{"id":1734,"date":"2015-10-25T15:27:20","date_gmt":"2015-10-25T12:27:20","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1734"},"modified":"2024-03-07T17:11:53","modified_gmt":"2024-03-07T14:11:53","slug":"suriyede-duzen-nasil-kurulur-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1734","title":{"rendered":"Suriye&#8217;de d\u00fczen nas\u0131l kurulur? (25.10.2015) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Suriye&#8217;de yeni bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flamak \u00fczere. ABD-Rusya ekseninde yo\u011funla\u015fan ve T\u00fcrkiye ve Suudi Arabistan&#8217;\u0131n aktif diplomatik kat\u0131l\u0131m\u0131yla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde taraflar iki \u00f6ncelikli soruya cevap ar\u0131yorlar: 1) \u00c7at\u0131\u015fmalar nas\u0131l sonland\u0131r\u0131l\u0131r? 2) Suriye&#8217;ye yeni d\u00fczenin kurulmas\u0131na kadarki ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde \u00fclkeyi kim, nas\u0131l y\u00f6netecek?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Elbette cevap bulunmas\u0131 gereken sorular bu ikisinden ibaret de\u011fil ama Suriye&#8217;de silahlar susmadan ve ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminin \u015fartlar\u0131na karar vermeden di\u011fer konular hakk\u0131nda herhangi bir h\u00fck\u00fcm vermek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">\u00c7at\u0131\u015fmalar\u0131n nas\u0131l sonland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 sorusu kendi i\u00e7inde ba\u015fka sorular i\u00e7eriyor:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">-Suriye&#8217;de \u00e7at\u0131\u015fan taraflar kimler?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">-\u00c7at\u0131\u015fan taraflardan devleti temsil eden bir g\u00fc\u00e7 var m\u0131?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">-Kimler \u00d6zg\u00fcr Suriye g\u00fc\u00e7leri? Kimler ter\u00f6rist?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">ABD, Rusya, T\u00fcrkiye ve Suudi Arabistan kadar do\u011frudan diplomatik g\u00f6r\u00fc\u015fme trafi\u011finin i\u00e7inde yer almayan ama Suriye krizinin ba\u015f\u0131ndan bu yana \u00fclkedeki en etkin b\u00f6lgesel akt\u00f6rlerden olan \u0130ran&#8217;\u0131n da, yukar\u0131daki sorulara bamba\u015fka cevaplar\u0131 var.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">ABD, T\u00fcrkiye ve Suudi Arabistan&#8217;a g\u00f6re, Suriye&#8217;de me\u015fruiyetini yitirmi\u015f Baas rejimi ile \u00d6zg\u00fcr Suriye ordusuna ba\u011fl\u0131 g\u00fc\u00e7ler m\u00fccadele ediyor. Suriye&#8217;de ayr\u0131ca giderek b\u00fcy\u00fck bir tehdit h\u00e2line gelen I\u015e\u0130D ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc var. Rusya ve \u0130ran ise I\u015e\u0130D konusunda di\u011ferleriyle mutab\u0131k olmakla birlikte, Baas iktidar\u0131n\u0131n Suriye&#8217;nin me\u015fru h\u00fck\u00fcmeti oldu\u011funu, Be\u015far Esad&#8217;\u0131n da \u00fclkenin devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc iddias\u0131ndalar. Dahas\u0131, Rusya 1 Ekim&#8217;den itibaren bombalamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 Suriye&#8217;de I\u015e\u0130D&#8217;den \u00e7ok rejim muhaliflerini hedef almakla itham ediliyor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Kimin ter\u00f6rist oldu\u011fu konusunda da, taraflar\u0131n birbirlerinden \u00e7ok farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fleri var. Taraflar\u0131n t\u00fcm\u00fc I\u015e\u0130D&#8217;in ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc oldu\u011fu konusunda mutab\u0131k. Fakat, b\u00f6l\u00fcc\u00fc ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn Suriye&#8217;nin kuzeyindeki uzant\u0131s\u0131 olan PYD hakk\u0131nda ABD ve T\u00fcrkiye aras\u0131nda derin g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 mevcut.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">ABD, PYD&#8217;yi ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak saymad\u0131\u011f\u0131 gibi, I\u015e\u0130D&#8217;le m\u00fccadelesinde \u00f6nemli bir m\u00fcttefik olarak addediyor. Washington y\u00f6netimi, ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde g\u00fcya \u00d6zg\u00fcr Suriye Ordusu i\u00e7in havadan att\u0131\u011f\u0131 50 tonluk silah ve m\u00fchimmat\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn PYD&#8217;nin eline ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131ndan rahats\u0131zl\u0131k duymuyor. Rusya da PYD ile samimi bir temas i\u00e7inde. Ankara&#8217;n\u0131n sert tepkisine ra\u011fmen, PYD&#8217;nin Moskova&#8217;da bir temsilcilik a\u00e7mas\u0131na her an izin verilebilece\u011fi konu\u015fuluyor. \u00d6te yandan Rusya&#8217;ya g\u00f6re, I\u015e\u0130D&#8217;in d\u0131\u015f\u0131nda da Suriye&#8217;de faaliyet g\u00f6steren ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri var. Rusya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Lavrov, ABD, T\u00fcrkiye ve Suudi Arabistan&#8217;a yak\u0131n \u00d6zg\u00fcr Suriye Ordusu \u015femsiyesi alt\u0131ndaki baz\u0131 unsurlar\u0131 da ter\u00f6rist kategorisinde de\u011ferlendirdiklerini a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade ediyor. Rus u\u00e7aklar\u0131n\u0131n onlar\u0131 hedef almas\u0131n\u0131 da, ter\u00f6rle m\u00fccadele kapsam\u0131nda yap\u0131lan operasyonlar olarak de\u011ferlendiriyor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">\u00dclkenin &#8216;ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde&#8217; nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fi konusunda da taraflar\u0131n farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131 var.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Ankara, tamamen sembolik olmak \u015fart\u0131yla Esad&#8217;\u0131n alt\u0131 ay daha i\u015fba\u015f\u0131nda kalabilece\u011fine ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yakt\u0131. Fakat, Rusya ve \u0130ran Esad&#8217;\u0131n alt\u0131 ay sonra t\u00fcm makamlardan tamamen \u00e7ekilmesi veya \u00fclkeyi terk etmesi konular\u0131nda net bir tutum sergilemiyorlar. Bundan ba\u015fka, Esad alt\u0131 ay sonra gitse bile, \u00fclkenin kan g\u00f6l\u00fcne d\u00f6nmesinin as\u0131l m\u00fcsebbibi olan Baas kadrolar\u0131n\u0131n bulunduklar\u0131 mevkileri terk edip etmeyecekleri, nas\u0131l etkisizle\u015ftirilecekleri, bug\u00fcne kadar i\u015fledikleri &#8216;insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7lar&#8217;dan dolay\u0131 uluslararas\u0131 yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p \u00e7\u0131kart\u0131lmayacaklar\u0131 gibi sorulara hen\u00fcz hi\u00e7bir cevap verilebilmi\u015f de\u011fil.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">T\u00fcm bu belirsizliklere ra\u011fmen silahlar\u0131n bir an \u00f6nce susmas\u0131n\u0131n, daha fazla masum insan\u0131n ac\u0131 \u00e7ekmesinin \u00f6nlenmesi ve m\u00fclteci ak\u0131n\u0131n\u0131n sona erdirilebilmesi i\u00e7in elzem oldu\u011funun herkes fark\u0131nda.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Bu noktada ak\u0131llara hemen &#8216;Bosna Form\u00fcl\u00fc&#8217; geliyor. Suriye krizinin ba\u015f\u0131nda da tart\u0131\u015f\u0131lan neden sonra rafa kald\u0131r\u0131lan, taraflar\u0131n silahlar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 bir g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan toplanmas\u0131, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde g\u00fcvenli\u011fi yine ayn\u0131 uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan temin edilmesi gibi konular yeniden g\u00fcndeme gelmi\u015f durumda. &#8216;Bosna Form\u00fcl\u00fc&#8217; ayn\u0131 zamanda &#8216;Yeni Suriye&#8217;nin federatif ya da konfederatif bir yap\u0131da in\u015fa edilmesini, \u00fclkenin iki ya da \u00fc\u00e7 federal birime ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 da ihtiva ediyor. Nitekim Rusya&#8217;n\u0131n asker\u00ee operasyonlar\u0131n\u0131n gelecekte Nusayrilerin denetiminde kalacak, Lazkiye merkezli bir federe devletin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde hi\u00e7 de yabana at\u0131lmamas\u0131 gereken bir g\u00f6r\u00fc\u015f de var. \u0130kinci federatif birimin S\u00fcnni Araplar\u0131n y\u00f6netiminde olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. PYD&#8217;nin kontrol\u00fcndeki alan\u0131n nas\u0131l bi\u00e7imlendirilece\u011fi konusunda taraflar\u0131n her birinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc farkl\u0131. S\u00f6z konusu ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde I\u015e\u0130D&#8217;in nas\u0131l etkisizle\u015ftirilece\u011fini ise kimse bilmiyor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Suriye krizi hakk\u0131nda diplomatik \u00e7abalar yeniden ivme kazanm\u0131\u015fken bilinenlerin, bilinmezlerden az olu\u015fu \u00fcmit k\u0131r\u0131c\u0131.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Suriye&#8217;de yeni bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flamak \u00fczere. ABD-Rusya ekseninde yo\u011funla\u015fan ve T\u00fcrkiye ve Suudi Arabistan&#8217;\u0131n aktif diplomatik kat\u0131l\u0131m\u0131yla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde taraflar iki \u00f6ncelikli soruya cevap ar\u0131yorlar: 1) \u00c7at\u0131\u015fmalar nas\u0131l sonland\u0131r\u0131l\u0131r? 2) Suriye&#8217;ye yeni d\u00fczenin kurulmas\u0131na kadarki ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde \u00fclkeyi kim, nas\u0131l y\u00f6netecek? Elbette cevap bulunmas\u0131 gereken sorular bu ikisinden ibaret de\u011fil ama Suriye&#8217;de silahlar susmadan ve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13310,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1734","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1734","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1734"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1734\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13310"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1734"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1734"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1734"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}