{"id":1530,"date":"2013-07-02T14:03:08","date_gmt":"2013-07-02T11:03:08","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1530"},"modified":"2024-03-07T22:20:12","modified_gmt":"2024-03-07T19:20:12","slug":"istihbarat-calismalari-ve-ikinci-wikileaks-olayi-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1530","title":{"rendered":"\u0130stihbarat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve ikinci “Wikileaks” olay\u0131 (02.07.2013) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"

Snowden’in, CIA’deki i\u015fine ba\u015flarken imzalam\u0131\u015f oldu\u011fu gizlilik s\u00f6zle\u015fmesine ra\u011fmen neden b\u00f6yle bir if\u015faata kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n sebebini bug\u00fcnden bilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla, ki\u015fisel sebepleri tahmin etmeye \u00e7al\u0131\u015fmak yerine, i\u015fin mahiyeti \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmak daha ger\u00e7ek\u00e7i olacakt\u0131r. Bu olay\u0131 \u00fc\u00e7 a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirmeliyiz: Tarih boyunca, devletlerin siyasetlerini olu\u015fturmas\u0131nda \u00f6nemli bir yer tutan istihbarat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, teknolojinin h\u0131zla geli\u015fmesiyle “bilim-kurgu” filmlerinin bile \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015ftir.<\/span>
\nABD Merkezi \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131’n\u0131n (CIA) teknolojik istihbarat birimi olan Milli G\u00fcvenlik Ajans\u0131’nda (NSA) \u00e7al\u0131\u015fan Edward Snowden’in bir anda ortadan kaybolup, akabinde \u00f6nce Hong Kong’da ard\u0131ndan da Moskova’da ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ABD ile Rusya, \u00c7in ve Ekvador aras\u0131nda diplomatik krize sebep oldu. Snowden’in, 2007’den bu yana \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ABD kurumlar\u0131nda, ba\u015fta \u00c7in, Rusya ve AB \u00fclkeleri olmak \u00fczere d\u00fcnyadaki cep telefonu ve internet haberle\u015fmesini e\u015f zamanl\u0131 olarak takip eden programlar oldu\u011funu bas\u0131na duyurmas\u0131, ABD’ye ait gizli belgeleri Wikileaks internet sitesi \u00fczerinden payla\u015fan Julien Assange’\u0131n hik\u00e2yesini hat\u0131rlatt\u0131. Assange’\u0131n faaliyetleri de \u00fclkeyi zor durumda b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Moskova havaalan\u0131n\u0131n terminalinde beklerken  Snowden’in de, t\u0131pk\u0131 Assange gibi Ekvador’dan siyasi iltica hakk\u0131 istemi\u015f olmas\u0131, iki isim aras\u0131nda paralellik kurulmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/span><\/p>\n

Birincisi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde istihbarat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n geldi\u011fi noktad\u0131r. Tarih boyunca, devletlerin gerek i\u00e7 gerek d\u0131\u015f siyasetlerinin olu\u015fturulup, tatbik edilmesinde son derece \u00f6nemli bir yer tutan istihbarat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, teknolojinin ak\u0131l almaz bir h\u0131zla geli\u015fmesiyle birlikte bug\u00fcn “bilim-kurgu” filmlerindeki g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin bile \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015ftir. T\u00fcm devletlerin istihbarat te\u015fkilatlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 imk\u00e2nlara sahip oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyiz. Teknolojiyi \u00fcreten ile teknolojiyi d\u0131\u015far\u0131dan ithal eden aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131k bulunmaktad\u0131r. Bir devletin gizli haberle\u015fmelerini \u00e7e\u015fitli kripto usulleriyle yap\u0131yor olmas\u0131, s\u00f6z konusu muhaberat\u0131n ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan dinlenmedi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Zira bir\u00e7ok devlet zaten bu t\u00fcr kripto programlar\u0131n\u0131 ba\u015fka \u00fclkelerin \u015firketlerinden ithal etmektedir. O \u015firketlerin satt\u0131klar\u0131 programlar\u0131n \u00e7e\u015fitli “inceliklerini” kendi devletleriyle payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek safdillik olur. Kald\u0131 ki, Snowden’in a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 gibi ABD ve bir \u00f6l\u00e7\u00fcde \u0130ngiltere, d\u00fcnyadaki internet ve telefon haberle\u015fmesini izleme yetene\u011fine sahiptir.<\/span><\/p>\n

\u0130stihbarat te\u015fkilatlar\u0131n\u0131n ana g\u00f6revi bilgi toplamakt\u0131r. Bu yap\u0131l\u0131rken \u00e7e\u015fitli uluslararas\u0131 ve i\u00e7 hukuk kurallar\u0131na uyulmas\u0131 gereklidir. Mesela, bir \u00fclkenin b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilik binas\u0131n\u0131n ya da uluslararas\u0131 bir toplant\u0131da bulunan bakan\u0131n\u0131n telefon konu\u015fmalar\u0131n\u0131n dinlenmesi hukuk d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Acaba bu aleni hukuk d\u0131\u015f\u0131 i\u015fi yapmayan ka\u00e7 \u00fclke vard\u0131r d\u00fcnyada? Hal b\u00f6yle olunca da, yap\u0131lan i\u015fin hukuk d\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda, bu t\u00fcr faaliyetlerin \u00f6nlenmesi, yani teknik ad\u0131yla “istihbarata kar\u015f\u0131 koyma” imk\u00e2n ve kabiliyetlerinin geli\u015ftirilmesi gerekir. O zaman da, ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z noktaya geri d\u00f6neriz: Teknolojinin sahibi kim ise, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n istihbarat toplama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na en iyi kar\u015f\u0131 koyabilen de odur.<\/span><\/p>\n

\u0130kincisi, bu olay\u0131n ABD-\u00c7in ili\u015fkileri \u00fczerindeki etkisidir. Her ne kadar Snowden, en son Rusya’ya gitmi\u015f olsa da, ABD ile Rusya aras\u0131nda “su\u00e7lular\u0131n iadesi” anla\u015fmas\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, Moskova y\u00f6netimi bu ki\u015fiyi iadeye yana\u015fmamaktad\u0131r. Ama Snowden’in bir \u00f6nceki dura\u011f\u0131 \u00c7in ile ABD aras\u0131nda b\u00f6yle bir anla\u015fma vard\u0131. \u00c7in y\u00f6netiminin, s\u00f6z konusu anla\u015fmaya dayanarak ABD’nin kendileri \u00fczerinde bask\u0131 kurmas\u0131ndan ka\u00e7abilmek i\u00e7in Snowden’i Moskova’ya yollad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k.<\/span><\/p>\n

ABD bas\u0131n\u0131 \u00f6zellikle iki y\u0131ld\u0131r, \u00c7in Halk Kurtulu\u015f Ordusu i\u00e7inde \u00f6zel bir birim kuruldu\u011funu ve bu birimin Bat\u0131l\u0131 devlet ve \u00f6zel sekt\u00f6r kurumlar\u0131n\u0131n bilgi i\u015flem altyap\u0131lar\u0131na s\u0131zarak istihbarat toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131yordu. Haberlere g\u00f6re, Bat\u0131l\u0131 internet sitelerine yap\u0131lan bir\u00e7ok sald\u0131r\u0131n\u0131n arkas\u0131nda da \u00c7in ordusunun “61398 numaral\u0131 birimi” bulunuyordu. Ama Snowden’in a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan sonra anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, \u00c7inlileri itham ederlerken Amerikal\u0131lar da benzeri \u00e7al\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015flar. Washington ve Pekin’in internet korsanl\u0131\u011f\u0131 konusundaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 su\u00e7lamalar\u0131 bundan sonra da devam edece\u011fe benziyor.<\/span><\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise ABD’nin Latin Amerika’daki giderek azalan etkisidir. \u0130lk bak\u0131\u015fta, Ekvador’un hem Assange’\u0131n hem de Snowden’in iltica i\u00e7in ba\u015fvurdu\u011fu yer olmas\u0131n\u0131n Washington’un Latin Amerika’daki etkisinin de\u011ferlendirilmesinde kayda de\u011fer bir parametre olamayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. H\u00e2lbuki son 10 y\u0131ld\u0131r Latin Amerika’da meydana gelen geli\u015fmeler, bu b\u00f6lgeyi yava\u015f yava\u015f ABD’nin n\u00fcfuz alan\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kartmaktad\u0131r. Ekvador’un ABD’yle restle\u015fmesinin bu \u00e7er\u00e7evede, sembolik olmaktan \u00f6te bir anlam\u0131 oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Snowden’in, CIA’deki i\u015fine ba\u015flarken imzalam\u0131\u015f oldu\u011fu gizlilik s\u00f6zle\u015fmesine ra\u011fmen neden b\u00f6yle bir if\u015faata kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n sebebini bug\u00fcnden bilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla, ki\u015fisel sebepleri tahmin etmeye \u00e7al\u0131\u015fmak yerine, i\u015fin mahiyeti \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmak daha ger\u00e7ek\u00e7i olacakt\u0131r. Bu olay\u0131 \u00fc\u00e7 a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirmeliyiz: Tarih boyunca, devletlerin siyasetlerini olu\u015fturmas\u0131nda \u00f6nemli bir yer tutan istihbarat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, teknolojinin h\u0131zla geli\u015fmesiyle “bilim-kurgu” filmlerinin bile \u00f6tesine […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13562,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1530","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1530","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1530"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1530\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13563,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1530\/revisions\/13563"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}