{"id":16252,"date":"2024-07-14T10:21:58","date_gmt":"2024-07-14T07:21:58","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=16252"},"modified":"2024-07-16T10:26:11","modified_gmt":"2024-07-16T07:26:11","slug":"kurallara-dayali-sistemi-baltalamak-turkiye-gazetesi-14-07-2024","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=16252","title":{"rendered":"Kurallara Dayal\u0131 Sistemi Baltalamak&#8230; \u2013 T\u00fcrkiye Gazetesi (14.07.2024)"},"content":{"rendered":"\n<p>Kuzey Atlantik Antla\u015fmas\u0131 Te\u015fkilat\u0131&#8217;n\u0131n (NATO) 75. Y\u0131l Zirvesi ge\u00e7ti\u011fimiz hafta Washington&#8217;da ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Zirve&#8217;nin sonu\u00e7 bildirgesinde her ne kadar &#8220;yapay zek\u00e2n\u0131n do\u011furdu\u011fu tehditlerle m\u00fccadele, hibrit tehditler, kritik altyap\u0131 g\u00fcvenli\u011fi, siber g\u00fcvenlik, uzay g\u00fcvenli\u011fi, balistik f\u00fczelere kar\u015f\u0131 savunma, m\u00fcttefikler aras\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f savunma te\u00e7hizat\u0131 i\u015f birli\u011fi, cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, AB ile savunma i\u015f birli\u011fi, ter\u00f6rle ve asimetrik tehditlerle m\u00fccadele, Finlandiya&#8217;daki NATO asker\u00ee mevcudiyetini art\u0131rma, \u0130ttifak&#8217;\u0131n Do\u011fu Kanad\u0131&#8217;n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi, Orta Do\u011fu&#8217;da istikrar, k\u00fcresel ortaklarla ili\u015fkiler, \u00c7in&#8217;den gelen tehditler&#8221; gibi ba\u015fl\u0131klara yer verilse de Zirve&#8217;nin en \u00f6ncelikli konusu Rusya&#8217;yd\u0131. Nitekim sonu\u00e7 bildirgesinin neredeyse yar\u0131s\u0131 do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak Rusya&#8217;yla ilgiliydi. Dahas\u0131 bildirgenin sonuna alt\u0131 maddelik &#8220;NATO&#8217;nun Ukrayna&#8217;ya Uzun D\u00f6nemli G\u00fcvenlik Yard\u0131m\u0131 Taahh\u00fcd\u00fc&#8221; eklendi. T\u00fcrkiye&#8217;nin yo\u011fun \u00e7abalar\u0131 sayesinde Rusya k\u00e2\u011f\u0131t \u00fcst\u00fcnde &#8220;d\u00fc\u015fman&#8221; kategorisine sokulmad\u0131 ve NATO ile Rusya&#8217;y\u0131 \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n e\u015fi\u011fine getirebilecek ba\u015fta Ukrayna&#8217;ya asker\u00ee dan\u0131\u015fmanlar yollanmas\u0131 olmak \u00fczere baz\u0131 tekliflere sonu\u00e7 bildirisinde yer verilmedi. Fakat bir &#8220;d\u00fc\u015fmana&#8221; kar\u015f\u0131 al\u0131nabilecek neredeyse t\u00fcm tedbirler say\u0131ld\u0131.<br><br>S\u00f6z konusu tedbirlerin ba\u015f\u0131nda da &#8220;Ukrayna i\u00e7in G\u00fcvenlik Yard\u0131m\u0131 ve E\u011fitimi&#8221; ad\u0131yla yeni bir NATO misyonu olu\u015fturulmas\u0131 geliyor. BM \u015eart\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde Ukrayna&#8217;n\u0131n \u00f6z savunmas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in, m\u00fcttefik \u00fclkelerin topraklar\u0131nda faaliyet g\u00f6sterecek olan bu misyonun, &#8220;uluslararas\u0131 hukuka g\u00f6re NATO&#8217;yu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n bir taraf\u0131 yapmayaca\u011f\u0131&#8221; belirtilse de Rusya&#8217;yla bundan sonraki s\u00fcrecin \u00e7ok daha gerilimli ge\u00e7ece\u011fini tahmin etmek zor de\u011fil.<br><br>Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u0130leti\u015fim Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan NATO Zirvesi marj\u0131nda Washington&#8217;da SETA i\u015f birli\u011fiyle d\u00fczenlenen &#8220;\u00c7alkant\u0131lar \u00c7a\u011f\u0131nda NATO \u0130\u00e7in Tehditler ve F\u0131rsatlar&#8221; ba\u015fl\u0131kl\u0131 panelde en fazla \u00fczerinde durdu\u011fum konu NATO&#8217;nun Rusya&#8217;y\u0131 daha fazla yabanc\u0131la\u015ft\u0131rmamas\u0131 gerekti\u011fiydi. Zira Ukrayna&#8217;ya yard\u0131m gerek\u00e7esiyle Rusya&#8217;ya kar\u015f\u0131 at\u0131lan her ad\u0131m bu \u00fclkenin \u00c7in Halk Cumhuriyeti&#8217;yle (\u00c7HC) asker\u00ee alanda \u00e7ok daha fazla yak\u0131nla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7maktayd\u0131.<br><br>Bu ise \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;na yol a\u00e7abilecek yeni bir blokla\u015fmay\u0131 do\u011furmaktayd\u0131. Bir yanda i\u00e7inde T\u00fcrkiye&#8217;nin de bulundu\u011fu ve Avustralya, Yeni Zelanda ve Japonya&#8217;yla savunma-g\u00fcvenlik i\u015f birliklerini olabildi\u011fince yo\u011funla\u015ft\u0131rma karar\u0131 alan NATO, di\u011fer yanda Rusya, \u00c7HC ve Kuzey Kore&#8217;yi i\u00e7eren ama ayn\u0131 zamanda Avrasya ve \u00f6tesinde geni\u015fleme emareleri g\u00f6steren yeni bir blok. So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6nemindeki iki kutuplu d\u00fcnya d\u00fczeninin hortlamas\u0131 k\u00fcresel \u00e7apta \u00e7at\u0131\u015fma riskini her ge\u00e7en g\u00fcn art\u0131r\u0131yor.<br><br>NATO Washington bildirisinde \u015f\u00f6yle deniliyor: &#8220;Rusya ile \u00c7HC aras\u0131nda derinle\u015fen stratejik ortakl\u0131k ve kurallara dayal\u0131 uluslararas\u0131 d\u00fczeni baltalamaya ve yeniden \u015fekillendirmeye y\u00f6nelik kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f giri\u015fimler b\u00fcy\u00fck bir endi\u015fe kayna\u011f\u0131d\u0131r.&#8221;<br><br>Bu ifadede ge\u00e7en &#8220;kurallara dayal\u0131 uluslararas\u0131 d\u00fczenden kas\u0131t herh\u00e2lde Birle\u015fmi\u015f Milletler sistemi olmal\u0131. Hani egemen devletlerin e\u015fitli\u011fini, insanl\u0131k onurunu, uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fi korumay\u0131 kurulu\u015f gayesi olarak saym\u0131\u015f olan BM sistemi.<br><br>Rusya ve \u00c7HC aras\u0131ndaki i\u015f birli\u011fi, d\u00fczeni &#8220;baltalamaya&#8221; d\u00f6n\u00fck giri\u015fimler olarak nitelendiriliyorsa, BM sisteminin bug\u00fcnk\u00fc i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 h\u00e2line d\u00f6n\u00fc\u015fmesinde ba\u015fta ABD olmak \u00fczere NATO \u00fcyesi bir\u00e7ok \u00fclkenin pay\u0131n\u0131n ne oldu\u011funun da sorgulanmas\u0131 gerekir.<br><br>BM G\u00fcvenlik Konseyi&#8217;ndeki tutumuyla Gazze&#8217;de ate\u015fkesi defalarca engelleyen ABD acaba hangi &#8220;kurallara dayal\u0131 uluslararas\u0131 d\u00fczeni&#8221; savunuyor? Asla tasvip edilemeyecek \u015fekilde Ukrayna&#8217;da katledilen sivillerin can\u0131 k\u0131ymetli de Filistin&#8217;de yok edilen 40 bin insan\u0131n k\u0131ymeti yok mu? Bir m\u00fcttefik \u00fclkeyi hedef alan ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerini desteklemek, e\u011fitmek ve lider kadrosunu \u00fclkesinde misafir etmek mevcut uluslararas\u0131 d\u00fczenin gere\u011fi mi?<br><br>\u0130\u015flemeyen ve iflas etmi\u015f bir sistemi &#8220;yeniden \u015fekillendirilmeye&#8221; \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n endi\u015fe do\u011furacak bir y\u00f6n\u00fc olmamal\u0131d\u0131r. Ke\u015fke T\u00fcrkiye&#8217;nin on y\u0131ld\u0131r dile getirdi\u011fi reform \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 NATO m\u00fcttefiklerimiz dinleseydi de BM bug\u00fcnk\u00fc ac\u0131nas\u0131 duruma d\u00fc\u015fmemi\u015f olsayd\u0131. \u015eayet NATO \u00fcyeleri, &#8220;Bu bizim kurdu\u011fumuz ve bizim i\u015fimize yarayan bir d\u00fczen. Biz arzu etmedik\u00e7e de\u011fi\u015femez&#8221; diyorsa, b\u00fcy\u00fck bir yan\u0131lg\u0131 i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131 yak\u0131nda g\u00f6recekler.<br><br>Tarih bize daha \u00f6nceki t\u00fcm sistem de\u011fi\u015fikliklerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7at\u0131\u015fmalar sonras\u0131nda ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. B\u00fcy\u00fck \u00e7at\u0131\u015fmalara giden yol da kendi k\u0131sa vadeli \u00e7\u0131karlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u015feyi ama\u00e7lamayan miyop akt\u00f6rlerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 restle\u015fmeleriyle d\u00f6\u015feniyor. NATO&#8217;nun b\u00fcy\u00fck bir \u00e7at\u0131\u015fma olmadan s\u00f6z konusu d\u00fcnya d\u00fczenini e\u015fitlik\u00e7i, adil ve dengeli bir \u015fekilde yeniden in\u015fa edebilmesinin yolu Rusya ve \u00c7HC ile diyalog kanallar\u0131n\u0131 kapatmamaktan ve T\u00fcrkiye&#8217;ye daha fazla kulak vermekten ge\u00e7iyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kuzey Atlantik Antla\u015fmas\u0131 Te\u015fkilat\u0131&#8217;n\u0131n (NATO) 75. Y\u0131l Zirvesi ge\u00e7ti\u011fimiz hafta Washington&#8217;da ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Zirve&#8217;nin sonu\u00e7 bildirgesinde her ne kadar &#8220;yapay zek\u00e2n\u0131n do\u011furdu\u011fu tehditlerle m\u00fccadele, hibrit tehditler, kritik altyap\u0131 g\u00fcvenli\u011fi, siber g\u00fcvenlik, uzay g\u00fcvenli\u011fi, balistik f\u00fczelere kar\u015f\u0131 savunma, m\u00fcttefikler aras\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f savunma te\u00e7hizat\u0131 i\u015f birli\u011fi, cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, AB ile savunma i\u015f birli\u011fi, ter\u00f6rle ve asimetrik tehditlerle m\u00fccadele, Finlandiya&#8217;daki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":16253,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-16252","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16252"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16252\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}