{"id":1677,"date":"2015-07-19T15:03:31","date_gmt":"2015-07-19T12:03:31","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1677"},"modified":"2024-03-07T17:47:27","modified_gmt":"2024-03-07T14:47:27","slug":"bu-anlasmaya-dair-endiselerim-var-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1677","title":{"rendered":"BU ANLA\u015eMAYA DA\u0130R END\u0130\u015eELER\u0130M VAR (19.07.2015) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"

\u0130ran’la BM G\u00fcvenlik Konseyi’nin be\u015f daimi \u00fcyesi ve Almanya aras\u0131nda imzalanan anla\u015fma “tarih\u00ee” olarak nitelendiriliyor. Hem b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler hem de \u0130ran, s\u00f6z konusu anla\u015fman\u0131n kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir ba\u015far\u0131 oldu\u011funu ifade ediyorlar. T\u00fcrkiye de, taraflar aras\u0131nda n\u00fckleer konularda b\u00f6yle bir uzla\u015fmaya var\u0131lmas\u0131ndan duydu\u011fu memnuniyeti dile getirdi. Bu anla\u015fmaya a\u015f\u0131r\u0131 anlam y\u00fcklenmesinden endi\u015feliyim.<\/span><\/p>\n

Endi\u015fem, \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer silah \u00fcretemeyecek olu\u015fuyla ilgili de\u011fil. Aksine, anla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re n\u00fckleer silah \u00fcretme kapasitesini tamamen ortadan kald\u0131racak ve h\u00e2lihaz\u0131rda \u00fcretti\u011fi zenginle\u015ftirilmi\u015f uranyumu tarafs\u0131z bir yere nakledecek olan \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer bir tehdit unsuru olmaktan \u00e7\u0131kacak olmas\u0131 olumlu bir geli\u015fme. Fakat n\u00fckleer anla\u015fmaya \u00f6yle anlamlar y\u00fckleniyor ki, bunlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda T\u00fcrkiye’nin milli menfaatlerinin \u015fu veya bu \u015fekilde zarar g\u00f6rece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/span><\/p>\n

Neredeyse herkes \u0130ran’\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131na eklemlenece\u011fi yorumunu yap\u0131yor. Ger\u00e7ekten de, y\u0131llard\u0131r ambargolara maruz kalan \u0130ran, bu anla\u015fmaya harfiyen uydu\u011fu takdirde, tedrici bir \u015fekilde Bat\u0131 ile olan ili\u015fkilerini d\u00fczeltebilir. \u00d6nce AB \u00fclkeleriyle ard\u0131ndan da ABD ile kontroll\u00fc ama \u00f6ncekiyle mukayese kabul etmeyecek seviyede yo\u011fun bir siyasi ve ekonomik ili\u015fkiye girebilir. Bu durum T\u00fcrkiye’nin i\u015fine gelir mi?<\/span><\/p>\n

B\u00f6lgemizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Orta Do\u011fu’nun en g\u00fcneyinden en kuzeyine kadar T\u00fcrkiye ile \u0130ran’\u0131n siyasetlerinin \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc tek bir alan var m\u0131? B\u0131rak\u0131n siyasetlerin \u00f6rt\u00fc\u015fmesini, bu iki \u00fclkenin birbirlerine rakip olmad\u0131klar\u0131 tek bir alan var m\u0131? Yemen de \u0130ran’\u0131n mezhep\u00e7i siyasetine kar\u015f\u0131, T\u00fcrkiye \u00fclke b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc destekliyor. Ankara, Suriye’de hi\u00e7 teredd\u00fcde yer vermeyecek \u015fekilde Esad’\u0131n yan\u0131nda olan \u0130ran’la 180 derece z\u0131t bir noktada. T\u00fcrkiye’nin ne L\u00fcbnan ne de Irak politikalar\u0131 \u0130ran’\u0131nkilere yak\u0131n.<\/span><\/p>\n

Ambargolara ve Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelme riskine ra\u011fmen Orta Do\u011fu’yu mezhep\u00e7i zihniyetle kar\u0131\u015ft\u0131rmaktan geri durmayan \u0130ran’\u0131n, Bat\u0131 ile ili\u015fkilerini yoluna sokmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda nas\u0131l bir tav\u0131r i\u00e7inde olaca\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yorsunuz ki? B\u00f6lgede daha bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l, daha uzla\u015fmac\u0131 ve i\u015f birli\u011fine a\u00e7\u0131k bir \u0130ran bekliyorsan\u0131z yan\u0131l\u0131yorsunuz. N\u00fckleer ya da konvansiyonel silahlara sahip olmaktan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, \u0130ran mevcut siyasetini, bazen \u015eiili\u011fi ara\u00e7salla\u015ft\u0131rarak, bazen Fars milliyet\u00e7ili\u011fini \u00f6ne \u00e7\u0131kararak devam ettirecek. Bunun, 1979’da iktidar\u0131 ele ge\u00e7iren kadroyla da ilgisi yok. \u015eah taraf\u0131ndan y\u00f6netilirken de, \u00f6zellikle 1960’lardan ba\u015flayarak \u0130ran K\u00f6rfez’in h\u00e2kimi olma hedefine d\u00f6n\u00fck ad\u0131mlar atmakta ve b\u00f6lge y\u00f6netimlerinde rahats\u0131zl\u0131\u011fa sebep olmaktayd\u0131. Endi\u015fem \u015fudur ki, ambargolardan kurtulan, yurt d\u0131\u015f\u0131 hesaplarda bloke edilmi\u015f yakla\u015f\u0131k 100 milyar dolarl\u0131k servetinin kullan\u0131m hakk\u0131n\u0131 yeniden elde eden, uluslararas\u0131 alandaki yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan kurtulan \u0130ran, T\u00fcrkiye’nin en b\u00fcy\u00fck b\u00f6lgesel rakibi olarak y\u00fckselecek.<\/span><\/p>\n

\u0130\u015fin bir de iktisadi boyutu var. T\u00fcrkiye’nin \u0130ran’la ticaret hacminin son 10 y\u0131lda katlanarak artt\u0131\u011f\u0131 do\u011frudur. Ama kimin lehine? Bize satt\u0131\u011f\u0131 pahal\u0131 do\u011falgaz sebebiyle ikili ticaret dengesinde \u0130ran h\u00e2l\u00e2 daha k\u00e2rl\u0131 durumda. T\u00fcrkiye’den mal almak yerine, ambargolara ra\u011fmen ba\u015fka \u00fclkelerle ticaretin yolunu arayan \u0130ran, ambargo cenderesinden kurtuldu\u011funda m\u0131 T\u00fcrkiye’den mal almaya ba\u015flayacak? Naif olmayal\u0131m. Ba\u015fta AB \u00fclkeleri olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnya \u0130ran pazar\u0131na girmek i\u00e7in yar\u0131\u015facak. T\u00fcrkiye s\u00fcratle \u0130ran’a mal satan de\u011fil, Bat\u0131’dan gelen mallar\u0131n transit olarak \u00fczerinden ge\u00e7ti\u011fi bir \u00fclkeye d\u00f6n\u00fc\u015fecek. \u0130\u015f adamlar\u0131m\u0131z ise -ge\u00e7mi\u015fte havaalan\u0131 i\u015fletmecili\u011fi ve telekom\u00fcnikasyon sekt\u00f6r\u00fc ba\u015fta olmak \u00fczere- \u0130ran’da ba\u015flar\u0131na neler geldi\u011fini hat\u0131rlayarak son derece temkinli hareket edecekler.<\/span><\/p>\n

\u0130ktisadi alan\u0131n bir di\u011fer ve\u00e7hesi de yat\u0131r\u0131mlar. Ambargolar nedeniyle, g\u00fc\u00e7l\u00fc ekonomiye sahip Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerden yat\u0131r\u0131m alamayan \u0130ran, Bat\u0131’yla yak\u0131nla\u015fma s\u00fcrecinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flemesi durumunda yeni pop\u00fcler yat\u0131r\u0131m alan\u0131 haline gelebilir. Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, \u0130ran’da i\u015flerin ger\u00e7ekten de\u011fi\u015fti\u011fine ikna olduk\u00e7a, daha b\u00fcy\u00fck miktarda yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 bu \u00fclkeye y\u00f6nlendirebilirler. Bu ise, T\u00fcrkiye’nin almakta oldu\u011fu do\u011frudan d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131m\u0131n azalmas\u0131na sebep olabilir.<\/span><\/p>\n

\u0130ran’\u0131n Bat\u0131’yla ili\u015fkilerinin d\u00fczelme yoluna girmesinin, T\u00fcrkiye ile bu \u00fclke aras\u0131nda b\u00f6lgesel konularda i\u015f birli\u011finin g\u00fc\u00e7lenmesine uygun bir zemin haz\u0131rlayaca\u011f\u0131 yorumlar\u0131n\u0131 g\u00fcl\u00fcmseyerek dinliyor ve okuyorum. Son 500 y\u0131ld\u0131r rekabeti ger\u00e7ek i\u015f birli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremeyen bu iki b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7, bundan sonra neden birbirleriyle dayan\u0131\u015fma i\u00e7ine girsinler? Ya da Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131, kendisine “hay\u0131r” demeyi \u00f6\u011frenmeye ba\u015flayan T\u00fcrkiye ile kerhen de olsa “evet” demeye ba\u015flayan \u0130ran’\u0131n bir araya gelmesini ister mi?<\/span><\/p>\n

Yine de “hay\u0131rl\u0131 olsun” diyelim. Endi\u015felerimin bo\u015fa \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131, ortal\u0131\u011f\u0131n g\u00fcll\u00fck g\u00fclistanl\u0131k olmas\u0131n\u0131 ben de istiyorum.<\/span><\/p>\n

Madem “G\u00fclistan”dan dedik, Sadi-i \u015eirazi’yi hat\u0131rlayarak bitirelim:<\/span><\/p>\n

“D\u00fc\u015fman\u0131 dostundan fazla olan ki\u015finin, d\u00fc\u015fman\u0131 \u015fen, dostu mahzun olur.”<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130ran’la BM G\u00fcvenlik Konseyi’nin be\u015f daimi \u00fcyesi ve Almanya aras\u0131nda imzalanan anla\u015fma “tarih\u00ee” olarak nitelendiriliyor. Hem b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler hem de \u0130ran, s\u00f6z konusu anla\u015fman\u0131n kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir ba\u015far\u0131 oldu\u011funu ifade ediyorlar. T\u00fcrkiye de, taraflar aras\u0131nda n\u00fckleer konularda b\u00f6yle bir uzla\u015fmaya var\u0131lmas\u0131ndan duydu\u011fu memnuniyeti dile getirdi. Bu anla\u015fmaya a\u015f\u0131r\u0131 anlam y\u00fcklenmesinden endi\u015feliyim. Endi\u015fem, \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13383,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1677","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1677"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1677\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13383"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}