{"id":1861,"date":"2016-05-29T14:01:57","date_gmt":"2016-05-29T11:01:57","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1861"},"modified":"2024-03-07T16:12:56","modified_gmt":"2024-03-07T13:12:56","slug":"israille-normallesmenin-sartlari-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1861","title":{"rendered":"\u0130SRA\u0130L\u2019LE NORMALLE\u015eMEN\u0130N \u015eARTLARI (29.05.2016) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cagrierhan.net\/back\/js\/ckeditor\/fileman\/uploads\/prof_dr_cagri.erhan@2x.jpg\" alt=\"\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinde normalle\u015fme i\u00e7in haz\u0131rl\u0131klar\u0131n son a\u015famada oldu\u011fu bir s\u00fcredir dillendiriliyor. Yine de, ili\u015fkilerin 2009 \u00f6ncesindeki seviyesine birdenbire \u00e7\u0131kmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. Evvela tarihteki \u00f6rneklere bir g\u00f6z atal\u0131m. Ard\u0131ndan da, T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinde yeni bir sayfan\u0131n hangi \u015fartlarda a\u00e7\u0131labilece\u011fini de\u011ferlendirelim.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">1949\u2019da T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail\u2019i diplomatik olarak tan\u0131mas\u0131yla ba\u015flayan resm\u00ee&nbsp;ili\u015fkiler ilk b\u00fcy\u00fck krizini 1956\u2019daki S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131 krizinde ya\u015fad\u0131. \u0130srail M\u0131s\u0131r\u2019a sald\u0131r\u0131nca, T\u00fcrkiye Ankara\u2019daki \u0130srail el\u00e7isinin \u00fclkeyi terk etmesini istedi. Tel Aviv\u2019deki el\u00e7isini de geri \u00e7ekti. Fakat 1958\u2019deki Irak darbesinden sonra \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 David Ben Gurion ile Ba\u015fbakan Adnan Menderes aras\u0131nda -kamuoyunda \u00e7ok da bilinmeyen- bir mektupla\u015fma ya\u015fand\u0131. \u0130ki \u00fclkenin Arap D\u00fcnyas\u0131ndaki geli\u015fmelere asl\u0131nda ayn\u0131 mercekten bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131n ifade edildi\u011fi bu yaz\u0131\u015fmalardan sonra y\u0131llarca gizli kalan \u00e7ok \u00f6nemli bir ad\u0131m at\u0131ld\u0131. \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 Ben Gurion ile D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Golda Meir gizlice T\u00fcrkiye\u2019ye geldiler. Menderes\u2019le g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcler. \u0130ki \u00fclke aras\u0131nda istihbarat alan\u0131nda i\u015f birli\u011fi \u00f6ng\u00f6ren bir anla\u015fma yap\u0131ld\u0131. Ben Gurion, \u0130ran ve Etiyopya\u2019y\u0131 da kapsayan bu anla\u015fmaya hat\u0131rat\u0131nda \u201c\u00c7evresel Pakt\u201d ad\u0131n\u0131 vermektedir. 27 May\u0131s darbesinden sonra yak\u0131nla\u015fman\u0131n devam etmesiyle 1963\u2019te diplomatik ili\u015fkiler tekrar el\u00e7ilik seviyesine \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">1967\u2019deki &#8220;Alt\u0131 G\u00fcn Sava\u015f\u0131&#8221;ndan sonra diplomatik ili\u015fkilerde bir dizi kriz daha ya\u015fand\u0131. 1969\u2019da Mescid-i Aksa\u2019n\u0131n fanatik bir H\u0131ristiyan taraf\u0131ndan kundaklanmas\u0131 ve 1973 Arap-\u0130srail Sava\u015f\u0131 esnas\u0131nda ikili ili\u015fkiler giderek gerildi. Ama hi\u00e7bir zaman kopma noktas\u0131na gelmedi. Hatta 1 Ocak 1980\u2019de diplomatik temsilcilik seviyesi b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fe \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Fakat \u0130srail\u2019in Do\u011fu Kud\u00fcs\u2019\u00fc ilhak etti\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan diplomatik ili\u015fkiler T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan \u0130kinci Katiplik seviyesine indirildi. \u0130srail\u2019in 1982\u2019de L\u00fcbnan\u2019\u0131 i\u015fgali ve 1987\u2019de ba\u015flayan \u0130ntifada sebebiyle siyasi ili\u015fkilerde herhangi bir iyile\u015fme ya\u015fanmad\u0131. 1990-1991\u2019deki K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra, ABD\u2019nin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde Orta Do\u011fu Bar\u0131\u015f S\u00fcreci ba\u015flat\u0131l\u0131nca, T\u00fcrkiye Filistin ve \u0130srail\u2019le diplomatik ili\u015fkilerini e\u015f zamanl\u0131 olarak yeniden b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fe \u00e7\u0131kartt\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">1996\u2019da imzalanan Serbest Ticaret Alan\u0131 ve Asker\u00ee&nbsp;E\u011fitim \u0130\u015fbirli\u011fi anla\u015fmalar\u0131yla birlikte T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinde 2009\u2019daki Davos Zirvesi\u2019ne kadar devam eden bir \u00e7e\u015fitlenme ve geli\u015fim s\u00fcreci ya\u015fand\u0131. Turizmden e\u011fitime, savunma sanayiinden ticarete kadar bir\u00e7ok alanda ikili ili\u015fkilerin tarihinde hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar ileri noktalara gelindi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">31 May\u0131s 2010\u2019daki Mavi Marmara hadisesine kadar T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinin form\u00fcl\u00fc -iki \u00fclkede kimin iktidarda oldu\u011fundan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak- a\u015fa\u011f\u0131daki gibiydi:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">-\u0130srail\u2019in, Filistinlilerle ve Arap kom\u015fular\u0131yla ili\u015fkilerinde gerilim veya \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fan\u0131rsa, T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkileri k\u00f6t\u00fcle\u015fir;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">-T\u00fcrkiye ve \u0130srail Orta Do\u011fu\u2019da ortak tehditler alg\u0131larlarsa, ikili ili\u015fkilerde yak\u0131nla\u015fma ya\u015fan\u0131r;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">-Ortak tehdit alg\u0131s\u0131na, ortak \u00e7\u0131kar alg\u0131s\u0131 da eklenirse, ili\u015fkiler ivme kazan\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Bu form\u00fcl tek bir c\u00fcmleye indirgenerek, \u201cMavi Marmara hadisesi \u00f6ncesinde, \u0130srail\u2019in ve T\u00fcrkiye\u2019nin Arap d\u00fcnyas\u0131yla ili\u015fkilerinin niteli\u011fi, ikili ili\u015fkilerin seviyesini belirlemi\u015ftir\u201d \u015feklinde \u00f6zetlenebilir. \u015eayet Haf\u0131z Esad d\u00f6neminde Suriye PKK\u2019ya a\u00e7\u0131k destek vermemi\u015f olsayd\u0131, Asker\u00ee&nbsp;E\u011fitim \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131 imzalanmazd\u0131. \u0130srail 2008-2009 k\u0131\u015f\u0131ndaki Gazze operasyonunu yapmasayd\u0131, Davos ya\u015fanmazd\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Fakat Mavi Marmara Hadisesi, T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinin bu form\u00fcl\u00fcn\u00fc ge\u00e7ersiz k\u0131ld\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc ili\u015fkiler ilk defa \u0130srail Araplara sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil, T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in bozuldu. H\u00e2l b\u00f6yle olunca da, daha \u00f6nceki d\u00f6nemlerde bozulan ili\u015fkilerin yeniden canlanmas\u0131nda m\u00fcessir olan fakt\u00f6rlerin bu sefer tek ba\u015f\u0131na ge\u00e7erli olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Yani yeniden \u015fekillenen Orta Do\u011fu\u2019daki ortak tehdit alg\u0131s\u0131 veya Do\u011fu Akdeniz enerji kaynaklar\u0131n\u0131n sa\u011flayabilece\u011fi ortak \u00e7\u0131kar beklentisi T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinde normalle\u015fme i\u00e7in yeterli olmaz.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">\u0130srail y\u00f6netimi ger\u00e7ekten de T\u00fcrkiye ile yeni bir ba\u015flang\u0131\u00e7 yapmak istiyorsa, Mavi Marmara ma\u011fdurlar\u0131n\u0131n ve T\u00fcrk milletinin kabul edebilece\u011fi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm teklifini sunmal\u0131d\u0131r. Muhtemelen T\u00fcrkiye daha \u00f6nce \u00f6n \u015fart olarak ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u201cGazze ablukas\u0131n\u0131n tamamen kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan\u201d, \u201cGazze ablukas\u0131n\u0131n hafifletilmesi\u201d noktas\u0131na gelebilir. Ama katledilen T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131 i\u00e7in \u0130srail\u2019den beklentilerinden katiyen vazge\u00e7mez.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinde normalle\u015fme i\u00e7in haz\u0131rl\u0131klar\u0131n son a\u015famada oldu\u011fu bir s\u00fcredir dillendiriliyor. Yine de, ili\u015fkilerin 2009 \u00f6ncesindeki seviyesine birdenbire \u00e7\u0131kmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. Evvela tarihteki \u00f6rneklere bir g\u00f6z atal\u0131m. Ard\u0131ndan da, T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinde yeni bir sayfan\u0131n hangi \u015fartlarda a\u00e7\u0131labilece\u011fini de\u011ferlendirelim. 1949\u2019da T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail\u2019i diplomatik olarak tan\u0131mas\u0131yla ba\u015flayan resm\u00ee&nbsp;ili\u015fkiler ilk b\u00fcy\u00fck krizini 1956\u2019daki S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131 krizinde ya\u015fad\u0131. \u0130srail [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13142,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[11],"class_list":["post-1861","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete","tag-11"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1861","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1861"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1861\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13142"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}