{"id":3681,"date":"2018-04-29T09:47:05","date_gmt":"2018-04-29T06:47:05","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=3681"},"modified":"2024-03-11T14:59:47","modified_gmt":"2024-03-11T11:59:47","slug":"abd-s-400leri-neden-istemiyor-29-04-2018-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=3681","title":{"rendered":"ABD S-400\u2019leri neden istemiyor? (29.04.2018) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p>ABD Savunma Bakan\u0131 Jim Mattis\u2019e Senato\u2019da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 oturumda bir senat\u00f6r soruyor:<\/p>\n<p>\u201cT\u00fcrkiye\u2019nin Rusya\u2019dan S-400 f\u00fcze savunma sistemlerini almas\u0131n\u0131n, NATO kuruldu\u011fundan bu yana hi\u00e7 rastlanmayan t\u00fcrden ayk\u0131r\u0131 bir davran\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemek abartma olur mu?\u201d<\/p>\n<p>Mattis cevap veriyor:<\/p>\n<p>\u201cBence olmaz. Bence bu do\u011fru bir tespit ve \u00e7ok fazla kayg\u0131ya neden oldu.\u201d<\/p>\n<p>Bu cevap T\u00fcrkiye\u2019nin ABD\u2019den ba\u015fka bir \u00fclkeden hava savunma sistemleri almak i\u00e7in att\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm ad\u0131mlar kar\u015f\u0131s\u0131nda daha \u00f6nceki ABD y\u00f6netimlerinin tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tav\u0131rla bire bir \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor. Bush ve Obama d\u00f6nemlerinde oldu\u011fu gibi, Trump d\u00f6neminde de ABD T\u00fcrkiye\u2019nin kendisinden ba\u015fka bir \u00fclkeden f\u00fcze almas\u0131n\u0131 istemiyor. Ve bunun asl\u0131nda Rusya\u2019yla hi\u00e7bir ilgisi yok.<\/p>\n<p>Ankara daha evvel ayn\u0131 konuda pazarl\u0131k y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u00c7in\u2019le nihai anla\u015fmaya varm\u0131\u015f ve bug\u00fcn \u00c7in yap\u0131m\u0131 f\u00fczeleri al\u0131yor olsayd\u0131, o senat\u00f6r ayn\u0131 soruyu soracak ve Mattis yine ayn\u0131 cevab\u0131 verecekti.<\/p>\n<p>Washington y\u00f6netimlerinin neden \u0131srarla Ankara\u2019n\u0131n savunma tedarik politikas\u0131n\u0131 ele\u015ftirdi\u011fini daha iyi tahlil edebilmek i\u00e7in evvela T\u00fcrkiye\u2019nin neden ABD d\u0131\u015f\u0131ndaki kaynaklara y\u00f6neldi\u011fini \u00e7ok k\u0131sa olarak hat\u0131rlayal\u0131m.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin tercihinin d\u00f6rt temel sebebi var:&nbsp;Fiyat, teknolojik \u00fcst\u00fcnl\u00fck, s\u00fcratli imalat ve \u00f6n \u015farts\u0131z teslim.<\/p>\n<p>Daha \u00f6nce a\u00e7\u0131lan ihalelere giren ABD \u015firketleri fiyat bak\u0131m\u0131ndan \u00c7inli ve Rus rakiplerinin \u00e7ok \u00fcst\u00fcndeydi. Son 20 y\u0131lda tedricen geli\u015ftirilen S-400&#8217;lerin Bat\u0131l\u0131 rakiplerinden geri olmad\u0131\u011f\u0131, en az\u0131ndan ayn\u0131 teknolojik niteliklere sahip oldu\u011fu ortada. T\u00fcrkiye\u2019den \u00f6nce BM G\u00fcvenlik Konseyi daim\u00ee&nbsp;\u00fcyelerinden \u00c7in ve Hindistan S-400 bataryalar\u0131n\u0131 Rusya\u2019dan sat\u0131n alarak \u00fclkelerine konu\u015fland\u0131rd\u0131lar. Di\u011fer taraftan Ruslar S-400\u2019lerin ilk parti teslimini gelecek y\u0131l yapacaklar\u0131n\u0131 taahh\u00fct ettiler. Amerikal\u0131 firmalar\u0131n ise teslimat konusunda a\u015fmalar\u0131 gereken \u00e7ok \u00f6nemli bir engel var: ABD Temsilciler Meclisi. Amerikan kanunlar\u0131na g\u00f6re 50 milyon dolar\u0131n \u00fczerindeki t\u00fcm d\u0131\u015f asker\u00ee&nbsp;sat\u0131\u015flar\u0131n Kongre\u2019nin Temsilciler Meclisi kanad\u0131nda onaylanmas\u0131 gerek. T\u00fcrkiye\u2019nin ge\u00e7mi\u015fte bu konuda a\u011fz\u0131 \u00e7ok yanm\u0131\u015ft\u0131. 1990&#8217;larda ABD\u2019den sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 planlanan sald\u0131r\u0131 helikopterleri ve f\u0131rkateynler, Temsilciler Meclisi\u2019nde \u015fart ko\u015fulan K\u0131br\u0131s\u2019la ilgili hususlar sebebiyle ger\u00e7ekle\u015fememi\u015fti. \u00c7eli\u015fkili gibi g\u00f6r\u00fcnebilir ama \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr a\u011fz\u0131m\u0131z yand\u0131 da, mill\u00ee&nbsp;Atak helikopteri ve mill\u00ee&nbsp;gemi projeleri hayata ge\u00e7irilebildi.<\/p>\n<p>H\u00e2lihaz\u0131rda T\u00fcrkiye\u2019ye \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir silah ambargosu uygulayan ABD\u2019nin, hava savunma sistemleri gibi stratejik ve pahal\u0131 bir sat\u0131n alma hususunda \u00e7\u0131kartabilece\u011fi muhtemel bir p\u00fcr\u00fcz, en az be\u015f y\u0131l daha kaybetmemize sebep olabilirdi. Son olarak Ruslar S-400\u2019lerin nereye yerle\u015ftirilece\u011fiyle ilgilenmiyorlar. ABD ise T\u00fcrkiye\u2019nin Yunanistan ve Ermenistan\u2019a yak\u0131n yerlere Amerikan mal\u0131 hava savunma sistemlerinin yerle\u015ftirilmesine so\u011fuk bak\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Gelelim ABD\u2019nin neden kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na. Yukar\u0131da yazd\u0131m. Konu Rusya veya \u00c7in de\u011fil. Ba\u015fkalar\u0131ndan de\u011fil, kendilerinden sat\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 istiyorlar. Onun da d\u00f6rt temel sebebi var:<\/p>\n<p>Birincisi, T\u00fcrkiye\u2019nin \u2018k\u00f6t\u00fc \u00f6rnek\u2019 olmas\u0131n\u0131 istemiyorlar. ABD ekonomisi silah sat\u0131\u015flar\u0131ndan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir gelir elde ediyor. Her zaman Suudi Arabistan gibi ball\u0131 bir m\u00fc\u015fteri bulamayacaklar\u0131ndan, d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131ndaki geleneksel al\u0131c\u0131lar\u0131 muhafaza etmek, savunma mallar\u0131ndan elde ettikleri geliri s\u00fcrd\u00fcrmek istiyorlar. 1867\u2019den bu yana ABD\u2019den silah alan, 1947\u2019den bu yana da neredeyse sadece Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerden silah ithalat\u0131 yapan T\u00fcrkiye Rusya pazar\u0131na y\u00f6nelirse bunun S-400\u2019lerle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmayabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Washington\u2019a g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019yi ABD ile silah ticareti yapan ba\u015fka \u00fclkeler de takip edebilir. Bu ise Amerikan ekonomisine zarar verebilir.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, Washington \u00e7ok iyi biliyor ki, \u2018asker\u00ee&nbsp;ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, siyasi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 da beraberinde getirir.\u2019&nbsp;Hele \u00e7alkant\u0131l\u0131 bir co\u011frafyada yer al\u0131yorsan\u0131z ve savunma harcamalar\u0131n\u0131z\u0131 yak\u0131n vadede k\u0131sman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse, o zaman silah almak istedi\u011finiz \u00fclkenin siyasi beklentilerini de kar\u015f\u0131lamak zorundas\u0131n\u0131z. T\u00fcrkiye\u2019nin savunma sanayii tedarik kanallar\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitlendirmesi ve bunun da \u00f6tesine ge\u00e7erek mill\u00ee&nbsp;sanayiini g\u00fc\u00e7lendirmesi siyasi y\u00f6nlendirmelere daha kapal\u0131 h\u00e2le gelece\u011fi anlam\u0131n\u0131 da ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, ABD kendisini h\u00e2len \u2018blok lideri\u2019 olarak g\u00f6r\u00fcyor. Eski anlam\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olsa da NATO m\u00fcttefikli\u011finin, \u0130ttifak\u2019\u0131n \u2018lideri\u2019 olan ABD\u2019ye ra\u011fmen asker\u00ee&nbsp;bir a\u00e7\u0131l\u0131m yapmamay\u0131 mecbur k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, T\u00fcrkiye\u2019nin hava savunma sitemlerini nereye yerle\u015ftirece\u011fine Washington\u2019dan karar vermek, NATO sisteminin d\u0131\u015f\u0131nda kalacak ve dolay\u0131s\u0131yla denetlenemeyecek bir yap\u0131lanmay\u0131 engellemek istiyor.<\/p>\n<p>ABD d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n pragmatik tabiat\u0131n\u0131 dikkate al\u0131rsak, T\u00fcrkiye\u2019nin S-400 kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ABD\u2019yi y\u0131ld\u0131rmayaca\u011f\u0131n\u0131, hi\u00e7 olmazsa ileride benzer ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in Washington\u2019dan Mattis\u2019inkine benzer yorumlar\u0131n her zaman gelebilece\u011fini unutmayal\u0131m.<\/p>\n<p>Bu arada, Mattis\u2019in bir tarih\u00ee&nbsp;ger\u00e7e\u011fin \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de belirtelim. \u00d6yle Mattis\u2019in dedi\u011fi gibi T\u00fcrkiye\u2019nin \u2018bu davran\u0131\u015f\u0131 hi\u00e7 rastlanmayan t\u00fcrden ayk\u0131r\u0131 bir davran\u0131\u015f\u2019 falan de\u011fil. Yunanistan\u2019\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 S-300\u2019leri neden \u2018es\u2019 ge\u00e7iyorsun Bay Mattis?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ABD Savunma Bakan\u0131 Jim Mattis\u2019e Senato\u2019da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 oturumda bir senat\u00f6r soruyor: \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin Rusya\u2019dan S-400 f\u00fcze savunma sistemlerini almas\u0131n\u0131n, NATO kuruldu\u011fundan bu yana hi\u00e7 rastlanmayan t\u00fcrden ayk\u0131r\u0131 bir davran\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemek abartma olur mu?\u201d Mattis cevap veriyor: \u201cBence olmaz. Bence bu do\u011fru bir tespit ve \u00e7ok fazla kayg\u0131ya neden oldu.\u201d Bu cevap T\u00fcrkiye\u2019nin ABD\u2019den ba\u015fka [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":14434,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[9],"class_list":["post-3681","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-9"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3681","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3681"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3681\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14434"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3681"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3681"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3681"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}