{"id":4444,"date":"2019-04-07T15:14:05","date_gmt":"2019-04-07T12:14:05","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=4444"},"modified":"2024-03-07T10:14:52","modified_gmt":"2024-03-07T07:14:52","slug":"jupiter-fuzelerinden-s-400lere-07-04-2019-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=4444","title":{"rendered":"J\u00fcpiter f\u00fczelerinden S-400&#8217;lere (07.04.2019) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<div>1962 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim ay\u0131 t\u00fcm So\u011fuk Sava\u015f tarihinin en gerilimli zaman dilimi olarak bilinir. Literat\u00fcre K\u00fcba Krizi ya da Ekim F\u00fczeleri Krizi olarak ge\u00e7en olay sebebiyle ABD ve SSCB termon\u00fckleer bir \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n e\u015fi\u011fine kadar geldiler. Her ne kadar bu kriz &#8220;K\u00fcba&#8221;n\u0131n ad\u0131yla an\u0131lsa da, asl\u0131nda her \u015fey ABD\u2019nin T\u00fcrkiye\u2019ye J\u00fcpiter f\u00fczelerini yerle\u015ftirmesiyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>SSCB 1957\u2019de uzaya ilk suni peyki yollad\u0131. Sputnik Amerikal\u0131lar\u0131 deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Zira roketler binlerce kilometre \u2018yukar\u0131ya\u2019 yollanabiliyor ve telsiz dalgalar\u0131yla kumanda edilebiliyorsa, pek\u00e2l\u00e2&nbsp;bir k\u0131tadan di\u011ferine de yollanabilirdi. Hele bir de n\u00fckleer sava\u015f ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131malar\u0131 durumunda, d\u00fc\u015fman\u0131n tek bir u\u00e7ak bile kullanmadan ABD topraklar\u0131n\u0131 vurmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilirdi.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Pentagon derh\u00e2l kendi K\u0131talararas\u0131 G\u00fcd\u00fcml\u00fc F\u00fcze (ICBM) ve Orta Menzilli G\u00fcd\u00fcml\u00fc F\u00fcze (IRBM) programlar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rd\u0131. Moskova\u2019y\u0131 muhtemel bir n\u00fckleer taarruzdan cayd\u0131rmak, buna c\u00fcret ederse de derh\u00e2l buna mukabele etmek laz\u0131md\u0131. ABD, SSCB\u2019nin \u00f6nemli asker\u00ee&nbsp;ve sanayi merkezlerine yak\u0131n mesafedeki NATO m\u00fcttefiklerine n\u00fckleer ba\u015fl\u0131k ta\u015f\u0131yabilen g\u00fcd\u00fcml\u00fc f\u00fczeler yerle\u015ftirilmesine karar verdi. \u0130lk akla gelen m\u00fcttefiklerden biri de T\u00fcrkiye\u2019ydi.<\/div>\n<div>Ankara ba\u015flang\u0131\u00e7ta kendi topraklar\u0131na IRBM yerle\u015ftirilmesine \u00e7ok s\u0131cak bakmad\u0131. SSCB\u2019nin \u00f6ncelikli hedefi olmak istemiyordu. 1957\u2019de Sovyet lideri Khruchev \u00e7ok sert bir dille, Ankara topraklar\u0131na Amerikan f\u00fczelerini kabul ederse, &#8220;Amerikal\u0131 komutanlar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin yard\u0131m\u0131na de\u011fil ancak cenazesine yeti\u015febilece\u011fini&#8221;&nbsp;s\u00f6ylemi\u015fti. 1959\u2019da L\u00fctfi K\u0131rdar\u2019\u0131n Moskova ziyaretinde, T\u00fcrkiye ile SSCB aras\u0131nda ili\u015fkilerin normalle\u015ftirilmesi i\u00e7in bir ad\u0131m at\u0131ld\u0131. Ba\u015fbakan Adnan Menderes\u2019in SSCB\u2019yi ziyaret etmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Washington\u2019a g\u00f6re, &#8220;Ankara-Moskova yak\u0131nla\u015fmas\u0131 NATO\u2019yu zay\u0131flatabilir, T\u00fcrkiye\u2019ye J\u00fcpiter f\u00fczelerinin yerle\u015ftirilmesi projesini suya d\u00fc\u015f\u00fcrebilirdi.&#8221;<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>27 May\u0131s darbesinden sonra kurulan h\u00fck\u00fbmet J\u00fcpiterlerin geli\u015finin T\u00fcrkiye\u2019yi \u00e7ok \u00f6nemli bir n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 h\u00e2line getirece\u011fine o kadar ikna olmu\u015ftu ki, Eisenhower\u2019dan sonra iktidara gelen Kennedy, bir ara bu f\u00fczeleri yerle\u015ftirmekten vazge\u00e7er gibi olunca, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Selim Sarper Ankara\u2019daki ABD B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi O\u2019Hare\u2019e tepki g\u00f6stermi\u015fti. Bu arada T\u00fcrkiye\u2019ye yerle\u015ftirilecek IRBM\u2019lerin resm\u00ee&nbsp;yaz\u0131\u015fmalardaki ismi bile T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirildi: \u0130brahim f\u00fczeleri&#8230;<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>\u00dczerlerine T\u00fcrk bayra\u011f\u0131 yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan f\u00fczelerin \u00c7i\u011fli\u2019ye yerle\u015ftirilmesi 1962 bahar\u0131nda tamamland\u0131. SSCB bundan ho\u015flanmad\u0131. Khruchev benzer nitelikte n\u00fckleer f\u00fczelerin Ekim 1962\u2019de ABD\u2019nin burnunun dibindeki K\u00fcba\u2019ya yerle\u015ftirilmesine karar verdi. Kennedy ise Sovyet f\u00fczelerini ta\u015f\u0131yan gemilerin K\u00fcba\u2019ya gelmesini engellemek i\u00e7in Ada\u2019ya abluka uygulamaya ba\u015flad\u0131. Moskova, kendi gemilerine sald\u0131r\u0131lmas\u0131 durumunda kar\u015f\u0131l\u0131k verilece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. N\u00fckleer sava\u015f\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 an meselesiydi. Amerikal\u0131lar bir yandan transist\u00f6rl\u00fc radyolardan geli\u015fmeleri takip ediyor, di\u011fer yandan da evlerinin bodrumlar\u0131n\u0131 s\u0131\u011f\u0131naklara \u00e7eviriyordu.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>28 Ekim\u2019de Moskova Sovyet gemilerine geri d\u00f6nmeleri emrini verdi. Khruchev K\u00fcba\u2019ya f\u00fcze yerle\u015ftirmekten vazge\u00e7ti. \u00d6nce kimse Sovyet liderinin birdenbire neden durdu\u011funa anlam veremedi. D\u00fcnyay\u0131 bir n\u00fckleer sava\u015ftan kurtarmak i\u00e7in kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey almadan Sovyetler geri ad\u0131m atm\u0131\u015f olabilir miydi?<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>Ger\u00e7ek birka\u00e7 ay sonra ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. ABD T\u00fcrkiye\u2019deki f\u00fczelerini Ocak 1963\u2019te demode olduklar\u0131 gerek\u00e7esiyle s\u00f6kt\u00fc. Y\u0131llar sonra Amerikan ar\u015fivleri a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda asl\u0131nda kriz devam ederken Kennedy\u2019nin Khruchev\u2019le T\u00fcrkiye\u2019deki f\u00fczelerin \u00e7ekilmesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, Sovyetlerin K\u00fcba\u2019ya f\u00fcze yerle\u015ftirmemesi konusunda anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu pazarl\u0131ktan ne T\u00fcrkiye\u2019nin ne de di\u011fer NATO m\u00fcttefiklerinin haberi vard\u0131!..<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>S-400 s\u00fcreciyle, 57 y\u0131l \u00f6nceki K\u00fcba bunal\u0131m\u0131 aras\u0131nda benzerlikler ve farkl\u0131l\u0131klar var.<\/div>\n<div>O zaman ABD ile SSCB d\u00fc\u015fmand\u0131. Bug\u00fcn ise resmiyet kazanmam\u0131\u015f ama net bir husumet s\u00f6z konusu.<\/div>\n<div>O zaman ABD f\u00fczelerinin T\u00fcrkiye\u2019ye yerle\u015ftirilmesi Moskova\u2019y\u0131 rahats\u0131z etmi\u015fti. Bug\u00fcn ise T\u00fcrkiye\u2019nin S-400 sat\u0131n almas\u0131na Washington kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>O zaman Sovyetler \u00f6nce T\u00fcrkiye\u2019yi a\u00e7\u0131k\u00e7a tehdit etmi\u015f, ard\u0131ndan da K\u00fcba\u2019ya f\u00fcze yerle\u015ftirmeye kalkm\u0131\u015f ama ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn ise ABD T\u00fcrkiye\u2019yi CAATSA yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 kapsam\u0131na sokmakla tehdit ediyor. ABD Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Pence T\u00fcrkiye\u2019nin NATO \u00fcyeli\u011fini sorguluyor. Rusya ise Venezuela\u2019ya asker yolluyor.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>O zaman \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 ihtimali vard\u0131. Bug\u00fcn ABD ile Rusya aras\u0131nda bir s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fma ihtimali \u00e7ok uzak. Ama taraflar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak baz\u0131 silahs\u0131zlanma anla\u015fmalar\u0131ndan \u00e7ekilmeleri ve Do\u011fu Avrupa\u2019daki hareketlenmeler iki \u00fclkenin gelecek planlar\u0131na ili\u015fkin \u015f\u00fcpheleri art\u0131r\u0131yor.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>O zaman T\u00fcrkiye\u2019ye yerle\u015ftirilen J\u00fcpiterlerin hedefinde Moskova, K\u00fcba\u2019ya yerle\u015ftirilecek Sovyet f\u00fczelerinin hedefinde ise Washington vard\u0131. Bug\u00fcn ise T\u00fcrkiye\u2019nin almak istedi\u011fi S-400&#8217;ler tamamen hava savunmas\u0131na y\u00f6nelik.<\/div>\n<div>O zaman ABD\u2019nin di\u011fer \u00fclkelere f\u00fcze satarak ekonomisini diri tutma gibi bir hedefi yoktu. Bug\u00fcn ise ABD\u2019nin en b\u00fcy\u00fck korkular\u0131ndan biri Rus f\u00fcze sistemlerinin d\u00fcnyada tercih edilir h\u00e2le gelmesi ve bu b\u00fcy\u00fck pazar\u0131 kaybetmeleri&#8230;<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1962 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim ay\u0131 t\u00fcm So\u011fuk Sava\u015f tarihinin en gerilimli zaman dilimi olarak bilinir. Literat\u00fcre K\u00fcba Krizi ya da Ekim F\u00fczeleri Krizi olarak ge\u00e7en olay sebebiyle ABD ve SSCB termon\u00fckleer bir \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n e\u015fi\u011fine kadar geldiler. Her ne kadar bu kriz &#8220;K\u00fcba&#8221;n\u0131n ad\u0131yla an\u0131lsa da, asl\u0131nda her \u015fey ABD\u2019nin T\u00fcrkiye\u2019ye J\u00fcpiter f\u00fczelerini yerle\u015ftirmesiyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. &nbsp; SSCB [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":12516,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[32],"class_list":["post-4444","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-32"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4444","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4444"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4444\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4444"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4444"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4444"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}