Ziya M\u00fcezzino\u011flu an\u0131s\u0131na d\u00fczenlenen “Cumhuriyetin Maliye ve \u0130ktisat Politikalar\u0131” panelinde 100 y\u0131ll\u0131k Cumhuriyet tarihinde T\u00fcrkiye’nin ekonomi politikalar\u0131 ele al\u0131nd\u0131. Panelin konu\u015fmac\u0131lar\u0131ndan Ekonomist Dr. Mahfi E\u011filmez, “Yap\u0131sal reform deyip duruyoruz, en b\u00fcy\u00fck yap\u0131sal reform zaten Atat\u00fcrk zaman\u0131ndayd\u0131. Ama biz bunlar\u0131 bozduk. Tekrar ba\u015fa d\u00f6n\u00fcp onlar\u0131 yapmak zorunday\u0131z” dedi.
Ziya M\u00fcezzino\u011flu an\u0131s\u0131na d\u00fczenlenen “Cumhuriyetin Maliye ve \u0130ktisat Politikalar\u0131” panelinde 100 y\u0131ll\u0131k Cumhuriyet tarihinde T\u00fcrkiye’nin ekonomi politikalar\u0131 ele al\u0131nd\u0131. Panelin konu\u015fmac\u0131lar\u0131ndan Ekonomist Dr. Mahfi E\u011filmez, “Yap\u0131sal reform deyip duruyoruz, en b\u00fcy\u00fck yap\u0131sal reform zaten Atat\u00fcrk zaman\u0131ndayd\u0131. Ama biz bunlar\u0131 bozduk. Tekrar ba\u015fa d\u00f6n\u00fcp onlar\u0131 yapmak zorunday\u0131z” dedi. Alt\u0131nba\u015f \u00dcniversitesi ve T\u00fcrkiye Ekonomik ve Mali Ara\u015ft\u0131rmalar Vakf\u0131 (TEMAR) taraf\u0131ndan Eski Maliye Bakan\u0131 Ziya M\u00fcezzino\u011flu an\u0131s\u0131na “Cumhuriyetin Maliye ve \u0130ktisat Politikalar\u0131” paneli d\u00fczenlendi. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin 100 y\u0131ll\u0131k tarihinde uygulanan maliye ve iktisat politikalar\u0131, konu\u015fmac\u0131 olarak kat\u0131l\u0131m sa\u011flayan Ekonomist Dr. Mahfi E\u011filmez ve Emekli B\u00fcy\u00fckel\u00e7i Ulu\u00e7 \u00d6z\u00fclker taraf\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131. Moderat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Vak\u0131f Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Mehmet Hasan Eken’in yapt\u0131\u011f\u0131 etkinli\u011fe ayr\u0131ca Alt\u0131nba\u015f \u00dcniversitesi Rekt\u00f6r\u00fc Prof. Dr. \u00c7a\u011fr\u0131 Erhan, TEMAR Vakf\u0131 Onursal Ba\u015fkan\u0131 ve Hazine E. M\u00fcste\u015far\u0131 Tevfik Alt\u0131nok, y\u00f6netim kurulu \u00fcyeleri ve akademisyenler kat\u0131l\u0131m sa\u011flad\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Osmanl\u0131 Devletinden bu zamana kadar olan s\u00fcre\u00e7te ekonomik anlamda T\u00fcrkiye’nin nas\u0131l ve hangi politikalar\u0131 izledi\u011fine dair \u00fcnl\u00fc ekonomist Dr. Mahfi E\u011filmez panelde \u00f6nemli detaylar payla\u015ft\u0131. Dr. E\u011filmez Cumhuriyetin ilk kuruldu\u011fu y\u0131llarda Mustafa Kemal Atat\u00fcrk’\u00fcn \u00f6nemli ba\u015far\u0131lara imza att\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131. E\u011filmez s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti: <\/p>\n\n\n\n
“K\u0131sac\u0131k zamanda 46 b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mla fabrikalar yap\u0131ld\u0131” <\/p>\n\n\n\n
“1923 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye’nin gayri safi yurt i\u00e7i has\u0131lat\u0131 577 milyon dolar. Ki\u015fi ba\u015f\u0131 gelir ise 45 dolar. Bug\u00fcn geldi\u011fimiz yerde 1,1 trilyon dolarday\u0131z, ki\u015fi ba\u015f\u0131 gelir de 13 bin dolar. D\u0131\u015f ticaretimiz, ihracat\u0131m\u0131z 51 milyon dolard\u0131, bug\u00fcn 250- 300 milyar dolar, ithalat 87 milyon dolard\u0131, bug\u00fcn yine 300 milyar dolar. D\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131m\u0131z 37 milyon dolar. Kapit\u00fclasyonlar kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ama Lozan anla\u015fmas\u0131na g\u00f6re Osmanl\u0131’dan gelen ithalat rejimini 5 y\u0131l s\u00fcre ile devam ettirmek zorunda idik. Bunlar\u0131n kalkmas\u0131 1929’u buldu. O y\u00fczden T\u00fcrkiye d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 verdi. Sonra 1929’da T\u00fcrkiye kendine uygun politikalar izlemeye ba\u015flad\u0131 ve d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 da ortadan kalkt\u0131. Osmanl\u0131’dan gelen n\u00fcfusun sadece y\u00fczde 5’i okuma yazma biliyordu. Sanayi hi\u00e7 yok, sanayi devrimini yakalayamam\u0131\u015f\u0131z. Tar\u0131mda son derece ilkel y\u00f6ntemlerimiz var. Biz b\u00f6yle bir \u00fclke devrald\u0131k. Atat\u00fcrk d\u00f6neminde yap\u0131lan fabrikalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 46 tane b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131m var. Bu k\u0131sac\u0131k zamanda inan\u0131lmaz bir at\u0131l\u0131m.” <\/p>\n\n\n\n
“2005 senesinde zenginle\u015ftik ve Hollanda sendromuna girdik” <\/p>\n\n\n\n
2005 y\u0131l\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye’nin ekonomik anlamda bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu\u011funu, AB tam \u00fcyelik g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinden sonra yabanc\u0131 sermayelerin geldi\u011fini ve \u00fclkenin “Hollanda Sendromu” ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan E\u011filmez, “Ben Cumhuriyet D\u00f6nemini ikiye ay\u0131r\u0131yorum, ba\u015far\u0131l\u0131 bir d\u00f6nemimiz var, Atat\u00fcrk d\u00f6nemi. Sonraki d\u00f6nemlerde ara ara ba\u015far\u0131lar var ama s\u00fcrd\u00fcr\u00fclememi\u015f. 2005 y\u0131l\u0131 ise T\u00fcrkiye i\u00e7in d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r; AB tam \u00fcyelik m\u00fczakerelerine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak girmi\u015fti. 2006 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye’ye sadece 1 y\u0131lda 22 milyar dolar yabanc\u0131 sermaye ald\u0131. 1925 ile 2005 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda T\u00fcrkiye’ye gelen toplam yabanc\u0131 sermaye 15 milyar dolard\u0131r. 2005 ile 2010 aras\u0131nda toplamda da 72 milyar dolar do\u011frudan yabanc\u0131 sermaye gelmi\u015fti ve T\u00fcrkiye Hollanda sendromu ya\u015fad\u0131. Bol d\u00f6viz girdisi oldu. Bu arada T\u00fcrkiye s\u0131k\u0131 para politikas\u0131 izledi, enflasyonu kontrol alt\u0131na ald\u0131, kur sabitlendi ve biz o s\u0131rada cari a\u00e7\u0131k verdik. Bu da gelece\u011fe dair inan\u0131lmaz sorunlara yol a\u00e7t\u0131. Bu d\u00f6nemin kur politikas\u0131 dalgal\u0131 kur politikas\u0131 idi, kur serbestti ve \u00e7ok az m\u00fcdahale ediliyordu kura, 2013 sonras\u0131nda i\u015fler de\u011fi\u015fti. Piyasa ekonomisinden ad\u0131m ad\u0131m uzakla\u015fma ba\u015flad\u0131. T\u00fcrkiye, AB ile s\u0131k\u0131 ili\u015fkini kaybetti, politika belirsizlikleri ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131” dedi. <\/p>\n\n\n\n
“3 t\u00fcrl\u00fc \u00fclke var, geli\u015fmi\u015f, geli\u015fmekte olan ve ‘Arjantin ve T\u00fcrkiye” <\/p>\n\n\n\n
Ekonomik krizden \u00e7\u0131kmak i\u00e7in her \u00fclkenin kendi \u00f6zelinde de\u011ferlendirme yapmas\u0131n\u0131, ba\u015fka \u00fclkelerin uygulad\u0131\u011f\u0131 politikalar\u0131n bir di\u011fer \u00fclkede ayn\u0131 sonucu vermeyece\u011fini ama hangi politika izlenirse izlensin bilimden kopulmamas\u0131 gerekti\u011finin \u00f6nemle alt\u0131n\u0131 \u00e7izen E\u011filmez ayr\u0131ca T\u00fcrkiye-Kore k\u0131yaslamas\u0131n\u0131 da kat\u0131l\u0131mc\u0131larla payla\u015ft\u0131. 1980’li y\u0131llarda T\u00fcrkiye’nin Kore’den daha iyi \u015fartlara sahip olmas\u0131na ra\u011fmen son y\u0131llarda \u00f6zellikle do\u011fru te\u015fvik y\u00f6nteminin ve e\u011fitimin Kore’yi kalk\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen E\u011filmez, “1980’lerde T\u00fcrkiye ve Kore k\u0131yaslamas\u0131 \u00e7ok konu\u015fulur. 1980’lerde Kore’nin ki\u015fi ba\u015f\u0131 geliri 1950 dolar, T\u00fcrkiye 2050 dolar idi. Bug\u00fcn Kore 37 bin dolar, T\u00fcrkiye ise 13 bin dolarda. Kore ile k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00e7ok ciddi bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k var. Kore te\u015fvik sistemini ola\u011fan\u00fcst\u00fc do\u011fru kullanm\u0131\u015f durumda. 250 y\u0131ld\u0131r tekstil sekt\u00f6r\u00fcnde olup da marka olu\u015fturamam\u0131\u015f tek \u00fclke T\u00fcrkiye’dir. Biz niye Kore kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131k sorusunun bir di\u011fer yan\u0131t\u0131 da e\u011fitim sistemidir. \u00dclkemizde hi\u00e7bir zaman do\u011fru de\u011fildi ama gittik\u00e7e daha da k\u00f6t\u00fc olmaya ba\u015flad\u0131. Kore’de \u00e7ocuklar 12 saat okulda. Bu 12 saat sadece ders yok tabi \u00e7ocuklar orada hobi, yetenek ediniyorlar. Okullarda hademe yok, temizliklerini de kendileri yap\u0131yorlar ve sorumluluk bilinci art\u0131yor. Di\u011fer bir can s\u0131k\u0131c\u0131 konu ise Balkanlar… Bug\u00fcn Romanya ve Bulgaristan’da ki\u015fi ba\u015f\u0131 gelir 17 milyon dolar. Bizde 13 milyon dolar. En k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fc de en sona saklad\u0131k; bana hep sorarlar ‘Arjantin gibi olur muyuz’ diye ama maalesef Arjantin bizden iyi. Bir ekonomist ‘3 t\u00fcr \u00fclke vard\u0131r’ diyor; “geli\u015fmi\u015f, geli\u015fmekte olan ve Arjantin.” Ben oraya T\u00fcrkiye’yi de ekledim. Yani geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler, geli\u015fmekte olan \u00fclkeler ve ‘Arjantin ve T\u00fcrkiye’. Bu iki \u00fclkenin inan\u0131lmaz bir potansiyeli olmas\u0131na ra\u011fmen siyaset i\u015fin i\u00e7ine girince maalesef bu duruma gelindi. Biz de do\u011fru ad\u0131mlar atamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in bir t\u00fcrl\u00fc ilerleyemiyoruz” \u015feklinde konu\u015ftu. <\/p>\n\n\n\n
“Siyaset ve ekonomi ayr\u0131lmal\u0131” <\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye’nin her krizden 1 y\u0131l i\u00e7inde \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 as\u0131l sorunun ekonomik sorun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen E\u011filmez g\u00fcven kayb\u0131n\u0131n daha b\u00fcy\u00fck sorun oldu\u011funa de\u011findi. Ekonominin art\u0131k siyasetten uzakla\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini de hat\u0131rlatan E\u011filmez s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle sonland\u0131rd\u0131: “Bizim T\u00fcrkiye olarak \u00e7ok sorunumuz var. Ama en kolay \u00e7\u00f6z\u00fclebilecek olan\u0131 ekonomik sorundur. 50-60 milyar dolarla b\u00fcy\u00fck oranda \u00e7\u00f6zersiniz. T\u00fcrkiye girdi\u011fi hi\u00e7bir krizden 1 seneden fazla kalm\u0131yor, \u00e7\u0131k\u0131yor. Ama art\u0131k eskiden ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ekonomik kriz ile bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ekonomik sorun aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck sorun g\u00fcven kayb\u0131. Birbirimize olan g\u00fcveni kaybettik, demokrasimizi kaybettik Yap\u0131sal reform deyip duruyoruz, en b\u00fcy\u00fck yap\u0131sal reform zaten Atat\u00fcrk zaman\u0131ndayd\u0131. Ama biz bunlar\u0131 bozduk. Bunlar\u0131 boza boza bug\u00fcne geldik, tekrar onlar\u0131 yapmak zorunday\u0131z. Basa d\u00f6nece\u011fiz, hukuku tekrar restore edece\u011fiz. Bug\u00fcnlere gelirken bizler de seyrettik, mesela; Cumhuriyet burjuvazi \u00fczerine d\u00fc\u015feni yapmam\u0131\u015ft\u0131r. Tarikatlar T\u00fcrkiye’de yurtlar kurdu, b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131 ele ge\u00e7irdi. Cumhuriyet burjuvazi yurtlar a\u00e7amad\u0131. Her \u015fehirde 10 tane yurt yapamaz m\u0131yd\u0131? O \u00e7ocuklar\u0131 bedava okutamaz m\u0131yd\u0131? Tarikatlar yapt\u0131 i\u015fte. Hep beraber seyrettik. \u00c7ocuklara bu d\u00fcnya yalan dedi\u011finizde \u00e7ocuklar\u0131n d\u00fcnya ile ba\u011f\u0131n\u0131 kopar\u0131yorsunuz. N\u00fcfusun y\u00fczde 50’sini b\u00f6yle kaybettik.” <\/p>\n\n\n\n
“Siyasetin kar\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 konularda ba\u015far\u0131l\u0131, kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 konularda ba\u015far\u0131s\u0131z oluyoruz”<\/p>\n\n\n\n
“Siyasetin kar\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn teknik konularda ba\u015far\u0131 var. Kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn teknik konular\u0131 da mahvetmi\u015ftir. Bat\u0131l\u0131lar\u0131n ke\u015ffetti\u011fi en ciddi olay bu. Mesela; enflasyonla m\u00fccadele. Bu talimat\u0131 merkez bankas\u0131 veriyor \u00e7ekiliyor, nas\u0131l m\u00fccadele edilece\u011fini teknisyenler karar veriyor. Bizde \u00f6yle de\u011fil. B\u00f6yle olunca da olay yanl\u0131\u015f ilerliyor. Mesela futbolla voleybola bak\u0131n, futbolda siyaset oldu\u011fu i\u00e7in ne durumday\u0131z voleybolda siyaset olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ne kadar ba\u015far\u0131l\u0131y\u0131z. Bizim en ciddi sorunlar\u0131m\u0131zdan biri; siyaset her i\u015fin i\u00e7inde. Ayr\u0131ca \u00e7ok fazla konunun i\u00e7inde nerede oldu\u011fumuz da belli de\u011fil.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ziya M\u00fcezzino\u011flu an\u0131s\u0131na d\u00fczenlenen “Cumhuriyetin Maliye ve \u0130ktisat Politikalar\u0131” panelinde 100 y\u0131ll\u0131k Cumhuriyet tarihinde T\u00fcrkiye’nin ekonomi politikalar\u0131 ele al\u0131nd\u0131. Panelin konu\u015fmac\u0131lar\u0131ndan Ekonomist Dr. Mahfi E\u011filmez, “Yap\u0131sal reform deyip duruyoruz, en b\u00fcy\u00fck yap\u0131sal reform zaten Atat\u00fcrk zaman\u0131ndayd\u0131. Ama biz bunlar\u0131 bozduk. Tekrar ba\u015fa d\u00f6n\u00fcp onlar\u0131 yapmak zorunday\u0131z” dedi. Ziya M\u00fcezzino\u011flu an\u0131s\u0131na d\u00fczenlenen “Cumhuriyetin Maliye ve \u0130ktisat […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":15948,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-15946","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15946"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15946\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15948"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}