{"id":1620,"date":"2015-03-01T14:44:39","date_gmt":"2015-03-01T12:44:39","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1620"},"modified":"2024-03-07T21:45:42","modified_gmt":"2024-03-07T18:45:42","slug":"mesruiyet-ve-hukukilik-baglaminda-sah-firat-operasyonu-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1620","title":{"rendered":"Me\u015fruiyet ve hukukilik ba\u011flam\u0131nda \u015eah-F\u0131rat Operasyonu (01.03.2015) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"

Evvela \u00fc\u00e7 tespitle ba\u015flayal\u0131m:T\u00fcrkiye’nin, \u00fclkesi d\u0131\u015f\u0131ndaki tek toprak par\u00e7as\u0131 olan Suriye’deki S\u00fcleyman \u015eah T\u00fcrbesi’nin, yine Suriye i\u00e7inde ama T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131r\u0131na daha yak\u0131n bir alana “ta\u015f\u0131nmas\u0131” konusu neredeyse t\u00fcm ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Fakat, kamuoyundaki bu tart\u0131\u015fmalar esnas\u0131nda yap\u0131lan i\u015flemin uluslararas\u0131 hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan durumu ve me\u015fruiyeti yeterince de\u011ferlendirilmedi.<\/span><\/p>\n

1-Uluslararas\u0131 Hukuk, dura\u011fan de\u011fil, dinamik bir karakter ta\u015f\u0131r. Uluslararas\u0131 alanda meydana gelen geli\u015fmeler neticesinde bu hukuk alan\u0131n\u0131n kapsam\u0131 da geni\u015flemektedir. Yani hukuk olana, meydana gelene g\u00f6re \u015fekillenir.<\/span><\/p>\n

2-Ba\u015fta Birle\u015fmi\u015f Milletler Temel Antla\u015fmas\u0131 olmak \u00fczere, \u00e7ok say\u0131da uluslararas\u0131 hukuk metninde devletlerin hukuka uygun olan veya olmayan davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bununla birlikte, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde ortaya \u00e7\u0131kan ve s\u00f6z konusu hukuk metinlerinde net olarak d\u00fczenlenmemi\u015f durumlar kar\u015f\u0131s\u0131nda nas\u0131l davran\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi hakk\u0131nda bir team\u00fcl olu\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fal olan, b\u00f6ylesi durumlar\u0131n yeni uluslararas\u0131 hukuk metinleriyle ve devletler aras\u0131nda sa\u011flanacak bir mutabakatla d\u00fczenlenmesi olsa da, \u00e7o\u011funlukla reel durum b\u00f6yle bir ad\u0131m\u0131n at\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyebilmektedir.<\/span><\/p>\n

Geleneksel uluslararas\u0131 hukuk\u00e7ular bu yazd\u0131klar\u0131m\u0131 okuduklar\u0131nda bana \u00e7ok i\u00e7erleyecek olsalar da, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde g\u00fcce sahip olanlar\u0131n \u0131srar ve inatla dayatt\u0131klar\u0131 ger\u00e7eklik alg\u0131s\u0131yla de\u011fi\u015fim ihtiyac\u0131n\u0131n, bir s\u00fcre sonra uluslararas\u0131 hukukun da e\u011filip b\u00fck\u00fclmesine ve metamorfoz ya\u015famas\u0131na sebep oldu\u011fu ink\u00e2r edilemez.<\/span><\/p>\n

3-Devletlerin veya devlet topluluklar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 alanda ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri eylem ve davran\u0131\u015flar ile bu alandaki mevcudiyetleri, me\u015fruiyetini salt uluslararas\u0131 hukukta a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde d\u00fczenlenmi\u015f yaz\u0131l\u0131 metinlerden ve\/veya uluslararas\u0131 hukukun di\u011fer kaynaklar\u0131ndan almazlar. Uluslararas\u0131 me\u015fruiyet konusunu dar yorumlayarak, sadece bu t\u00fcrden kaynaklarla ili\u015fkilendirmek bazen “gayrime\u015frulu\u011fu me\u015frula\u015ft\u0131rma” gibi garip bir sonucun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na bile sebep olabilir.<\/span><\/p>\n

Yak\u0131n tarihten iki \u00f6rnekle devam edelim.<\/span><\/p>\n

NATO’nun 1999’daki Kosova Operasyonu’nun uluslararas\u0131 hukuka uygunlu\u011fu \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ortada ne BM G\u00fcvenlik Konseyi karar\u0131 vard\u0131, ne de NATO Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n 5. Maddesinin i\u015fletilmesini gerektirecek olan m\u00fcttefiklere bir sald\u0131r\u0131. Ama bu operasyonun me\u015fruiyeti konusunda neredeyse genel bir kanaat olu\u015ftu. S\u0131rplar\u0131n Bosna’da yapt\u0131klar\u0131n\u0131n bir benzerini Kosova’da yapmalar\u0131n\u0131n b\u00f6yle bir m\u00fcdahaleyle \u00f6nlenmesi belki uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131yd\u0131 ama me\u015fruydu.<\/span><\/p>\n

Yine NATO’nun 2011’deki Libya Operasyonu’nun niteli\u011fi de uzun s\u00fcre tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Ortada bir BM G\u00fcvenlik Konseyi karar\u0131 oldu\u011fundan, s\u00f6z konusu operasyonun uluslararas\u0131 hukuka uygun oldu\u011fu elbette s\u00f6ylenebilir. Ama s\u00f6z konusu BM karar\u0131n\u0131n NATO taraf\u0131ndan \u00e7ok geni\u015f yorumland\u0131\u011f\u0131, Libya’da Kaddafi Y\u00f6netimi’nin devrilmesinden sonra \u00fclkenin bir i\u00e7 sava\u015fa s\u00fcr\u00fcklenmesine esasen bu sald\u0131r\u0131n\u0131n sebep oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, operasyonun me\u015fruiyet bak\u0131m\u0131ndan sakatl\u0131klar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir.<\/span><\/p>\n

\u015eimdi Suriye’ye bakal\u0131m.<\/span><\/p>\n

200.000 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne, 1 milyondan fazla insan\u0131n yaralanmas\u0131na ve yakla\u015f\u0131k 5 milyon ki\u015finin de \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131na yol a\u00e7an bir rejim ne kadar hukuki, ne kadar me\u015frudur? Esad’\u0131n temsilcilerinin halen BM’de hukuken Suriye’yi temsil ediyor olmalar\u0131 Baas rejimini me\u015fru k\u0131lar m\u0131? \u00dclkesinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde denetimi ve egemenli\u011fini tamamen kaybetmi\u015f, dahas\u0131 kom\u015fu \u00fclkeleri tehdit eden geli\u015fmelerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engelleyemeyen bir devlet, hangi k\u0131staslara g\u00f6re h\u00e2l\u00e2 “devlet” say\u0131labilmektedir?<\/span><\/p>\n

S\u00fcleyman \u015eah T\u00fcrbesi’nin Suriye i\u00e7inde bir yerden ba\u015fka bir yere “ta\u015f\u0131nmas\u0131”n\u0131 mevcut uluslararas\u0131 hukuk \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde tart\u0131\u015fanlar\u0131n, \u00f6nce yukar\u0131daki sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 vermesi gerekir.<\/span><\/p>\n

Yak\u0131n tarihte \u00f6rne\u011fini g\u00f6rmedi\u011fimiz bu “kendine \u00f6zg\u00fc” eylemi, mevcut uluslararas\u0131 hukuka referanslar vererek hukukile\u015ftirmek ne kadar zorsa, Suriye’deki durumu ve T\u00fcrkiye’nin Suriye krizinden dolay\u0131 maruz kald\u0131\u011f\u0131 tehditleri bir kenara b\u0131rakarak gayrime\u015fru ilan edebilmek de o kadar zordur. \u015eah-F\u0131rat Operasyonu’nun hukukili\u011fi ve me\u015fruiyeti, onu gerekli k\u0131lan \u015fartlar dikkate al\u0131nmadan tart\u0131\u015f\u0131lamaz.<\/span><\/p>\n

\u015eayet S\u00fcleyman \u015eah Operasyonu’nun ve bundan sonra Suriye’nin kuzeyinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine ihtiya\u00e7 duyulabilecek benzeri ba\u015fka operasyonlar\u0131n uluslararas\u0131 hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir zemine oturtulmas\u0131 isteniyorsa, Esad y\u00f6netiminin, \u00fclkenin baz\u0131 b\u00f6lgelerindeki egemenli\u011finin tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7 vakit kaybetmeden ilan edilmelidir. T\u00fcrkiye daha \u00f6nce bir\u00e7ok \u00fclkenin, d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka yerlerinde yapt\u0131klar\u0131na benzer \u015fekilde, Suriye Ulusal Konseyi’ni (SUK), denetimi alt\u0131ndaki b\u00f6lgelerde tek ve me\u015fru otorite olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan edebilir. SUK h\u00fck\u00fcmetini resm\u00ee muhatap olarak alabilir. Onunla yapaca\u011f\u0131 anla\u015fmalara uygun olarak da, Suriye’nin kuzeyinde istedi\u011fi \u00f6nlemi alabilir. Buna S\u00fcleyman \u015eah T\u00fcrbesi’nin yeni mek\u00e2n\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye’ye tahsisine ili\u015fkin bir anla\u015fman\u0131n imzalanmas\u0131 da dahildir…<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Evvela \u00fc\u00e7 tespitle ba\u015flayal\u0131m:T\u00fcrkiye’nin, \u00fclkesi d\u0131\u015f\u0131ndaki tek toprak par\u00e7as\u0131 olan Suriye’deki S\u00fcleyman \u015eah T\u00fcrbesi’nin, yine Suriye i\u00e7inde ama T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131r\u0131na daha yak\u0131n bir alana “ta\u015f\u0131nmas\u0131” konusu neredeyse t\u00fcm ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Fakat, kamuoyundaki bu tart\u0131\u015fmalar esnas\u0131nda yap\u0131lan i\u015flemin uluslararas\u0131 hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan durumu ve me\u015fruiyeti yeterince de\u011ferlendirilmedi. 1-Uluslararas\u0131 Hukuk, dura\u011fan de\u011fil, dinamik bir karakter ta\u015f\u0131r. Uluslararas\u0131 alanda […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13485,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1620","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1620","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1620"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1620\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1620"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}