{"id":1938,"date":"2016-11-20T14:24:08","date_gmt":"2016-11-20T12:24:08","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1938"},"modified":"2024-03-07T14:35:51","modified_gmt":"2024-03-07T11:35:51","slug":"israille-yeniden-baslarken-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1938","title":{"rendered":"\u0130srail&#8217;le yeniden ba\u015flarken (20.11.2016) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cagrierhan.net\/back\/js\/ckeditor\/fileman\/uploads\/prof_dr_cagri.erhan@2x.jpg\" alt=\"\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">T\u00fcrkiye ve \u0130srail\u2019in kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak b\u00fcy\u00fckel\u00e7i atamalar\u0131yla son alt\u0131 ay i\u00e7inde h\u0131z kazanan normalle\u015fme s\u00fcrecinde yeni bir a\u015famaya gelindi. Her \u015fey 31 May\u0131s 2010 \u00f6ncesine d\u00f6nd\u00fc m\u00fc? Hay\u0131r. K\u0131sa s\u00fcrede eski seviyesine ula\u015fmas\u0131 bekleniyor mu? Bu sorunun cevab\u0131 da, hay\u0131r. T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinin temel belirleyicilerini hat\u0131rlarsak, ikili ili\u015fkilerin bundan sonra nas\u0131l seyredebilece\u011fini de tahlil edebiliriz.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">1949 sonunda T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail\u2019i diplomatik olarak tan\u0131mas\u0131ndan bu yana iki \u00fclke aras\u0131ndaki ili\u015fkilerdeki en temel belirleyici Filistin Meselesi ve \u0130srail\u2019in Arap kom\u015fular\u0131yla olan ili\u015fkileridir. Ge\u00e7mi\u015fte \u0130srail ne zaman Filistin konusunda sert bir tutum i\u00e7ine girse ya da Arap kom\u015fular\u0131yla \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fasa, T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkileri de durgunlu\u011fa girmi\u015ftir. Bunun tek istisnas\u0131 Mavi Marmara hadisesidir. Zira o zaman \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir taraf sebebiyle de\u011fil do\u011frudan do\u011fruya kendisini hedef alan bir eylemden dolay\u0131 T\u00fcrkiye \u0130srail\u2019le ili\u015fkilerini dondurmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">\u0130kinci belirleyici fakt\u00f6r b\u00f6lgesel geli\u015fmelerdir. T\u00fcrkiye ve \u0130srail\u2019in ayn\u0131 anda Arap kom\u015fular\u0131 ve\/veya \u0130ran\u2019la sorun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde ikili ili\u015fkiler ivme kazanm\u0131\u015f ili\u015fkilerin geleneksel ekonomik ve ticari boyutlar\u0131n\u0131n yan\u0131na g\u00fcvenlik i\u015f birli\u011fi de eklenmi\u015ftir. Bunun en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rne\u011fi, 1957\u2019deki T\u00fcrkiye-Suriye krizi ve 1958\u2019deki Irak devriminin ard\u0131ndan, 29 A\u011fustos 1958\u2019de Ba\u015fbakan Adnan Menderes ile \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 David Ben Gurion aras\u0131nda imzalanan gizli istihbarat anla\u015fmas\u0131d\u0131r. Elbette 1990&#8217;lardaki \u00e7ok say\u0131da asker\u00ee i\u015f birli\u011fi anla\u015fmas\u0131 da bu kapsamda de\u011ferlendirilebilir. Yani uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde y\u00fczy\u0131llard\u0131r var olan \u2018d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 dostumdur\u2019 prensibi i\u015flemi\u015ftir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc belirleyici fakt\u00f6r ise ortak \u00e7\u0131kar alg\u0131s\u0131d\u0131r. Mesela \u0130srail\u2019in silah satmakta, T\u00fcrkiye\u2019nin de silah almakta s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 1990&#8217;larda, savunma sanayii i\u015f birli\u011finin geli\u015fti\u011fi, \u0130srail in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn patlama ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde, T\u00fcrk m\u00fcteahhitlik firmalar\u0131n\u0131n \u0130srail\u2019de \u00f6nemli bir pazar pay\u0131na sahip olduklar\u0131, tatil i\u00e7in Tunus\u2019a, M\u0131s\u0131r\u2019a veya Dubai\u2019ye gitmekten \u00e7ekinen \u0130srailli turistlerin T\u00fcrkiye\u2019deki ucuz ama kaliteli tesislere ak\u0131n ettikleri g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc belirleyici fakt\u00f6r ise d\u0131\u015f dinamiktir. Her iki \u00fclkenin de ba\u015fl\u0131ca m\u00fcttefiki olan ABD\u2019nin, T\u00fcrkiye ve \u0130srail aras\u0131nda i\u015f birli\u011finin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan yapt\u0131\u011f\u0131 telkinler ge\u00e7mi\u015fte birka\u00e7 kez etkili olmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Son olarak, i\u00e7 g\u00fcvenlik ve ter\u00f6rle m\u00fccadele konusunun Ankara-Tel Aviv diyalo\u011funun \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011funu unutmamal\u0131y\u0131z. 1980&#8217;lerde ASALA ve JCGA ter\u00f6r\u00fcne kar\u015f\u0131 iki \u00fclkenin g\u00fcvenlik birimleri aras\u0131ndaki ili\u015fkilerden bahseden yay\u0131nlar var. Bunu takip eden y\u0131llarda PKK&nbsp;ter\u00f6r\u00fcne kar\u015f\u0131 bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 oldu\u011fu iddias\u0131 da ge\u00e7mi\u015fte dile getirilmi\u015fti. Hatta \u00d6calan\u2019\u0131n ele ge\u00e7irilme s\u00fcreciyle \u0130srail\u2019i ili\u015fkilendiren PKK destek\u00e7ileri bu \u00fclkenin Avrupa\u2019daki diplomatik temsilciliklerine sald\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Fakat i\u015f ter\u00f6r\u00fcn ve ter\u00f6ristin kesin bir tan\u0131m\u0131na gelip dayan\u0131nca, taraflar aras\u0131nda derin g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 oldu\u011funu da unutmamal\u0131y\u0131z. Mesela \u0130srail de, ABD gibi PYD\u2019yi bir ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak nitelendirmiyor. T\u00fcrkiye\u2019nin resm\u00ee d\u00fczeyde ili\u015fki kurdu\u011fu \u0130slami Direni\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc\/Hamas ise \u0130srail taraf\u0131ndan muhatap kabul edilmiyor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">\u0130li\u015fkilerde yeni bir d\u00f6neme girilirken yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim fakt\u00f6rlerin \u00e7o\u011funun \u015fu veya bu \u015fekilde var oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Filistin Meselesi h\u00e2l\u00e2 ili\u015fkilerin en hassas noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. \u0130srail\u2019in Gazze\u2019ye ya da Kud\u00fcs\u2019e y\u00f6nelik bir olumsuz giri\u015fimi Tel Aviv\u2019deki b\u00fcy\u00fckel\u00e7imizin isti\u015farelerde bulunmak i\u00e7in Ankara\u2019ya \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeter sebep olu\u015fturacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Di\u011fer yandan Suriye\u2019deki durum ve \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgedeki artan faaliyetleri yeni bir sayfa a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan unsurlardand\u0131r. Ortak \u00e7\u0131kar alg\u0131s\u0131na gelince, herkesin dilinde -hakl\u0131 olarak- Do\u011fu Akdeniz enerji rezervlerinin \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p, g\u00fcvenli bir \u015fekilde al\u0131c\u0131lara aktar\u0131lmas\u0131 konusundaki muhtemel i\u015f birli\u011fi var. \u015eimdilik bu konuda bir fizibilite yap\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil. K\u0131br\u0131s g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde bir \u00e7\u00f6z\u00fcm umudu belirirse, s\u00f6z konusu i\u015f birli\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 h\u0131z kazanacakt\u0131r. Ama Rusya\u2019n\u0131n b\u00f6lgedeki varl\u0131\u011f\u0131 art\u0131k dikkate al\u0131nmay\u0131 gerektiriyor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">PKK ve DAE\u015e ter\u00f6r\u00fcyle m\u00fccadelede bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 bug\u00fcnden kestirmek zor. ABD\u2019de Donald Trump\u2019\u0131n ba\u015fkan se\u00e7ilmesiyle birlikte Ankara-Tel Aviv hatt\u0131nda g\u00fcvenlik i\u015f birli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Washington\u2019dan g\u00fc\u00e7l\u00fc tekinler gelece\u011fi ise tahmin edilebilir&#8230;<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye ve \u0130srail\u2019in kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak b\u00fcy\u00fckel\u00e7i atamalar\u0131yla son alt\u0131 ay i\u00e7inde h\u0131z kazanan normalle\u015fme s\u00fcrecinde yeni bir a\u015famaya gelindi. Her \u015fey 31 May\u0131s 2010 \u00f6ncesine d\u00f6nd\u00fc m\u00fc? Hay\u0131r. K\u0131sa s\u00fcrede eski seviyesine ula\u015fmas\u0131 bekleniyor mu? Bu sorunun cevab\u0131 da, hay\u0131r. T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinin temel belirleyicilerini hat\u0131rlarsak, ikili ili\u015fkilerin bundan sonra nas\u0131l seyredebilece\u011fini de tahlil edebiliriz. 1949 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12975,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[11],"class_list":["post-1938","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-11"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1938","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1938"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1938\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12975"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1938"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1938"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1938"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}