{"id":4890,"date":"2019-12-15T13:32:09","date_gmt":"2019-12-15T10:32:09","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=4890"},"modified":"2024-03-07T01:02:26","modified_gmt":"2024-03-06T22:02:26","slug":"abd-ve-ermeni-meselesi-15-12-2019-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=4890","title":{"rendered":"ABD ve Ermeni Meselesi (15.12.2019) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"blob:https:\/\/cagrierhan.net\/b7415f28-aca3-45c1-866a-d8863653dba5\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n<div style=\"color: #454545; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 15px;\"><span style=\"font-size: 16px;\">Osmanl\u0131n\u0131n son d\u00f6neminde Ermeni meselesinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131p derinle\u015fmesinde \u0130ngiltere ve Rusya\u2019n\u0131n 1880&#8217;lerden ba\u015flayarak takip ettikleri \u0130mparatorlu\u011fu par\u00e7alama siyasetinin etkili oldu\u011fu do\u011frudur. Fakat s\u0131kl\u0131kla tarih\u00e7ilerimizin g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131, konunun uluslararas\u0131 bir seviyeye ta\u015f\u0131nmas\u0131nda ABD\u2019nin oynad\u0131\u011f\u0131 rold\u00fcr. 1831\u2019de Ermenileri Protestanla\u015ft\u0131rmak (Evanjelistle\u015ftirmek) i\u00e7in ilkokulu a\u00e7malar\u0131ndan itibaren Amerikan misyonerleriyle Osmanl\u0131 topraklar\u0131ndaki Ermeni ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar aras\u0131nda duygusal, sosyal, siyasi ve ekonomik bir ba\u011f kurulmu\u015ftur. Hatta Ermeniler aras\u0131nda milliyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcncelerin yay\u0131lmas\u0131nda Avrupa devletlerinden daha \u00e7ok ABD rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/div>\n<div style=\"color: #454545; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 15px;\"><span style=\"font-size: 16px;\">1880&#8217;lerde Amerikal\u0131 misyonerlerin kurdu\u011fu Merkezi T\u00fcrkiye Misyonu, \u00f6nce Antep, Mara\u015f, Adana ve Ha\u00e7in\u2019i (Saimbeyli) faaliyet alan\u0131 i\u00e7ine al\u0131rken, ilerleyen y\u0131llarda Antakya, Tarsus, Urfa ve Halep de bu alana d\u00e2hil edilmi\u015ftir. Ermeni Meselesine ABD\u2019nin nas\u0131l d\u00e2hil oldu\u011fu konusunda en ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atan Uygur Kocaba\u015fo\u011flu\u2019nun &#8220;Anadolu\u2019daki Amerika&#8221;&nbsp;ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131nda verdi\u011fi bilgilere g\u00f6re, Antep\u2019te a\u00e7\u0131lan misyoner matbaas\u0131nda bas\u0131lan Ermenice yay\u0131nlar yoluyla bu b\u00f6lgedeki Ermenilere hem Protestanl\u0131k hem de milliyet\u00e7ilik propagandas\u0131 yap\u0131l\u0131yordu. Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda bu misyona ba\u011fl\u0131 istasyonlar\u0131n say\u0131s\u0131 d\u00f6rde, u\u00e7 istasyonlar\u0131n say\u0131s\u0131 48\u2019e, buralarda \u00e7al\u0131\u015fan Amerikan vatanda\u015flar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 37\u2019ye ve onlara destek veren yerli Ermenilerin say\u0131s\u0131 267\u2019ye y\u00fckselmi\u015fti.<\/span><\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div style=\"color: #454545; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 15px;\"><span style=\"font-size: 16px;\">Amerikal\u0131 misyonerler kendi \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131nda ya\u015fayan Ermenilerle ilgili her t\u00fcrl\u00fc siyasi-sosyal geli\u015fmeyi ABD ve Avrupa kamuoyuna aktarmaya ba\u015flad\u0131lar. Bir yandan \u0130ngilizce kitaplar yazarak, di\u011fer yandan da yabanc\u0131 gazetelere haber ve makaleler yollayarak evvelce \u00e7ok fazla kimsenin bilgi sahibi olmad\u0131\u011f\u0131 Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda ya\u015fayan Ermeniler hakk\u0131nda ABD ve Avrupa\u2019da bir fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fmas\u0131n\u0131 temin ettiler. Amerikan misyonerleri Ermeni meselesiyle o kadar i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 olmaya ba\u015flad\u0131lar ki, bu konu 1890&#8217;lardan itibaren Osmanl\u0131 topraklar\u0131ndaki temel varl\u0131k sebebi h\u00e2line geldi. Robert Kolej rekt\u00f6rlerinden ve kendisi de bir misyoner olan Cyrus Hamlin\u2019in \u00f6v\u00fcnerek dile getirdi\u011fi \u00fczere, ABD\u2019de \u2018Korkun\u00e7 T\u00fcrk\u2019 ve \u2018Cahil T\u00fcrk\u2019 gibi kli\u015feler bizzat Amerikal\u0131 misyonerler taraf\u0131ndan Anglosakson d\u00fcnyas\u0131nda yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/span><\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div style=\"color: #454545; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 15px;\"><span style=\"font-size: 16px;\">Amerikal\u0131 misyonerler, ABD konsoloslar\u0131yla i\u015f birli\u011fi h\u00e2linde Ermenilerin Anadolu\u2019dan ABD\u2019ye ilk g\u00f6\u00e7lerini de \u00f6rg\u00fctlediler. Protestanla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 Ermenilerin ABD\u2019ye giderek vatanda\u015fl\u0131k almalar\u0131, akabinde bunlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Osmanl\u0131 topraklar\u0131na d\u00f6nerek, ABD konsolosluklar\u0131n\u0131n kendilerine verdi\u011fi himaye (protege) belgeleri sayesinde Osmanl\u0131 kanunlar\u0131ndan istisna tutularak ticari faaliyetlerde bulunmalar\u0131 misyonerlerin sistemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 neticesinde olmu\u015ftu. ABD\u2019ye giden Ermenilerin yakla\u015f\u0131k %97\u2019si ABD\u2019de kalmaya devam etti. Bug\u00fcn \u2018Ermeni Lobisi\u2019 olarak adland\u0131r\u0131lan yakla\u015f\u0131k 1,5 milyonluk kitlenin bir k\u0131sm\u0131 19. Y\u00fczy\u0131lda Amerikal\u0131 misyonerler taraf\u0131ndan Osmanl\u0131dan ta\u015f\u0131nanlar\u0131n torunlar\u0131d\u0131r.<\/span><\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div style=\"color: #454545; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 15px;\"><span style=\"font-size: 16px;\">Misyonerlerin Ermeniler hakk\u0131ndaki yay\u0131nlar\u0131 ve ABD\u2019deki Ermenilerin say\u0131s\u0131n\u0131n giderek artmas\u0131 ABD siyaset\u00e7ilerinin de konuya ilgi g\u00f6stermeye ba\u015flamalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/span><\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div style=\"color: #454545; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 15px;\"><span style=\"font-size: 16px;\">\u0130stanbul\u2019daki ABD El\u00e7isi Horace Maynard 1880\u2019de D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta \u015f\u00f6yle diyordu:<\/span><\/div>\n<div style=\"color: #454545; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 15px;\"><span style=\"font-size: 16px;\">&#8220;Ermeniler T\u00fcrklerin Anadolu\u2019ya gelmesinden sonra dinlerini korumakla birlikte uzun y\u0131llar k\u00f6le gibi ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. 30-35 y\u0131l \u00f6nce b\u00f6lgeye gelen Amerikal\u0131 misyonerler dizlerinin \u00fczerine \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f olan bu halk\u0131 tekrar aya\u011fa kald\u0131rmak i\u00e7in yo\u011fun \u00e7aba sarf ettiler. El\u00e7ili\u011fimiz ve konsoloslar\u0131m\u0131z bu \u00e7abalar\u0131n ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilmesi i\u00e7in ellerinden gelenin en iyisini yapt\u0131lar.&#8221;<\/span><\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div style=\"color: #454545; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 15px;\"><span style=\"font-size: 16px;\">1890\u2019dan ba\u015flayarak, ABD\u2019ye yerle\u015fmi\u015f ve art\u0131k Amerikan vatanda\u015f\u0131 olmu\u015f Ermeniler de \u2018yeni\u2019 h\u00fck\u00fbmetlerinin yetkililerine mektuplar g\u00f6ndermek suretiyle ABD\u2019nin Osmanl\u0131 Devleti \u00fczerinde bask\u0131 kurmas\u0131n\u0131 ve Ermenilerin &#8220;durumlar\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi i\u00e7in m\u00fcdahil olmas\u0131n\u0131&#8221;&nbsp;istemeye ba\u015flad\u0131lar. \u0130lk Ermeni ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinden H\u0131n\u00e7aklar\u0131n ABD\u2019de Osmanl\u0131 aleyhtar\u0131 toplant\u0131lar yapmalar\u0131 hatta militanlar\u0131na silahl\u0131 e\u011fitim vermeleri, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin t\u00fcm diplomatik \u00e7abalar\u0131na ra\u011fmen ABD H\u00fck\u00fbmeti taraf\u0131ndan -ABD yasalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan konunun eyaletleri ilgilendirdi\u011fi- gerek\u00e7esiyle engellenmedi.<\/span><\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div style=\"color: #454545; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 15px;\"><span style=\"font-size: 16px;\">1965\u2019te t\u00fcm d\u00fcnyada T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 bir karalama kampanyas\u0131 ba\u015flatarak 1915 olaylar\u0131n\u0131 \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 olarak tan\u0131tmak i\u00e7in yeni bir projeyi y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokanlar, yukar\u0131da \u00e7ok k\u0131sa bir kesitini sundu\u011fum&nbsp;tarihsel arka plan sebebiyle ABD\u2019de kendilerine destek\u00e7i bulmakta hi\u00e7 zorlanmad\u0131lar. ABD h\u00fck\u00fbmetleri stratejik m\u00fclahazalarla, Ermeni iddialar\u0131n\u0131 bire bir tan\u0131maktan ka\u00e7\u0131nsa da, gerek eyaletler gerek federal yasama organ\u0131 seviyesinde bilhassa 1980&#8217;lerden itibaren \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019\u0131 savunanlar s\u00fcrekli irtifa kazand\u0131.<\/span><\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div style=\"color: #454545; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 15px;\"><span style=\"font-size: 16px;\">Temsilciler Meclisinden sonra Senato\u2019nun da 1915 olaylar\u0131n\u0131 \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 olarak tan\u0131mas\u0131yla Ermeni lobisi 2015\u2019te ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 hedefe 2019\u2019da ula\u015fm\u0131\u015f oldu. ABD, T\u00fcrkiye\u2019ye soyk\u0131r\u0131m iftiras\u0131 atan 32. \u00fclke oldu. Bu ad\u0131m\u0131n T\u00fcrk-Amerikan ili\u015fkilerinde giderilmesi \u00e7ok zor bir tahribata yol a\u00e7aca\u011f\u0131 izahtan varestedir. Ama di\u011fer yandan, y\u0131llard\u0131r T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli bir tehdit ve \u015fantaj arac\u0131 olarak kullan\u0131lan Ermeni tasar\u0131s\u0131n\u0131n, bundan b\u00f6yle ayn\u0131 \u015fekilde kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r. En az 50 y\u0131ld\u0131r bu i\u015ften ekmek yiyenlerin rant kap\u0131s\u0131 da b\u00f6ylece kapanm\u0131\u015f oldu.<\/span><\/div>\n<div style=\"color: #454545; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 15px;\"><span style=\"font-size: 16px;\">32 de\u011fil 100 \u00fclke bir araya gelseler, T\u00fcrk milletine i\u015flemedi\u011fi bir su\u00e7tan \u00f6t\u00fcr\u00fc tarih \u00f6n\u00fcnde boyun b\u00fckt\u00fcremezler. Kald\u0131 ki, bu millet ABD\u2019den \u00f6nce vard\u0131, ABD\u2019den sonra da var olmaya devam edecektir&#8230;<\/span><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Osmanl\u0131n\u0131n son d\u00f6neminde Ermeni meselesinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131p derinle\u015fmesinde \u0130ngiltere ve Rusya\u2019n\u0131n 1880&#8217;lerden ba\u015flayarak takip ettikleri \u0130mparatorlu\u011fu par\u00e7alama siyasetinin etkili oldu\u011fu do\u011frudur. Fakat s\u0131kl\u0131kla tarih\u00e7ilerimizin g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131, konunun uluslararas\u0131 bir seviyeye ta\u015f\u0131nmas\u0131nda ABD\u2019nin oynad\u0131\u011f\u0131 rold\u00fcr. 1831\u2019de Ermenileri Protestanla\u015ft\u0131rmak (Evanjelistle\u015ftirmek) i\u00e7in ilkokulu a\u00e7malar\u0131ndan itibaren Amerikan misyonerleriyle Osmanl\u0131 topraklar\u0131ndaki Ermeni ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar aras\u0131nda duygusal, sosyal, siyasi ve ekonomik bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":12221,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[32],"class_list":["post-4890","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-32"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4890","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4890"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4890\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12221"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4890"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4890"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4890"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}