{"id":1752,"date":"2015-11-29T15:36:24","date_gmt":"2015-11-29T13:36:24","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1752"},"modified":"2024-03-11T15:57:47","modified_gmt":"2024-03-11T12:57:47","slug":"ucak-krizi-ve-natoyla-iliskilerimiz-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1752","title":{"rendered":"U\u00e7ak krizi ve NATO&#8217;yla ili\u015fkilerimiz (29.11.2015) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">T\u00fcrk hava sahas\u0131n\u0131 ihlal eden bir Rus sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesinden sonra ba\u015flayan T\u00fcrkiye ile Rusya aras\u0131ndaki kriz derinle\u015ferek b\u00fcy\u00fcyor. Elbette iki \u00fclke sava\u015fa girecek de\u011fil. Ama Ankara-Moskova hatt\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm odakl\u0131 bir diyalog s\u00fcreci ba\u015flat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde iki taraf\u0131n da bu gerilimden y\u0131pranarak \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. \u00d6zellikle son 10 y\u0131l i\u00e7inde, ticaretten, n\u00fckleer enerjiye, turizmden, m\u00fcteahhitlik sekt\u00f6r\u00fcne kadar uzanan \u00e7ok geni\u015f bir yelpazede olu\u015fturulan i\u015f birli\u011fi alanlar\u0131 krizden ciddi yaralar alacak. \u00c7ok k\u0131sa s\u00fcre \u00f6ncesine kadar \u201cstratejik i\u015f birli\u011fi\u201d olarak nitelendirilen T\u00fcrkiye-Rusya ili\u015fkilerinin tekrar ayn\u0131 seviyeye \u00e7\u0131kmas\u0131 da uzun y\u0131llar gerektirecek.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Hen\u00fcz d\u00f6n\u00fclmez noktaya gelmedi\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u0130ki \u00fclke de birbiri i\u00e7in o kadar vazge\u00e7ilmez ki, bir s\u00fcre daha t\u0131rmanabilecek bir gerginli\u011fin bir a\u015famas\u0131nda buzlar\u0131n erimeye ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 ve yaralar\u0131n tedavisine giri\u015filece\u011fini tahmin ediyorum. Bu tahminimin bir temenninin \u00f6tesine ge\u00e7ebilmesinin tek \u015fart\u0131, devletlerin duygularla de\u011fil, ak\u0131lla hareket etti\u011fi \u015feklindeki realist uluslararas\u0131 ili\u015fkiler yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n her iki tarafa da hakim olmas\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Di\u011fer yandan, T\u00fcrkiye-Rusya krizi b\u00fcy\u00fcrken, T\u00fcrkiye\u2019nin Bat\u0131l\u0131 m\u00fcttefikleriyle ili\u015fkileri de \u00f6nemli bir s\u0131navdan ge\u00e7iyor. \u0130leriye y\u00f6nelik dersler \u00e7\u0131kartmam\u0131z gereken ibretlik tutum ve s\u00f6ylemlere \u015fahit oluyoruz. T\u00fcrkiye\u2019nin NATO\u2019yla ili\u015fkilerinin tarihsel geli\u015fimini yak\u0131ndan bilenlerimiz bir t\u00fcr \u201cJohnson Mektubu\u201dnun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 so\u011fuk du\u015f etkisi hissediyorlar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">5 Haziran 1964\u2019te d\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019ye, T\u00fcrkiye\u2019nin K\u0131br\u0131s\u2019a asker\u00ee harek\u00e2t ger\u00e7ekle\u015ftirmesini \u00f6nlemek i\u00e7in bir mektup yollayan d\u00f6nemin ABD Ba\u015fkan\u0131 Lyndon Johson, uzun mektubunun bir yerinde aynen \u015fu ifadeleri kullanmaktayd\u0131:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">\u201c(&#8230;) Ayr\u0131ca, T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan K\u0131br\u0131s&#8217;a yap\u0131lacak asker\u00ee bir m\u00fcdahale Sovyetler Birli\u011fi&#8217;nin meseleye do\u011frudan do\u011fruya kar\u0131\u015fmas\u0131na yol a\u00e7abilir. NATO m\u00fcttefiklerinizin tam r\u0131za ve muvafakatleri olmadan T\u00fcrkiye&#8217;nin giri\u015fece\u011fi bir hareket neticesinde ortaya \u00e7\u0131kacak bir Sovyet m\u00fcdahalesine kar\u015f\u0131 T\u00fcrkiye&#8217;yi m\u00fcdafaa etmek m\u00fckellefiyetleri olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fczakere etmek f\u0131rsat\u0131n\u0131 bulmam\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 takdir buyuraca\u011f\u0131n\u0131z kanaatindeyim (&#8230;)\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Yani 51 y\u0131l \u00f6nce ABD T\u00fcrkiye\u2019ye, \u201cbenim r\u0131zam olmayan bir eylem nedeniyle Rusya ile \u00e7at\u0131\u015f\u0131rsan, NATO seni savunmaz\u201d demekteydi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">T\u00fcrkiye ile Rusya aras\u0131nda kriz \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra daimi temsilciler d\u00fczeyinde toplanan NATO Konseyi sonras\u0131nda \u201cyap\u0131lmayan\u201d a\u00e7\u0131klamalar bana Johnson Mektubu\u2019nun bu y\u00f6n\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatt\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">\u201cYap\u0131lmayan a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u201d ne oldu\u011funu anlamak i\u00e7in NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg\u2019in 2.5 ay arayla yapt\u0131\u011f\u0131 iki a\u00e7\u0131klamay\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak yeterli.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">5 Ekim\u2019de bir Rus sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye hava sahas\u0131n\u0131 ihlal etmesinden sonra a\u00e7\u0131klama yapan NATO Genel Sekreteri, \u201cNATO g\u00fcney s\u0131n\u0131r\u0131ndan gelebilecek tehditlere kar\u015f\u0131 m\u00fcttefikini korumak i\u00e7in T\u00fcrkiye&#8217;ye asker g\u00f6ndermeye haz\u0131r&#8221; demi\u015f ve eklemi\u015fti: \u201cT\u00fcrk hava sahas\u0131 ihl\u00e2l edilirse, NATO T\u00fcrkiye&#8217;yi korumaya haz\u0131r.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Ayn\u0131 Genel Sekreter 24 Kas\u0131m\u2019da ise \u015f\u00f6yle konu\u015ftu: &#8220;Bu ciddi bir durum. Hepimiz gerilimin d\u00fc\u015fmesine katk\u0131 sa\u011flamal\u0131y\u0131z. Ankara ve Moskova aras\u0131ndaki irtibat\u0131 memnuniyetle kar\u015f\u0131l\u0131yorum.&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Bu kadar k\u0131sa s\u00fcrede ne de\u011fi\u015fti de, NATO \u201cT\u00fcrkiye\u2019ye hemen yard\u0131ma geliriz. T\u00fcrkiye\u2019nin yan\u0131nday\u0131z. Gerekirse asker g\u00f6ndeririz\u201d demekten vazge\u00e7ti. Neden sadece NATO Genel Sekreteri de\u011fil, hi\u00e7bir NATO \u00fcyesi m\u00fcttefikimizin lideri, \u201cgerekirse Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019yi t\u00fcm g\u00fcc\u00fcm\u00fczle\u201d koruruz demiyor?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Asl\u0131nda bir \u015feyin de\u011fi\u015fti\u011fi yok. Rus u\u00e7a\u011f\u0131 daha \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve Ankara-Moskova ili\u015fkilerinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir kriz ya\u015fanm\u0131\u015f olsayd\u0131 da NATO bug\u00fcnk\u00fc gibi davranacakt\u0131. Yani, T\u00fcrkiye s\u00f6z konusu oldu\u011funda, krizin boyutuna g\u00f6re NATO da Bat\u0131l\u0131 m\u00fcttefikler de tutum de\u011fi\u015ftiriyorlar. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 hi\u00e7bir m\u00fcttefikimiz kendilerini do\u011frudan ilgilendirmeyen bir anla\u015fmazl\u0131k y\u00fcz\u00fcnden, s\u0131rf T\u00fcrkiye\u2019yi korumak i\u00e7in sava\u015fa girmek istemiyor. Dahas\u0131, \u00f6zellikle Paris sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan sonra ba\u015fta Fransa ve Almanya olmak \u00fczere Rusya\u2019n\u0131n Suriye\u2019deki operasyonlar\u0131na duyulan sempatide bir art\u0131\u015f oldu. Frans\u0131z sa\u011f bas\u0131n\u0131, T\u00fcrkiye-Rusya aras\u0131ndaki krizi, NATO dayan\u0131\u015fmas\u0131 perspektifinden de\u011fil, Rusya\u2019n\u0131n \u201cter\u00f6re kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc m\u00fccadeleyi sekteye u\u011fratabilecek bir geli\u015fme\u201d olarak de\u011ferlendiriyor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Bat\u0131 \u0130ttifak\u0131n\u0131n lideri ABD de, T\u00fcrkiye-Rusya krizinin bir an \u00f6nce \u00e7\u00f6z\u00fclmesinden yana. Bundan 1 y\u0131l \u00f6nce Ukrayna sorunu sebebiyle Rusya\u2019ya ambargo uygulayan, bundan 2 ay \u00f6nce Rusya\u2019n\u0131n Suriye\u2019deki operasyonlar\u0131n\u0131 endi\u015feyle takip etti\u011fini a\u00e7\u0131klayan Obama y\u00f6netimi bug\u00fcn \u201cter\u00f6rle m\u00fccadelede Rusya\u2019ya i\u015f birli\u011fi\u201d konusunu kamuoyu \u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131k\u00e7a tart\u0131\u015f\u0131r hale gelmi\u015f.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 de\u011ferlendirdi\u011fimizde T\u00fcrkiye\u2019nin Rusya\u2019yla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunun daha fazla t\u0131rmand\u0131r\u0131lmadan, so\u011fukkanl\u0131l\u0131kla ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi bir kez daha ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor&#8230;<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk hava sahas\u0131n\u0131 ihlal eden bir Rus sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesinden sonra ba\u015flayan T\u00fcrkiye ile Rusya aras\u0131ndaki kriz derinle\u015ferek b\u00fcy\u00fcyor. Elbette iki \u00fclke sava\u015fa girecek de\u011fil. Ama Ankara-Moskova hatt\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm odakl\u0131 bir diyalog s\u00fcreci ba\u015flat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde iki taraf\u0131n da bu gerilimden y\u0131pranarak \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. \u00d6zellikle son 10 y\u0131l i\u00e7inde, ticaretten, n\u00fckleer enerjiye, turizmden, m\u00fcteahhitlik sekt\u00f6r\u00fcne kadar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13289,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1752","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1752","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1752"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1752\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13289"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}