{"id":4136,"date":"2018-10-07T10:14:19","date_gmt":"2018-10-07T07:14:19","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=4136"},"modified":"2024-03-07T11:10:21","modified_gmt":"2024-03-07T08:10:21","slug":"abd-korumasinin-bedeli-07-10-2018-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=4136","title":{"rendered":"ABD korumas\u0131n\u0131n bedeli (07.10.2018) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<div>Ba\u015fl\u0131k sizlere tuhaf gelebilir ama ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump\u2019\u0131n ara se\u00e7imler i\u00e7in ge\u00e7en hafta yapm\u0131\u015f oldu\u011fu bir kampanya konu\u015fmas\u0131nda sarf etti\u011fi birka\u00e7 c\u00fcmle \u201cABD ve korudu\u011fu devletler\u201d konusunu uluslararas\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131y\u0131verdi.<\/div>\n<div>Trump \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cSuudi Arabistan kral\u0131yla konu\u015ftum. Dedim ki: Kral; seni biz koruyoruz. Biz olmadan iki hafta bile orada olamazd\u0131n. Ordun i\u00e7in \u00f6demelisin, \u00f6demelisin.\u201d&nbsp; Konu\u015fmas\u0131nda Japonya ve G\u00fcney Kore\u2019ye de de\u011finen Trump, bu iki \u00fclkeyi de \u201ckoruduklar\u0131n\u0131\u201d, onlar\u0131n da bunun i\u00e7in \u00f6deme yapmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/div>\n<div>ABD Ba\u015fkan\u0131n\u0131n bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 pek\u00e2l\u00e2&nbsp;malumun ilam\u0131 \u015feklinde yorumlayabiliriz. ABD\u2019nin \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan bu yana bir\u00e7ok devleti, baz\u0131 bedeller kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u201ckorudu\u011funu\u201d zaten biliyorduk. Ama ilk kez bir Amerikan ba\u015fkan\u0131 bu kadar net bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131. Bu a\u00e7\u0131klamada dikkati \u00e7eken \u00fc\u00e7 husus var.<\/div>\n<div>Birincisi, Kral&#8217;la konu\u015fmas\u0131ndan bahsederken Trump, Suudi Arabistan\u2019\u0131 bir d\u0131\u015f sald\u0131rgana kar\u015f\u0131 korumaktan bahsetmiyor. Kral&#8217;\u0131, yani bir ki\u015fiyi -ya da daha geni\u015f yorumlarsan\u0131z Suudi hanedan\u0131n\u0131- i\u00e7 tehditlere kar\u015f\u0131 korumaktan bahsediyor. Trump daha ne desin? ABD\u2019nin deste\u011fi olmadan Kral&#8217;\u0131n taht\u0131nda iki hafta bile oturamayaca\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc nas\u0131l ilan edebilirdi? Ge\u00e7mi\u015fte de bir\u00e7ok liderin ya da rejimin ABD taraf\u0131ndan \u201ci\u00e7 ve d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131\u201d korundu\u011funu bug\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kan ar\u015fiv belgelerinden biliyoruz. Bu bazen 1970&#8217;lerin ba\u015f\u0131nda \u0130ran \u015eah\u0131&#8217;na yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi istihbarat ve silah deste\u011fi \u015feklinde oluyordu, bazen de 1958\u2019de L\u00fcbnan\u2019da, 1960\u2019larda Vietnam\u2019da, 1970\u2019de&nbsp;\u00dcrd\u00fcn\u2019de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi \u201ci\u00e7 ve d\u0131\u015f\u201d d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 do\u011frudan asker\u00ee&nbsp;m\u00fcdahale \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fiyordu.<\/div>\n<div>\u0130kinci dikkat \u00e7ekici husus, \u201ckoruma bedeli\u201d. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda ABD d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde ittifaklar kurarken, \u201ctehditle m\u00fc\u015fterek m\u00fccadele\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 bu ittifaklar\u0131n me\u015fru gerek\u00e7esi olarak ilan etmi\u015fti. Bunun hukuki bir zemini de vard\u0131. BM Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 51. Maddesinde yer alan m\u00fc\u015fterek nefsi m\u00fcdafaa, ba\u015fka bir deyi\u015fle m\u00fc\u015fterek me\u015fru m\u00fcdafaa NATO\u2019dan, SEATO\u2019ya ABD\u2019nin \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi bir\u00e7ok ittifak\u0131n dayanak noktas\u0131yd\u0131.<\/div>\n<div>Her ne kadar, ABD\u2019nin 1945-1990 d\u00f6nemindeki asker\u00ee&nbsp;politikalar\u0131na ele\u015ftirel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yakla\u015fanlar bu t\u00fcr antla\u015fmalarla ABD\u2019den \u201ckoruma\u201d deste\u011fi alan devletler taraf\u0131ndan bir bedel \u00f6dendi\u011fini dile getirdilerse de, \u00e7o\u011funlukla bu bedel, asker\u00ee&nbsp;ve ekonomik ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k olarak ifade ediliyor ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k ilkesine vurgu yap\u0131l\u0131yordu. Genel yakla\u015f\u0131m ise bu t\u00fcr ili\u015fkilerin bir ortak \u00e7\u0131kar ili\u015fkisi oldu\u011fu, pop\u00fcler s\u00f6yleyi\u015fle \u201ckazan-kazan\u201d mant\u0131\u011f\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeydi. Yani \u201cABD Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n savunmas\u0131na destek verirken hem Bat\u0131 Avrupa\u2019ya \u201ckom\u00fcnist tehdide kar\u015f\u0131 koruma hizmeti sunuyor\u201d, hem de kendisi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir pazar\u0131n SSCB\u2019nin kontrol\u00fcne ge\u00e7mesini engellemek suretiyle kendi \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 koruyor, bunu yaparken de Amerikan silah sanayiinin \u00e7ark\u0131n\u0131 d\u00f6nd\u00fcrmesini temin ediyordu&#8230;<\/div>\n<div>Bug\u00fcn Trump\u2019\u0131n Kral\u2019a s\u00f6yledi\u011finin ge\u00e7mi\u015ftekilerden \u00e7ok \u00f6nemli bir fark\u0131 var. ABD\u2019nin kendisinin do\u011frudan stratejik \u00e7\u0131kar\u0131na olmayan bir hususta da -\u015fayet takdir edilen \u00fccret \u00f6denirse- koruma hizmeti sa\u011flayabilece\u011fi gibi bir alg\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u015eayet Suudi Arabistan\u2019da ABD\u2019ye her \u015fartta hizmet eden, \u0130srail\u2019in politikalar\u0131na ses \u00e7\u0131kartmayan, \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 silahlanan bir y\u00f6netimin varl\u0131\u011f\u0131 Washington i\u00e7in stratejik bir gereklilikse, o h\u00e2lde zaten bu \u015fekilde hareket eden bir y\u00f6netimden ayr\u0131ca \u201ckoruma bedeli\u201d istemenin nas\u0131l bir gerek\u00e7esi olabilir? Ayn\u0131 \u015fey G\u00fcney Kore ve Japonya\u2019n\u0131n \u201ckoruma bedeli\u201d i\u00e7in de ge\u00e7erli. \u015eayet bu iki \u00fclke ABD\u2019nin en b\u00fcy\u00fck rakip olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00c7in\u2019le m\u00fccadelesinde mutlaka yan\u0131nda durmalar\u0131n\u0131 istedi\u011fi iki g\u00fc\u00e7 ise, o h\u00e2lde hem ABD\u2019nin d\u00fcmen suyunda hareket edip bir de \u00fcst\u00fcne \u201ckoruma bedeli\u201d \u00f6demelerinin ak\u0131lc\u0131 bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 yap\u0131lamaz. Bu i\u015f tam da Deli Dumrul\u2019un hesab\u0131na benziyor!..<\/div>\n<div>Donald Trump\u2019\u0131n konu\u015fmas\u0131nda dikkatimizi \u00e7eken bir di\u011fer husus ise \u00fcst\u00fc kapal\u0131 tehdit dili. \u201cBiz olmadan iki hafta bile orada olamazd\u0131n\u201d c\u00fcmlesine muhatap olan Suudi Kral\u0131&#8217;n\u0131n bu c\u00fcmleyi \u201cBiz istesek iki haftada seni deviririz\u201d \u015feklinde anlam\u0131\u015f olma ihtimali bence \u00e7ok y\u00fcksek. B\u00f6yle anlamas\u0131 i\u00e7in de tarih bir\u00e7ok karine sunuyor. Kral, Trump\u2019la telefonda konu\u015furken bu c\u00fcmleye nas\u0131l bir cevap verdi, ya da cevap verebildi mi bilmiyoruz. Trump konu\u015fman\u0131n o k\u0131sm\u0131n\u0131 kamuoyuyla payla\u015fmad\u0131. Ama herh\u00e2lde zaten g\u00f6revlerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde o\u011fluna devretmi\u015f oldu\u011fundan, ABD Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n \u201ckoruma bedelini art\u0131r\u0131n\u201d talebini Veliaht Prens&#8217;e aktarm\u0131\u015ft\u0131r&#8230;<\/div>\n<div>Trump\u2019\u0131n bu s\u00f6zlerini iki hafta evvel BM Genel Kurulunda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmayla birlikte de\u011ferlendirdi\u011fimizde, ABD Ba\u015fkan\u0131&#8217;n\u0131n bir yandan da Bat\u0131l\u0131 m\u00fcttefiklerine \u201cg\u00fcvenli\u011finiz i\u00e7in daha \u00e7ok \u00f6deyin\u201d yani \u201cbenden daha \u00e7ok silah al\u0131n\u201d mesaj\u0131 g\u00f6nderdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz&#8230;<\/div>\n<div>&#8230;..<\/div>\n<div>De\u011ferli okuyucular, gazetemiz T\u00fcrkiye\u2019de 2008 sonbahar\u0131nda yazmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Bu yaz\u0131yla ilk on y\u0131ll\u0131k birlikteli\u011fimizi geride b\u0131rakm\u0131\u015f olduk. Bug\u00fcne kadarki yap\u0131c\u0131 katk\u0131lar\u0131n\u0131z i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. Daha nice seneler birlikte olabilmek dile\u011fiyle&#8230;<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ba\u015fl\u0131k sizlere tuhaf gelebilir ama ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump\u2019\u0131n ara se\u00e7imler i\u00e7in ge\u00e7en hafta yapm\u0131\u015f oldu\u011fu bir kampanya konu\u015fmas\u0131nda sarf etti\u011fi birka\u00e7 c\u00fcmle \u201cABD ve korudu\u011fu devletler\u201d konusunu uluslararas\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131y\u0131verdi. Trump \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cSuudi Arabistan kral\u0131yla konu\u015ftum. Dedim ki: Kral; seni biz koruyoruz. Biz olmadan iki hafta bile orada olamazd\u0131n. Ordun i\u00e7in \u00f6demelisin, \u00f6demelisin.\u201d&nbsp; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":12684,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[9],"class_list":["post-4136","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-9"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4136","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4136"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4136\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12684"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}