{"id":1542,"date":"2013-07-30T14:09:49","date_gmt":"2013-07-30T11:09:49","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1542"},"modified":"2024-03-08T18:10:09","modified_gmt":"2024-03-08T15:10:09","slug":"bol-ve-yonet-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1542","title":{"rendered":"B\u00f6l ve y\u00f6net! T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Anla\u015fmaya g\u00f6re, Irak&#8217;taki Ba\u011fdat ve Basra b\u00f6lgesi ile Filistin&#8217;deki Akka ve Hayfa limanlar\u0131 Britanya&#8217;ya; Adana&#8217;dan Musul&#8217;a kadar uzanan b\u00f6lge ve Suriye Fransa&#8217;ya; Bitlis, Erzurum, Trabzon ve Van ise Rusya&#8217;ya b\u0131rak\u0131lacakt\u0131. 1917&#8217;de ger\u00e7ekle\u015fen Bol\u015fevik Devrimi s\u0131ras\u0131nda Lenin, \u00c7arl\u0131k d\u00f6neminde imzalanan bu gizli anla\u015fmay\u0131 if\u015fa etti ve Rusya &#8220;ya\u011fma protokol\u00fcnden&#8221; \u00e7ekildi. Ama Britanya ve Fransa baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yapmakla birlikte g\u00f6z koyduklar\u0131 topraklardan vazge\u00e7mediler. Nisan 1920&#8217;deki San Remo Konferans\u0131&#8217;nda al\u0131nan kararlar uyar\u0131nca, Suriye&#8217;de Fransa&#8217;n\u0131n, Irak&#8217;ta ise Britanya&#8217;n\u0131n mandas\u0131 alt\u0131nda yeni devletler kurulmas\u0131, Musul&#8217;un Britanya&#8217;n\u0131n n\u00fcfuz alan\u0131na sokulmas\u0131 ve bu payla\u015f\u0131m\u0131n Osmanl\u0131 Devleti&#8217;ne zorla kabul ettirilmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Nitekim bu d\u00fczenleme Sevr Bar\u0131\u015f Antla\u015fmas\u0131 h\u00fck\u00fcmleri aras\u0131nda yer ald\u0131.Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 devam ederken, \u0130ngiltere ve Fransa, Devlet-i Aliyye&#8217;nin Orta Do\u011fu topraklar\u0131n\u0131 payla\u015fmak \u00fczere gizli bir anla\u015fma yapt\u0131lar. Britanya ad\u0131na Mark Sykes&#8217;\u0131n, Fransa ad\u0131na ise George Picot&#8217;nun imzalamas\u0131 sebebiyle s\u00f6z konusu anla\u015fma Sykes-Picot Anla\u015fmas\u0131 olarak an\u0131l\u0131r. H\u00e2lbuki 1916&#8217;da imzalanan ve Rusya&#8217;n\u0131n da sonradan d\u00e2hil oldu\u011fu bu belgenin orijinal ad\u0131 &#8220;K\u00fc\u00e7\u00fck Asya Anla\u015fmas\u0131&#8221;d\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle, hen\u00fcz sava\u015f sona ermeden Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131 ya\u011fmalamak i\u00e7in \u00f6n protokold\u00fcr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Sykes-Picot&#8217;dan San Remo&#8217;ya gelene kadar Orta Do\u011fu co\u011frafyas\u0131nda Britanya iki \u00f6nemli hamle yapt\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Birincisi; B\u00fcy\u00fck Arap Krall\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z\u00fc verdi\u011fi Mekke \u015eerifi H\u00fcseyin&#8217;i Haziran 1916&#8217;da Devlet-i Aliyye&#8217;ye kar\u015f\u0131 ayakland\u0131rd\u0131. Osmanl\u0131 ordusu bu ayaklanma sebebiyle Filistin cephesinde b\u00fcy\u00fck darbe ald\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">\u0130kincisi; D\u00fcnya Siyonist Federasyonu ba\u015fkan\u0131 Baron Rotschild&#8217;a Kas\u0131m 1917&#8217;de bir mektup g\u00f6nderen Britanya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Arthur James Balfour, Filistin topraklar\u0131nda &#8220;Yahudiler i\u00e7in ulusal yurt kurulmas\u0131n\u0131, majestelerinin h\u00fck\u00fcmetinin destekledi\u011fini&#8221; bildirdi. Bu mektup g\u00f6nderildi\u011finde, Filistin cephesine Britanya ve Osmanl\u0131 kuvvetleri aras\u0131nda \u015fiddetli \u00e7arp\u0131\u015fmalar ya\u015fanmaktayd\u0131. 9 Aral\u0131k 1917&#8217;de -Yavuz Sultan Selim&#8217;in fethinden 401 y\u0131l sonra- Kud\u00fcs-i \u015eerif d\u00fc\u015ft\u00fc. E\u011fer Arap ayaklanmas\u0131 ya\u015fanmam\u0131\u015f olsayd\u0131, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ilk k\u0131blesi Kud\u00fcs&#8217;\u00fcn etraf\u0131ndaki Sultan S\u00fcleyman bur\u00e7lar\u0131nda ay y\u0131ld\u0131zl\u0131 bayrak dalgalanmaya devam edecekti.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Di\u011fer taraftan, kendilerine s\u00f6z verilene bir an \u00f6nce kavu\u015fmak isteyen \u015eerif H\u00fcseyin&#8217;in o\u011flu Faysal 8 Mart 1920&#8217;de \u015eam&#8217;da Suriye Arap Krall\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131 ilan etti. Kendisi de kral olarak tahta oturdu. Fakat 1916&#8217;daki Sykes-Picot anla\u015fmas\u0131 Suriye&#8217;nin, Fransa n\u00fcfuz alan\u0131 i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmekteydi. Nisan 1920&#8217;de San Remo&#8217;da Britanya ve Fransa, Suriye&#8217;nin gelece\u011fi konusunda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fine vard\u0131lar. Frans\u0131z kuvvetleri 24 Temmuz&#8217;da \u015eam&#8217;a girdi. Frans\u0131zlar s\u00f6zde &#8220;kral&#8221; Faysal&#8217;\u0131 \u015eam&#8217;dan kovdu. Ba\u011fdat&#8217;a giden Faysal, Britanya taraf\u0131ndan A\u011fustos 1921&#8217;de Irak kral\u0131 ilan edilecektir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Fransa, Suriye&#8217;yi tam anlam\u0131yla parampar\u00e7a ederek 6 &#8220;devlet&#8221; kurdu. Daha sonra bunlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Suriye ile birle\u015ftirdi. L\u00fcbnan ise ayr\u0131 bir devlet haline geldi. S\u00f6m\u00fcrgecilerin alt\u0131n kural\u0131 &#8220;b\u00f6l ve y\u00f6net&#8221; ilkesi gere\u011fince Suriye&#8217;yi etnik ve mezhebi kompart\u0131manlara ay\u0131ran Frans\u0131zlar, y\u0131llar s\u00fcrecek toplumlar aras\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n da tohumlar\u0131n\u0131 ektiler.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\"><strong>\u0130SRA\u0130L&#8217;E KAR\u015eI \u00c7IKANI S\u0130LD\u0130LER<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">\u015eerif H\u00fcseyin ise kendisini \u00e7oktan Hicaz Kral\u0131 ilan etmi\u015fti. 1924&#8217;te T\u00fcrkiye&#8217;de halifelik makam\u0131n\u0131n ilga edilmesinden sonra halife unvan\u0131n\u0131 da kullanmaya ba\u015flayan &#8220;Hicaz Emiri&#8221; H\u00fcseyin&#8217;in, Filistin&#8217;e Yahudilerin yerle\u015fmesine kar\u015f\u0131 tutumu Britanya&#8217;y\u0131 rahats\u0131z ediyordu. Londra bu kez Necd Sultan\u0131 (Deriye Emiri) Abd\u00fclaziz bin Suud&#8217;u \u015eerif H\u00fcseyin&#8217;e kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131. H\u00fcseyin Mekke&#8217;den \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131 ve 1926&#8217;da Necd ve Hicaz Krall\u0131\u011f\u0131 kuruldu. Bu devlet 1932&#8217;de Suudi Arabistan ad\u0131n\u0131 alacakt\u0131r. Kuruldu\u011fu g\u00fcnden itibaren de Britanya ve ABD ile \u00e7ok s\u0131cak bir ili\u015fki i\u00e7inde olacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Tarihin, bug\u00fcn\u00fc anlamak yar\u0131n\u0131 da tahmin etmek i\u00e7in e\u015fsiz bir k\u0131lavuz oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden hareketle, bu tarih\u00ee olaylardan bug\u00fcnk\u00fc Orta Do\u011fu i\u00e7in en az \u00fc\u00e7 sonu\u00e7 \u00e7\u0131kartmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Birincisi; Orta Do\u011fu&#8217;nun 100 y\u0131ld\u0131r kaynayan bir cad\u0131 kazan\u0131 haline gelmesindeki en \u00f6nemli fakt\u00f6r, d\u0131\u015f m\u00fcdahalelerdir. B\u00f6lgede \u00e7\u0131kar\u0131 olan devletlerin s\u00fcrekli operasyonlar\u0131 olmasayd\u0131 mevcut tablo ortaya \u00e7\u0131kmazd\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">\u0130kincisi; D\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin b\u00f6lgedeki i\u015fbirlik\u00e7ileri yoluyla Orta Do\u011fu&#8217;ya m\u00fcdahil olduklar\u0131d\u0131r. K\u00fcffara kar\u015f\u0131 Cihad-\u0131 Ekber ilan etmi\u015f Devlet-i Aliyye&#8217;yi arkadan vuran yerli i\u015fbirlik\u00e7ileri olmasayd\u0131 d\u0131\u015f akt\u00f6rler b\u00f6lgede bu kadar rahat at oynatamazlard\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc; Krallar\u0131n ve diktat\u00f6rlerin ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 din ve soy karde\u015fli\u011finden \u00f6nde tuttuklar\u0131 bu b\u00f6lgede milletine ve soyda\u015f\u0131na ihanet edenlerin mak\u00fbs talihleri hi\u00e7 d\u00f6nmemi\u015ftir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anla\u015fmaya g\u00f6re, Irak&#8217;taki Ba\u011fdat ve Basra b\u00f6lgesi ile Filistin&#8217;deki Akka ve Hayfa limanlar\u0131 Britanya&#8217;ya; Adana&#8217;dan Musul&#8217;a kadar uzanan b\u00f6lge ve Suriye Fransa&#8217;ya; Bitlis, Erzurum, Trabzon ve Van ise Rusya&#8217;ya b\u0131rak\u0131lacakt\u0131. 1917&#8217;de ger\u00e7ekle\u015fen Bol\u015fevik Devrimi s\u0131ras\u0131nda Lenin, \u00c7arl\u0131k d\u00f6neminde imzalanan bu gizli anla\u015fmay\u0131 if\u015fa etti ve Rusya &#8220;ya\u011fma protokol\u00fcnden&#8221; \u00e7ekildi. Ama Britanya ve Fransa baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14298,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1542","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1542","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1542"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1542\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14299,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1542\/revisions\/14299"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}