{"id":1632,"date":"2015-03-29T14:49:26","date_gmt":"2015-03-29T11:49:26","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1632"},"modified":"2024-03-11T16:00:11","modified_gmt":"2024-03-11T13:00:11","slug":"iran-cemberi-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1632","title":{"rendered":"\u0130RAN \u00c7EMBER\u0130 (29.03.2015) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\"><em>&#8220;Perde gerisindeki y\u00f6nlendirici olarak da olsa, \u0130ran&#8217;\u0131n Yemen&#8217;de bu kadar etkili hale gelmi\u015f olmas\u0131, n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k %15&#8217;ini \u015eiilerin olu\u015fturdu\u011fu Suudi Arabistan&#8217;da&nbsp;<strong>alarm zillerinin<\/strong>&nbsp;\u00e7almas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/em>25 Ocak&#8217;ta Diplomatik Muhakeme k\u00f6\u015femizde yay\u0131nlanan &#8220;<strong>\u0130ran Yemen&#8217;de 1-0 \u00d6nde&#8221;<\/strong>&nbsp;ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131mda a\u015fa\u011f\u0131daki de\u011ferlendirmeyi yapm\u0131\u015ft\u0131m:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\"><em>Tahta \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnde Yemen kriziyle y\u00fcz y\u00fcze kalan yeni Suudi kral\u0131n\u0131n, \u0130ran&#8217;la m\u00fccadeleye yeni bir y\u00f6n verip vermeyece\u011fini bug\u00fcnden kestirmek zor&#8230;&#8221;<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Ger\u00e7ekten de, \u0130ran&#8217;\u0131n Yemen&#8217;de giderek artan etkisi ve Husilerin \u00fclkenin g\u00fcneyindeki Aden&#8217;i ele ge\u00e7irmek i\u00e7in sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7mesi Suudi Arabistan&#8217;da &#8220;alarm zillerini&#8221; \u00e7ald\u0131rd\u0131. Yeni Suudi Kral\u0131 tahta \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerinden sadece 2 ay ge\u00e7mi\u015fken, Yemen&#8217;e bir harek\u00e2t ba\u015flat\u0131lmas\u0131 talimat\u0131n\u0131 verdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Suudi Arabistan \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde K\u00f6rfez devletlerinin de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131&nbsp;<strong>Kararl\u0131 F\u0131rt\u0131na<\/strong>&nbsp;harek\u00e2t\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fteki sebebi, me\u015fru Yemen h\u00fck\u00fcmetinin K\u00f6rfez \u0130\u015fbirli\u011fi Konseyi&#8217;ne yard\u0131m \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmas\u0131. Ama b\u00f6yle bir davet gelmemi\u015f olsayd\u0131 bile, Suudilerin daha fazla hareketsiz kalmas\u0131 beklenemezdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Saddam H\u00fcseyin&#8217;in 2003&#8217;te devrilmesinden bu yana Suudi-\u0130ran rekabeti k\u0131z\u0131\u015fm\u0131\u015f durumda. \u0130ran -\u00fcstelik hi\u00e7bir \u015fekilde gizlemeden- Irak&#8217;tan Suriye&#8217;ye, L\u00fcbnan&#8217;dan Bahreyn&#8217;e ve oradan Yemen&#8217;e uzanan \u015eii yo\u011funluklu alanlarda kendi n\u00fcfuz alan\u0131n\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Eskiden \u0130ran&#8217;\u0131n&nbsp;<strong>\u015eii Hilali<\/strong>&nbsp;kurma pe\u015finde oldu\u011fu s\u00f6ylenirdi. Halbuki Yemen&#8217;i de i\u015fin i\u00e7ine katan \u0130ran hilalden ziyade bir&nbsp;<strong>\u015eii \u00c7emberi<\/strong>&nbsp;tesis etmeye giri\u015fti. T\u00fcm Arap yar\u0131madas\u0131n\u0131 \u00e7epe\u00e7evre ihata etmeyi hedefleyen bu strateji b\u00f6lgedeki dengeleri alt\u00fcst edecek sonu\u00e7lara sebep olabilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">K\u00f6rfez \u00fclkelerinin neredeyse tamam\u0131nda az\u0131msanmayacak miktarda \u015eii ya\u015f\u0131yor.&nbsp;<strong>Kuveyt n\u00fcfusunun %40&#8217;\u0131 ve Bahreyn n\u00fcfusunun ise %75&#8217;i \u015eii. Resm\u00ee&nbsp;rakamlarda %15 g\u00f6z\u00fckse de, Suudi Arabistan&#8217;daki \u015eiilerin n\u00fcfus i\u00e7indeki oran\u0131n\u0131n %20&#8217;lere vard\u0131\u011f\u0131 biliniyor.<\/strong>&nbsp;Bu n\u00fcfusun yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 alan ise Suudi Arabistan&#8217;\u0131n \u00f6nemli petrol yataklar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu b\u00f6lge. Irak&#8217;ta \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan \u015eiiler \u00fczerindeki etkisini bilhassa son aylarda I\u015e\u0130D&#8217;le m\u00fccadele \u00e7er\u00e7evesinde art\u0131ran, Suriye&#8217;de ise Baas rejimini sonuna kadar destekleyen \u0130ran&#8217;\u0131n, K\u00f6rfez \u00fclkelerindeki \u015eiileri kendi h\u00fck\u00fcmetlerine kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131 ihtimali bu \u00fclkeleri son derece rahats\u0131z ediyor. Yemen bu bak\u0131mdan \u00f6nemli. Zira Suudi Arabistan&#8217;da da yakla\u015f\u0131k 1.5 milyon Zeydi ya\u015f\u0131yor. Yemen&#8217;deki Zeydi Husi hareketinin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131, Suudi Arabistan&#8217;daki Zeydileri de etkileyebilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Yemen 16. y\u00fczy\u0131ldan bu yana d\u00fcnya ticaret yollar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bir b\u00f6lge. K\u0131z\u0131ldeniz&#8217;in g\u00fcney giri\u015fi olan&nbsp;<strong>Bab\u00fcl Mendeb Bo\u011faz\u0131&#8217;n\u0131n do\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131 bu b\u00f6lgedeki gemi trafi\u011fini kontrol eden noktalardan biri.<\/strong>&nbsp;Hele S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra \u0130ngiltere&#8217;nin Hindistan yolunu g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in Yemen&#8217;deki Aden b\u00f6lgesini elinde tutmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan sonra da, Sovyetlerin b\u00f6lgeye giri\u015f i\u00e7in se\u00e7ti\u011fi alanlardan biri yine Yemen olmu\u015ftu. Bug\u00fcn d\u00fcnya deniz ticaretinin %15&#8217;i ve ham petrol ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n da %4&#8217;\u00fc Bab\u00fcl Mendeb-S\u00fcvey\u015f hatt\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor. NATO&#8217;nun Somali operasyonunun as\u0131l hedefi, Bab\u00fcl Mendeb Bo\u011faz\u0131&#8217;n\u0131n bat\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131ndaki korsanl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rarak deniz ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcvenli h\u00e2le getirmekti. Bug\u00fcn de, K\u00f6rfez \u00fclkelerinin Yemen harek\u00e2t\u0131n\u0131n as\u0131l hedeflerinden biri bu \u00f6nemli ge\u00e7i\u015f g\u00fczerg\u00e2h\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Her ne kadar el-Kaide ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn,&nbsp;<strong>Arabistan Yar\u0131madas\u0131 El-Kaidesi<\/strong>&nbsp;ad\u0131yla Yemen&#8217;e yerle\u015fmi\u015f olu\u015fu son harek\u00e2t\u0131n sebeplerinden biri olarak g\u00f6sterilse de, di\u011fer ikisiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda&nbsp;<strong>harek\u00e2t\u0131n as\u0131l hedefinin el-Kaide olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Yemen m\u00fcdahalesi, 10 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir devam eden Suudi Arabistan ile \u0130ran aras\u0131ndaki&nbsp;<strong>vekalet sava\u015flar\u0131<\/strong>&nbsp;zincirinin son halkas\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Ama di\u011fer gerilimlerin hi\u00e7biri iki \u00fclkeyi do\u011frudan \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n e\u015fi\u011fine bu kadar getirmemi\u015fti. Suudilerin \u0130ran&#8217;a kar\u015f\u0131 yo\u011fun bi\u00e7imde silahland\u0131klar\u0131, son 5 y\u0131lda hava savunma sistemleri ve sava\u015f u\u00e7aklar\u0131na neredeyse 90 milyar dolar harcad\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, muhtemel bir Suudi-\u0130ran sava\u015f\u0131n\u0131n, \u0130ran-Irak sava\u015f\u0131 gibi uzun s\u00fcreli ve iki taraf i\u00e7in de y\u0131k\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirmesi yap\u0131labilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Ya \u0130ran Yemen&#8217;de geri ad\u0131m atarak Orta Do\u011fu&#8217;da bir&nbsp;<strong>\u015eii \u00c7emberi<\/strong>&nbsp;kurma hedefinden uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek ya da bu gidi\u015fle b\u00f6lgede k\u0131yamet kopacak!&nbsp;Allah b\u00f6lgedeki masum insanlar\u0131 yeni felaketlerden korusun&#8230;<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Perde gerisindeki y\u00f6nlendirici olarak da olsa, \u0130ran&#8217;\u0131n Yemen&#8217;de bu kadar etkili hale gelmi\u015f olmas\u0131, n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k %15&#8217;ini \u015eiilerin olu\u015fturdu\u011fu Suudi Arabistan&#8217;da&nbsp;alarm zillerinin&nbsp;\u00e7almas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.25 Ocak&#8217;ta Diplomatik Muhakeme k\u00f6\u015femizde yay\u0131nlanan &#8220;\u0130ran Yemen&#8217;de 1-0 \u00d6nde&#8221;&nbsp;ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131mda a\u015fa\u011f\u0131daki de\u011ferlendirmeyi yapm\u0131\u015ft\u0131m: Tahta \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnde Yemen kriziyle y\u00fcz y\u00fcze kalan yeni Suudi kral\u0131n\u0131n, \u0130ran&#8217;la m\u00fccadeleye yeni bir y\u00f6n verip [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13466,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1632","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1632","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1632"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1632\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1632"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1632"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1632"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}