \u00fcyesi bu iki \u00fclkeye kimse uluslararas\u0131 hukuk \u00e7er\u00e7evesinde hesap soramad\u0131.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Herh\u00e2lde Macron da, sava\u015f su\u00e7u i\u015fleyen Hafter\u2019e destek vermeye devam ederken, kimsenin kendisinden hesap soramayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Ama bu d\u00f6nem, eskiye nazaran farkl\u0131. Uluslararas\u0131 ili\u015fkiler tarihinin \u00f6nemli k\u0131r\u0131lma noktalar\u0131ndan birinden ge\u00e7iyoruz. Apa\u00e7\u0131k deliller ortaya konuldu\u011funda, kimin kiminle ne \u015fekilde ili\u015fki kurdu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, Hafter uluslararas\u0131 yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ona destek verenler kendilerini bu i\u015ften kolayca kurtaramayabilirler. Eyl\u00fcl ay\u0131nda -k\u00fc\u00e7\u00fck bir ihtimal de olsa- belki Frans\u0131z yarg\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan aklansa bile Sarkozy\u2019nin Libya meselesinden y\u0131llard\u0131r neler \u00e7ekti\u011fi ortada.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Macron\u2019a sorarsan\u0131z Hafter\u2019i, Libya\u2019da radikallere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etti\u011fi i\u00e7in destekledi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Sarkozy de, Libya\u2019ya insani m\u00fcdahale ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131 zaten. \u0130nand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131ktan uzak gerek\u00e7eler bunlar. Fransa\u2019n\u0131n Libya\u2019ya duydu\u011fu ilgilinin sebeplerini daha derinde aramak laz\u0131m. Sarkozy\u2019nin de Macron\u2019un da yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7inde oldu\u011fu Frans\u0131z asker\u00ee-end\u00fcstriyel kompleksi ve enerji \u015firketlerinin Kuzey Afrika\u2019ya dair hedeflerini iyi analiz etmek laz\u0131m.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Fransa Libya\u2019da me\u015fru taraf\u0131n yan\u0131nda olsa ve T\u00fcrkiye ile i\u015f birli\u011fi yapsa, hem \u00fclkenin bir an \u00f6nce huzura kavu\u015fmas\u0131 hem de b\u00f6lgeye s\u0131zmaya \u00e7al\u0131\u015fan a\u015f\u0131r\u0131 gruplar\u0131n kontrol\u00fc kolayla\u015f\u0131r. Ama bu yolu se\u00e7miyor. Paris\u2019in art\u0131k De Gaulle d\u00f6neminden kalan \u201cAfrika Fransa i\u00e7indir\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 terk etmesi laz\u0131m. Tabii ki, h\u00fcrriyet. Tabii ki, m\u00fcsavat. Tabii ki, uhuvvet. Ama ayr\u0131ca, me\u015fruiyet, insaniyet ve h\u00fcsn\u00fcniyet laz\u0131m uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde&#8230;<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>T\u00fcrkiye\u2019nin uluslararas\u0131 alandaki me\u015fru, insani ve h\u00fcsn\u00fcniyetli d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n ne kadar kar\u015f\u0131l\u0131k buldu\u011funun apa\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesi olarak Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilen de\u011ferli diplomat ve devlet adam\u0131 Volkan Bozk\u0131r\u2019\u0131 da bu vesileyle kutluyor ve g\u00f6revinde hay\u0131rl\u0131 hizmetler diliyorum.<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fransa darbeci general Hafter\u2019e siyasi ve asker\u00ee&nbsp;destek vermekle kalm\u0131yor, BM taraf\u0131ndan tan\u0131nan me\u015fru Ulusal Mutabakat H\u00fck\u00fbmeti\u2019nin \u00fclkede istikrar\u0131 temine d\u00f6n\u00fck \u00e7abalar\u0131n\u0131 da baltalamay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Bu \u00e7er\u00e7evede bir yandan, silah ambargosunu gerek\u00e7e g\u00f6stererek Trablus g\u00fc\u00e7lerinin \u00fclke d\u0131\u015f\u0131ndan destek almas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, di\u011fer yandan da ba\u015fta T\u00fcrkiye olmak \u00fczere Libya Ba\u015fbakan\u0131 Fayiz es-Serrac\u2019\u0131n yan\u0131nda yer alan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":12170,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[31],"class_list":["post-5103","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-31"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5103","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5103"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12171,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5103\/revisions\/12171"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}